parallel chiziqning o'zaro vaziyatlari

PPTX 11 pages 2.7 MB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.7 MB

File type PPTX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

to’g’ri chiziqlarning o’zaro vaziyatlari to’g’ri chiziqlarning o’zaro vaziyatlari parallel kesishuvchi ayqash parallel to’g’ri chiziqlar ta’rif. agar ikki to‘g‘ri chiziqning kesishuv nuqtasi bo‘lmasa (yoki umumiy xosmas nuqtaga ega bo‘lsa), ularni parallel to‘g‘ri chiziqlar deyiladi. parallel proyeksiyalarning xossasiga asosan parallel to‘g‘ri chiziqlarning bir nomli proyeksiyalari ham o‘zaro parallel bo‘ladi, ya’ni a‖b bo‘lsa, u holda a′‖b′, a″‖b″, a″′‖b″′ bo‘ladi. fazodagi umumiy vaziyatda joylashgan parallel to‘g‘ri chiziqlarning ikkita bir nomli proyeksiyalari o‘zaro parallel bo‘lsa, ularning uchinchi proyeksiyalari ham o‘zaro parallel bo‘ladi. ammo to‘g‘ri chiziqlar biror proyeksiyalar tekisligiga parallel bo‘lsa, u holda yuqorida keltirilgan shart bajarilmaydi. masalan, w tekislikka parallel bo‘lgan profil to‘g‘ri chiziq kesmalarning bir nomli gorizontal va frontal proyeksiyalari (a’b’ va a”b”) ning o‘zaro parallel bo‘lishi yetarli bo‘lmaydi. bunday hollarda to‘g‘ri chiziqlarning profil proyeksiyalarini yasash zarur. bunda a″′||b″′ bo‘lsa, bu to‘g‘ri chiziqlar o‘zaro parallel bo‘ladi. agar a″′∩b″′, bo‘lsa, bu to‘g‘ri chiziqlar ayqash bo‘ladi. shuningdek, bu to‘g‘ri chiziqlarning o‘zaro vaziyatini profil proyeksiyalaridan foydalanmasdan ham …

2 / 11

va o‘zaro parallel bo‘ladi. kesishuvchi to‘g‘ri chiziqlar ta’rif. agar ikki to‘g‘ri chiziq fazoda umumiy bir (xos) nuqtaga ega bo‘lsa, ularni kesishuvchi to‘g‘ri chiziqlar deyiladi. fazodagi to‘g‘ri chiziqlar kesishish nuqtasining proyeksiyasi shu to‘g‘ri chiziqlar proyeksiyalarining kesishish nuqtasida bo‘ladi (3.19-rasm). kesishuvchi to‘g‘ri chiziqlarning bir nomli proyeksiyalari ham chizmada o‘zaro kesishadi va kesishish nuqta proyeksiyalari bir proyeksion bog‘lovchi chiziqda bo‘ladi. fazoda umumiy vaziyatda kesishuvchi to‘g‘ri chiziqlar berilgan bo‘lsa, bu to‘g‘ri chiziqlarning faqat ikkita bir nomli proyeksiyalarining kesishishi kifoya qiladi. agar kesishuvchi chiziqlarning biri proyeksiyalar tekisligining birortasiga parallel bo‘lsa, u holda ularning ikkita bir nomli proyeksiyalarining o‘zaro kesishuvi yetarli bo‘lmaydi. masalan, ab va ef to‘g‘ri chiziq kesmalarining biri ef kesma w tekislikka parallel joylashgan (3.19,v-rasm). bu chiziqlarning o‘zaro vaziyatini ularning profil proyeksiyalarini yasash bilan aniqlash mumkin. agar kesishish nuqtasining proyeksiyalari bir bog‘lovchi chiziqda joylashsa, bu to‘g‘ri chiziqlar o‘zaro kesishadi, aks holda to‘g‘ri chiziqlar kesishmaydi. ayqash to‘g‘ri chiziqlar ta’rif. ikki to‘g‘ri chiziq o‘zaro parallel bo‘lmasa …

3 / 11

ning bir tomoni tekislikka parallel bo‘lib, ikkinchi tomoni bu tekislikka perpendikulyar bo‘lmasa, mazkur to‘g‘ri burchak shu tekislikka haqiqiy kattalikda proyeksiyalanadi. bu teoremani isbotlash uchun 3.21,a-rasmdan foydalanamiz. shakldagi abc=90o ga teng va uning ikki tomoni h tekislikka parallel vaziyatda joylashgan deb faraz qilamiz. bu vaziyatda uning gorizontal proyeksiyasining qiymati o‘ziga teng bo‘lib proyeksiyalanadi, ya’ni a′b′c′=90o bo‘ladi. to‘g‘ri burchakning bc tomonidan h tekislikka perpendikulyar qilib p tekislik o‘tkazamiz. u holda abp bo‘lib, h∩p= ph hosil bo‘ladi. agar to‘g‘ri burchakning bc tomonini ab tomoni atrofida aylantirib, ixtiyoriy bc1 vaziyatga keltirsak ham uning bu tomonining proyeksiyasi ph bilan ustma-ust tushadi. shunga ko‘ra abc1=a′b′c′=90o bo‘ladi. demak: abc=90o bo‘lib, ab||h va bc∥h bo‘lsa, a′b′c′=90o bo‘ladi. chizmada abc(ab∥h) va def(de∥v) to‘g‘ri burchaklarning tasvirlanishi 3.21,b va 3.21,v-rasmlarda keltirilgan. to‘g‘ri burchakning proyeksiyalanish xususiyatidan chizma geometriyada metrik masalalarni yechishda keng foydalanadi. chizmalarda ko‘rinishlikni aniqlash geometrik shakllarning kuzatuvchiga nisbatan chizmada ko‘rinishligi konkurent nuqtalardan foydalanib aniqlanadi. ta’rif. bitta proyeksiyalovchi nurda (to‘g‘ri chiziqda) …

4 / 11

onkurent nuqtalarning h tekislikka nisbatan ko‘rinishligi z applikatasi, v tekislikka nisbatan y ordinatasi va w tekislikka nisbatan x absissasi aniqlaydi. h tekislikka nisbatan applikatasi eng katta bo‘lgan konkurent nuqta kuzatuvchiga ko‘rinadi. a(a′, a″) va b(b′, b″) uchrashmas to‘g‘ri chiziqlar berilgan. bu to‘g‘ri chiziqlar gorizontal proyeksiyalarning o‘zaro kesishgan va h ga nisbatan konkurent bo‘lgan nuqtalari 1′2′ ustma-ust proyeksiyalangan. bu nuqtalardan qaysi birini ko‘rinishligini aniqlash uchun ularning gorizontal proyeksiyasidan proyeksiyalovchi chiziq o‘tkazib, to‘g‘ri chiziqlarning frontal a″ va b″ proyeksiyalarida 1″ va 2″ nuqtalar belgilanadi va z1z2 ekanligi aniqlanadi. natijada, a chiziqqa tegishli 1 nuqta kuzatuvchiga ko‘rinadi, b chiziqqa tegishli 2 nuqta esa uning ostida bo‘ladi. demak, a(a′, a″) va b(b′, b″) to‘g‘ri chiziqlarga yuqoridan qaraganda a to‘g‘ri chiziq b to‘g‘ri chiziqqa nisbatan kuzatuvchiga yaqin joylashgan. rasmda ham c(c′, c″) va d(d′, d″) chiziqlarni v ga nisbatan qaraganda y3>y4 bo‘lgani uchun 3 nuqta kuzatuvchiga ko‘rinadi. shuning uchun c(c′, c″) va d(d′, d″) to‘g‘ri …

5 / 11

parallel chiziqning o'zaro vaziyatlari - Page 5

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "parallel chiziqning o'zaro vaziyatlari"

to’g’ri chiziqlarning o’zaro vaziyatlari to’g’ri chiziqlarning o’zaro vaziyatlari parallel kesishuvchi ayqash parallel to’g’ri chiziqlar ta’rif. agar ikki to‘g‘ri chiziqning kesishuv nuqtasi bo‘lmasa (yoki umumiy xosmas nuqtaga ega bo‘lsa), ularni parallel to‘g‘ri chiziqlar deyiladi. parallel proyeksiyalarning xossasiga asosan parallel to‘g‘ri chiziqlarning bir nomli proyeksiyalari ham o‘zaro parallel bo‘ladi, ya’ni a‖b bo‘lsa, u holda a′‖b′, a″‖b″, a″′‖b″′ bo‘ladi. fazodagi umumiy vaziyatda joylashgan parallel to‘g‘ri chiziqlarning ikkita bir nomli proyeksiyalari o‘zaro parallel bo‘lsa, ularning uchinchi proyeksiyalari ham o‘zaro parallel bo‘ladi. ammo to‘g‘ri chiziqlar biror proyeksiyalar tekisligiga parallel bo‘lsa, u holda yuqorida keltirilgan shart bajarilmaydi. masalan, w tekislikka ...

This file contains 11 pages in PPTX format (2.7 MB). To download "parallel chiziqning o'zaro vaziyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: parallel chiziqning o'zaro vazi… PPTX 11 pages Free download Telegram