axborot tizimlarida ma’lumotlar bazasini tashkil etish va boshqarish.

PPT 63 pages 2.2 MB Free download

63 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.2 MB

File type PPT

Pages 63

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 63

5-mavzu. ma’lumotlar bazalari va katta hajmdagi ma’lumotlar bilan ishlash texnologiyalari. 5-mavzu. axborot tizimlarida ma’lumotlar bazasini tashkil etish va boshqarish. reja: 1.ma’lumotlar bazasi haqida tushuncha. ma’lumotlar bazasi va uning turlari. ma’lumotlar bazasi loyihalashtirish. 2. ma’lumotlar bazasining asosiy obyektlari. relyatsion, iyerarxik va obyektga yо‘naltirilgan modellari. ma’lumotlar bazasini tashkil etish usullari. markazlashgan va taqsimlangan ma’lumotlar bazalari. 3.ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlarining asosiy vazifalari va xususiyatlari. microsoft accessda ma’lumotlar bazasini yaratish, taxrirlash, ishlov berish. ma’lumotlar ustida amallar bajarish. 4.microsoft accessda sо‘rovlarni shakllantirish. shakllar bilan ishlash. microsoft accessda hisobotlar tuzish. 5.katta xajmdagi ma’lumotlar (big data) qayta ishlash texnologiyalari. (big data)lar qо‘llanilish sohalari. tartiblangan va tartiblanmagan ma’lumotlar bazalari. katta xajmdagi ma’lumotlar bazasini boshqarish va undan foydalanish 1.ma’lumotlar bazasi haqida tushuncha. ma’lumotlar bazasi va uning turlari. ma’lumotlar bazasi loyihalashtirish. zamonaviy mb texnologiyasida mbni yaratish, unga xizmat ko‘rsatish va foydalanuvchilarni mb bilan ishlashiga imkon yaratish maxsus dasturiy vositalar yordamida amalga oshiriladi. bunday dasturiy vositalar majmuasi ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlari …

2 / 63

larni kiritishda soddalik; ma‘lumotlarni izlash va tanlashda qulaylik; boshqa bazaga kiritilgan ma‘lumotlardan foydalanish imkoniyatining mavjudligi; mbning ochiqligini ta‘minlash (yangi ma‘lumotlar va maydonlar qo‘shish, ularni olib tashlash imkoniyatlari va hokazo). ma'lumotlar bazasi ma'lumotlarni saqlash uchun tashkil etilgan tuzilmalar to'plamidan iborat bo'lib, ular quyidagi asosiy elementlardan iborat: jadval (table): ma'lumotlar bazasining asosiy saqlash birligi bo'lib, ma'lumotlar satrlar (records) va ustunlar (fields) shaklida saqlanadi. maydon (field): jadvaldagi har bir ustun, ya'ni ma'lumotni saqlash uchun ajratilgan bir bo'lim. satr (record): jadvaldagi har bir qator, ya'ni bir xil turdagi ma'lumotlarni o'z ichiga olgan qator. * ma'lumotlar bazasi va uning turlari: hierarchical database (ierarxik ma'lumotlar bazasi) network database (tarmoq ma'lumotlar bazasi) relational database (relyatsion ma'lumotlar bazasi) object-oriented database (obyektga yo'naltirilgan ma'lumotlar bazasi) nosql database (nosql ma'lumotlar bazasi) newsql database (yangi sql ma'lumotlar bazasi) hierarchical database (ierarxik ma'lumotlar bazasi) ierarxik ma'lumotlar bazasi (hierarchical database) — ma'lumotlar bazasining bir turi bo'lib, unda ma'lumotlar daraxt tuzilmasi shaklida saqlanadi. ya'ni, …

3 / 63

ega bo'lishi mumkin, lekin har bir "bola" element faqat bitta "ota" elementiga bog'lanishi mumkin. ierarxik ma'lumotlar bazasining afzalliklari: yuqori samaradorlik: ma'lumotlarga kirish tezligi yuqori, chunki ma'lumotlar doimiy ravishda ierarxik tuzilmada saqlanadi. oddiy tuzilma: ma'lumotlarni tashkil qilish va saqlash uchun soddalashtirilgan ierarxik tuzilma. qayta ishlashning qulayligi: ota-ona va bolalar o'rtasidagi aloqalar oson va tezda qayta ishlanadi. ierarxik ma'lumotlar bazasining kamchiliklari: moslashuvchanlikning yo'qligi: agar ma'lumotlar o'rtasida boshqa turdagi munosabatlar mavjud bo'lsa, ierarxik tuzilma qiyinchiliklarga olib kelishi mumkin. masalan, bir ma'lumot bir nechta joyda saqlanishi kerak bo'lsa, buni amalga oshirish qiyin bo'ladi. yuqori darajadagi murakkablik: agar tizimda ko'plab darajalar va murakkab aloqalar mavjud bo'lsa, ma'lumotlar bazasini boshqarish qiyinlashadi. moslashuvchan so'rovlar imkoniyatining cheklanganligi: ierarxik ma'lumotlar bazasida so'rovlarni yaratish va amalga oshirish sql kabi zamonaviy tilga qaraganda ancha murakkabroq bo'lishi mumkin. ierarxik ma'lumotlar bazasining misoli: ibm ims (information management system) — ibm tomonidan ishlab chiqilgan ierarxik ma'lumotlar bazasi tizimidir. bu tizim ko'plab korxonalarda va yirik …

4 / 63

arkibidagi bolalar, kitoblar - har bir bo'limdagi bola ma'lumotlar, mualliflar va chop etilgan sana - kitoblar bilan bog'liq qo'shimcha ma'lumotlar. tarmoq ma'lumotlar bazasi (network database) tarmoq ma'lumotlar bazasi (ndb) ma'lumotlarni tarmoq shaklida, ya'ni bir-biriga bog'langan tarmoqlar orqali tashkil etadi. bu turdagi tizimda, ma'lumotlar orasidagi bog'lanishlar tarmoq strukturasi yordamida amalga oshiriladi, bu esa bir nechta aloqalarni qo'llab-quvvatlaydi. ya'ni, bir ma'lumotning bir nechta boshqa ma'lumotlar bilan o'zaro aloqasi mavjud bo'lishi mumkin. bu turdagi ma'lumotlar bazasida, ma'lumotlar orasidagi o'zaro bog'lanishlar "ko'p-ko'rsatkichli" (many-to-many) bo'lishi mumkin. tarmoq ma'lumotlar bazasining xususiyatlari: ko'p-ko'rsatkichli aloqalar: tarmoq ma'lumotlar bazasida bir ma'lumot bir nechta boshqa ma'lumotlar bilan bog'lanishi mumkin. masalan, bir yozuv bir nechta ota-ona yozuvlari bilan bog'lanishi mumkin. tuzilma: ma'lumotlar bazasi tarmoq shaklida tashkil etilgan, bunda ma'lumotlar o'rtasidagi aloqalar "bog'lanish" orqali ta'riflanadi. tarmoq modelida, har bir element bir yoki bir nechta boshqa elementlarga bog'lanishi mumkin. tezkor ma'lumotlar oqimi: bu model, ko'p sonli bog'lanishlarni qo'llab-quvvatlashi tufayli, katta hajmdagi va murakkab …

5 / 63

elini loyihalash va boshqarish qiyin bo'lishi mumkin, chunki ko'p aloqalar mavjud. qiyin o'zgartirish: ma'lumotlar bazasida biror o'zgartirish qilish, tizimning boshqa qismlariga ham ta'sir qilishi mumkin, bu esa o'zgartirishlarni murakkablashtiradi. relyatsion ma'lumotlar bazasi (relational database) relyatsion ma'lumotlar bazasi (rdbms) — ma'lumotlarni jadvallar (tablitsalar) sifatida saqlovchi va bu jadvallar o'rtasida o'zaro bog'lanishni qo'llab-quvvatlaydigan ma'lumotlar bazasi turidir. bu tizimda ma'lumotlar to'plamlari bir-biri bilan bog'langan, ya'ni bir jadvoldagi ma'lumotlar boshqa jadvaldagi ma'lumotlar bilan o'zaro bog'lanishi mumkin. relyatsion ma'lumotlar bazalari ko'pincha katta hajmdagi tizimlarda samarali ishlaydi va ma'lumotlarni boshqarishda yuqori darajadagi samaradorlikni ta'minlaydi. relyatsion ma'lumotlar bazasining xususiyatlari: jadval asosida saqlash: ma'lumotlar jadvallarda (tablitsalarda) saqlanadi. har bir jadvalda satrlar (yoki yozuvlar) va ustunlar (maydonlar) mavjud bo'ladi. ma'lumotlar o'rtasidagi aloqalar: relyatsion modelda, ma'lumotlar o'rtasida aloqalar o'rnatilishi mumkin. masalan, bir jadvaldagi ustun boshqa jadvaldagi ustun bilan bog'lanishi mumkin (bu "foreign key" yoki chet el kaliti orqali amalga oshiriladi). sql qo'llanilishi: relyatsion ma'lumotlar bazalari bilan ishlash uchun eng keng …

Want to read more?

Download all 63 pages for free via Telegram.

Download full file

About "axborot tizimlarida ma’lumotlar bazasini tashkil etish va boshqarish."

5-mavzu. ma’lumotlar bazalari va katta hajmdagi ma’lumotlar bilan ishlash texnologiyalari. 5-mavzu. axborot tizimlarida ma’lumotlar bazasini tashkil etish va boshqarish. reja: 1.ma’lumotlar bazasi haqida tushuncha. ma’lumotlar bazasi va uning turlari. ma’lumotlar bazasi loyihalashtirish. 2. ma’lumotlar bazasining asosiy obyektlari. relyatsion, iyerarxik va obyektga yо‘naltirilgan modellari. ma’lumotlar bazasini tashkil etish usullari. markazlashgan va taqsimlangan ma’lumotlar bazalari. 3.ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlarining asosiy vazifalari va xususiyatlari. microsoft accessda ma’lumotlar bazasini yaratish, taxrirlash, ishlov berish. ma’lumotlar ustida amallar bajarish. 4.microsoft accessda sо‘rovlarni shakllantirish. shakllar bilan ishlash. microsoft accessda hisobotlar tuzish. ...

This file contains 63 pages in PPT format (2.2 MB). To download "axborot tizimlarida ma’lumotlar bazasini tashkil etish va boshqarish.", click the Telegram button on the left.

Tags: axborot tizimlarida ma’lumotlar… PPT 63 pages Free download Telegram