mulo'hazavahulosa chiqarish

PPTX 82 pages 2.4 MB Free download

82 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.4 MB

File type PPTX

Pages 82

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 82

ҳиссий, эмпирик, назарий, мантиқий ва интуитив билиш даражалари мавзу: мулоҳаза ва хулоса чиқариш. режа: мулоҳаза тафаккур шакли ва хулоса чиқаришнинг таркибий қисми сифатида. мулоҳазанинг комплекс таҳлили: таркиби, ифодаланиши, чинлик қиймати, турлари. оддий ва мураккаб мулоҳазалар ва уларнинг турлари. ҳукмлар ўртасидаги муносабатлар. хулоса чиқаришнинг умумий мантиқий тавсифи: тузилиши, турлари ва умумий қоидалари. фикрнинг ҳаракат йўналишига кўра хулоса чиқариш: дедуксия, индуксия ва аналогия; уларнинг ўзаро алоқадорлиги. 1 2 ҳукм – предметга маълум бир белгининг (хоссанинг, муносабатнинг) хослиги ёки хос эмаслигини ифодаловчи тафаккур шакли ҳукмнинг асосий вазифаси предмет билан унинг хусусияти, предметлар ўртасидаги муносабатларни кўрсатишдир ноаниқ хато чин ҳукмлар воқеликка мос келиш даражасига кўра объектив воқеликка мос келган, уни тўғри ифодалаган ҳукмлар чин ҳукмлар бўлади объектив воқеликка мос келмаган, уни тўғри ифодаламаган хато ҳукмлар бўлади айни вақтда чинлигини ҳам, хатолигини ҳам аниқлаб бўлмайдиган ҳукмлар – ноаниқ ҳукмлардир 3 ҳукм мантиқий эга – субъект (s) мантиқий кесим – предикат (p) мантиқий боғлама ҳукмлар тузилишига …

2 / 82

эмаслиги ҳақида фикр билдирилади 6 мулоҳазаларнинг тўғри ёки нотўғрилигини аниқлашда ва баъзи бошқа ҳолатларда оддий ҳукмларнинг миқдор ва сифати бўйича бирлашган классификацияси (асосий турлари) жузъий тасдиқ ҳукмлар умумий инкор ҳукмлар умумий тасдиқ ҳукмлар бир вақтнинг ўзида ҳам жузъий, ҳам тасдиқ бўлган фикрни ифодалайди.у лотинча i ҳарфи билан белгиланади ва «баъзи s–pдир» формуласи орқали ифодаланади. бир вақтнинг ўзида ҳам умумий, ҳам инкор бўлган фикрни ифодалайди. бу ҳукм «ҳеч бир s–p эмас» формуласи орқали ифодаланади ва лотинча e ҳарфи билан белгиланади. улар бир вақтнинг ўзида ҳам умумий, ҳам тасдиқ бўлган фикрни ифодалайди. бу ҳукмлар лотин алифбосидаги а ҳарфи билан белгиланади ва «ҳамма s–pдир» формуласи орқали ифодаланади. бир вақтнинг ўзида ҳам жузъий, ҳам инкор бўлган фикрни ифодалайди. унинг формуласи «баъзи s–p эмас» бўлиб, лотинча o ҳарфи билан белгиланади. жузъий инкор ҳукмлар ҳукмнинг турлари белгиси ҳукмнинг формуласи терминлар ҳажми терминларнинг муносабати формал мантиқла математик мантиқда s p умумий тасдиқ ҳукмлар a ҳамма s-p s …

3 / 82

ати эса баъзан тўлиқ, баъзан тўлиқсиз ҳажмда бўлади. масалан, «ҳамма инсонлар тирик мавжудотдир». бу ҳукмнинг субъекти – «инсон», предикати – «тирик мавжудот» тушунчасидир, «ҳамма» – умумийлик квантори. бу ҳукмнинг субъекти тўлиқ ҳажмда олинган, чунки унда ҳамма инсонлар тўғрисида фикр билдирилган ва бу тушунча «тирик мавжудот» тушунчасининг ҳажмига тўлиқ киришади. унинг предикати тўлиқ ҳажмда олинмаган, чунки унда тирик мавжудотларнинг бир қисми – инсонлар ҳақида фикр юритилади. бунинг доиравий шакли қуйидагича: p s масалан, «ҳамма мусулмонлар ислом динига эътиқод қиладилар» умумий тасдиқ ҳукмларнинг баъзиларида s ҳам, р ҳам тўла ҳажмда бўлиши мумкин. бунинг доиравий шакли қуйидагича: s p масалан, «ҳеч бир диндор эътиқодсиз эмас» е – умумий инкор ҳукмларнинг субъекти ҳам, предикати ҳам тўлиқ ҳажмда олинган бўлади. бу ҳукмда s – диндорларни, p – эътиқодсизларни ифодалайди, ҳеч бир – умумийлик кванторидир. бунинг доиравий шакли қуйидагича: бунда ҳар икки терминнинг ҳажми бир-бирини истисно қилади s p масалан, «баъзи талабалар инглиз тилини билади» i …

4 / 82

эмас» о – жузъий инкор ҳукмларнинг субъекти ҳамма вақт тўлиқсиз ҳажмда, предикати эса тўлиқ ҳажмда олинади. бу ҳукмнинг терминлари: s – ёшлар, р – ҳунарманд эмаслар; баъзи – мавжудлик квантори. бунинг доиравий шакли қуйидагича: ҳукмнинг субъекти тўлиқ ҳажмда олинмаган, унда ёшларнинг бир қисми ҳақида фикр юритилади, холос. ҳукмнинг предикати эса тўлиқ ҳажмда олинган. унда ҳунармандларнинг ҳаммаси ҳақида фикр билдирилган s p умумий ҳукмларнинг субъекти ҳамма вақт тўлиқ ҳажмда бўлади о – жузъий инкор ҳукмларнинг субъекти ҳамма вақт тўлиқсиз ҳажмда, предикати эса тўлиқ ҳажмда олинади. жузъий ҳукмларнинг субъекти тўлиқсиз ҳажмда олинади тасдиқ ҳукмларнинг предикати р< s бўлгандагина тўлиқ ҳажмда бўлади, бошқа ҳолларда эса тўлиқсиз ҳажмда олинади инкор ҳукмларнинг предикати ҳаммавақт тўлиқ ҳажмда бўлади ҳукмларда терминлар ҳажмини аниқлаш қатъий силлогизмни тўғри тузишда ва бевосита хулоса чиқаришда муҳим аҳамиятга эга. предикатнинг мазмунига кўра оддий ҳукм турлари муносабат ҳукмлари мавжудлик ҳукмлари иккита, учта ва ҳоказо предметлар ўртасида муайян муносабатларнинг бўлиши ёки бўлмаслигини ифодалаган ҳукмларга …

5 / 82

й якка-умумий умумий-умумий 19 ҳукм терминлари бирдан ортиқ бўлса, мураккаб ҳукм деб аталади мураккаб ҳукмлар мураккаб ҳукмлар «ва», «ёки», «агар... унда» каби мантиқий боғламалар, инкор қилиш ва модал терминларни қўллаш орқали икки ва ундан ортиқ оддий ҳукмларнинг ўзаро бирикишидан ҳосил бўлади 20 мантиқий боғловчининг мазмунига кўра мураккаб ҳукмларнинг асосий турлари шартли (импликатив) ҳукм айирувчи (дизъюнктив) ҳукм бирлаштирувчи (конъюнктив) ҳукмлар икки оддий ҳукмнинг «агар... унда» мантиқий боғламаси орқали бирикишидан ташкил топади. шартли ҳукмнинг моҳиятини аниқлаш учун зарурий ва етарли шарт тушунчаларини фарқлаш зарур. «ё», «ёки», «ёхуд» мантиқий боғламалари воситасида оддий ҳукмлардан ташкил топган мулоҳазага айтилади. бу боғловчилар икки оддий ҳукмни ёки бир қанча предикатларни. ёки бир қанча субъектларни бир-биридан айириб туради. икки ва ундан ортиқ оддий ҳукмларнинг «ва», «ҳам», «ҳамда» каби мантиқий боғловчилар воситасида ўзаро бирикишидан ҳосил бўлган ҳукмлар «агар ва фақат агар ... унда» мантиқий боғловчиси ёрдамида икки оддий ҳукмнинг ўзаро боғланишидан ҳосил бўлади. эквивалентлик ҳукмлари 21 ўзбек тилида бирлаштирувчи …

Want to read more?

Download all 82 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mulo'hazavahulosa chiqarish"

ҳиссий, эмпирик, назарий, мантиқий ва интуитив билиш даражалари мавзу: мулоҳаза ва хулоса чиқариш. режа: мулоҳаза тафаккур шакли ва хулоса чиқаришнинг таркибий қисми сифатида. мулоҳазанинг комплекс таҳлили: таркиби, ифодаланиши, чинлик қиймати, турлари. оддий ва мураккаб мулоҳазалар ва уларнинг турлари. ҳукмлар ўртасидаги муносабатлар. хулоса чиқаришнинг умумий мантиқий тавсифи: тузилиши, турлари ва умумий қоидалари. фикрнинг ҳаракат йўналишига кўра хулоса чиқариш: дедуксия, индуксия ва аналогия; уларнинг ўзаро алоқадорлиги. 1 2 ҳукм – предметга маълум бир белгининг (хоссанинг, муносабатнинг) хослиги ёки хос эмаслигини ифодаловчи тафаккур шакли ҳукмнинг асосий вазифаси предмет билан унинг хусусияти, предметлар ўртасидаги муносабатларни кўрсатишдир ноаниқ хато чин ҳукмлар воқеликка мос кели...

This file contains 82 pages in PPTX format (2.4 MB). To download "mulo'hazavahulosa chiqarish", click the Telegram button on the left.

Tags: mulo'hazavahulosa chiqarish PPTX 82 pages Free download Telegram