ishlab chiqarishni joylashtirishga ta'sir etuvchi omillar

DOC 107,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1404118027_50605.doc ishlab chiqarishni joylashtirishga ta‘sir etuvchi omillar reja 1. ishlab chiqarishni joylashtirishning asosiy omillari 2. tabiiy omillar 3. ijtimoiy – iqtisodiy omillar 4. ekologik va ishlab chiqarishni joylashtirish 5. infratuzilma ishlab chiqarishni joylashtirish o’ziga xos xususiyatiga ega. bozor iqtisodiyoti sharoitida tadbirkor albatta foydali, qo’shimcha daromadni ko’zlaydi, davlat esa ish o’rinlarini ko’paytirish, mehnat resurslarini band qilish, ijtimoiy va ekologik muammolarni ham qilish, hududlar rivojlanish darajasidagi farqlarni kamaytirishga intiladi. demak, bunday vaziyatda har ikki yo’nalishni muvofiqlashtirgan holda masalani yechish talab etiladi. ishlab chiqarishni joylashtirish uchun eng avvalo joy, ya‘ni yer, maydon kerak. biroq, buning uchun har qanday joy ham to’g’ri kelavermaydi. qolaversa, hudud ham har qanday korxona yoki ekinlarni «istamaydi»va aksincha, xo’jalikning barcha tarmoqlari ham to’g’ri kelgan joyga o’rnashtirilmaydi. agar ishlab chiqarish yer, maydonning imkoniyati va sharoitidan qat‘iy – nazar joylashtirilsa, u holda geografik nomuvofiqlik vujudga keladi, tabiatning xususiyati inkor etiladi, «soch teskarisiga taraladi». ayni vaqtda xo’jalik tarmoqlarini to’g’ridan – to’g’ri, xohlagan …

chini olmoqda – tuproq ikkilamchi sho’rlanib, katta – katta maydonlar qishloq xo’jalik oborotidan chiqib ketmoqda. ayni chog’da chorva mollari yem – xashaksiz, yaylovsiz qolmoqda. demak, cho’llarning bir qismi cho’lligicha qolib, yaylovlar o’z vazifasini o’tagani maqsadga muvofiq ekanligi sezilmoqda. ijtimoiy hayotda har kishi o’z ishini, vazifasini bajarganidek, tabiatda ham har birj oy o’ziga muvofiq xo’jalik korxonasini joylashtirishi kerak. bu o’rinda, joy yoki hududning sig’imi to’g’risida fikr bildirish lozim. gap shundaki, har bir joy xo’jalik va aholini muayyan miqdorda sig’dira oladi, undan ortig’i esa tabiiy muvozanatni, ekologik vaziyatni buzadi. ammo bu sig’im darajasi, ko’lami birday bo’lmaydi va balki doim o’zgarib turadi. demak, yerning o’ziga xos qiymati bor va bu qiymat turli sharoitda turlicha (d.rikardo). mazkur masala bilan yer kadastri shug’allanadi. bu yerda shuni ta‘kidlash joizki, hududning iqtisodiy, demografik, ekologik sig’imlari bir xil emas. odatda, aholi zichligi, ya‘ni 1 km2 ga necha kishi to’g’ri kelishi hududdan foydalanishning umumiy ko’rsatkichi bo’lib xizmat qiladi. shu …

i, ta‘sir etuvchi omillar ko’p ekan, so’z ularning ta‘sir darajasi to’g’risida borishi kerak. shu nuqtai – nazardan muayyan tarmoqlar yoki korxona uchun bir yoki ikki omil hal qiluvchi ahamiyatga ega, qolganlari esa ikkinchi, uchinchi va hokazo darajali hisoblanadi, asosiy maqsad esa ana shu asosiy omilni aniqlashdan iborat bo’lmog’i lozim. umuman aytganda, har bir korxona yoki qishloq xo’jaligi ekini uchun ma‘lum miqdorda xom – ashyo, yer, suv, harorat, ishchi kuchi, texnika vositalari, elektr energiyasi, transport va boshqalar kerak. bu omillarni shartli ravishda tabiiy va ijtimoiy – iqtisodiy omillarga ajratish mumkin. tabiiy omillarga ega avvalo yer va uning ustki tuzilishi, qazilma boyliklar, iqlim, suv, harorat, tuproq, o’simlik va hayvonot dunyosi kiradi. bu xususda tabiiy geografik bilimlar zarur bo’ladi. biroq, tabiiy geografiya uchun tabiat komponentlarining kelib chiqish va rivojlanish qonuniyatlarini bilish talab qilinsa, iqtisodiy geografiya va mintaqaviy iqtisodiyotda ana shu qonuniyatlarga tayangan holda bu komponentlardan xo’jalik faoliyatida foydalanish yo’llarini o’rganish lozim bo’ladi. shu …

iyoti natijasida sharoit resursga aylanishi ham mumkin. o’z – o’zidan ma‘lumki, ishlab chiqarishni joylashtirishda, yoki aniqrog’i – joy tanlashda avvalambor resurs xisobga olinadi. hudud bo’yicha mutaxassis unga atroflicha baho bera olishi, qaysi soha qulay, qaysinisiga esa noqulayligini aniqlash kerak. unutmaslik kerakki: tabiatda umuman yomon joy yo’q, balki nodon mutaxassis bor; har bir joy nima uchundir qulay ekanligini aniqlashdan iborat. masalan, yer usti tuzilishining (relef) tekislik yoki tog’likdan iboratligi xo’jalikning bir tarmog’i uchun qulaylik tug’dirsa, ikkinchisidan qiyinchilikni vujudga keltiradi. chunonchi, agar hudud tekislik bo’lsa, u holda bu yer qishloq xo’jaligi, sanoat transport va aholini joylashtirish juda qulay. lekin, ayni paytda bunday sharoitda daryo va daryochalar mo’l (ko’priklarni ko’plab qurish kerak), bu daryolarda yirik elektr stantsiyalarini qurish sharoiti yo’q. tog’lik bo’lsa, bu yerda dam olish, tog’ – kon sanoati, suv energetikasi, o’rmon xo’jaligini rivojlantirish mumkin. ammo bunday sharoit sug’orma dehqonchilik, qayta ishlash sanoati, aholi manzilgog’larini joylashtirish uchun qulay emas. shunga o’xshash misollarni …

onni, bozor muhitini belgilaydi. binobarin, talabning nafaqat miqdor jihatdan o’sib borishini, balki uning xususiylashuvini, sifatini e‘tiborga olish, ixcham, harakatchan, boshqarishi oson bo’lgan kichik va o’rta korxonalarni joylashtirish o’tish davri uchun ayniqsa xosdir. shu boisdan ham hozirgi vaqtda o’rta kichik biznesni rivojlantirishga katta e‘tibor berilmoqda. ishlab chiqarish tarmoklarini hududiy tashkil qilishda joyning iqtisodiy geografik o’rniga ham ahamiyat bermoq zarur. agar tanlangan joy yoki geografik nuqta transport bilan yaxshi bog’langan bo’lsa, xom ashyo iste‘mol rayonlarga yaqin, elektr energiya va qurilish materiallari ham uzoq bo’lmasa, bu yerda joylashtirilgan korxona albatta katta iqtisodiy samara beradi. joyning, ayniqsa shaharning iqtisodiy geografik o’rni aksariyat hollarda uning iqtisodiy ixtisoslashuvini belgilab beradi. masalan, bokobodda o’zbekiston metallurgiya zavodining joylashtirilganligi, yangier yoki qarshida qurilish materiallari sanoatining rivojlanganlik sababini ularning iqtisodiy geografik o’rni orqali izohlash mumkin. guliston yoki termizning nisbatan sust rivojlanganligi ham ma‘lum darajada ularning geografik va geosiyosiy o’rinlariga bog’liqdir. ishlab chiqarish tarmoqlarini joylashtirishda barcha shart – sharoitlar, omillar hisobga …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ishlab chiqarishni joylashtirishga ta'sir etuvchi omillar"

1404118027_50605.doc ishlab chiqarishni joylashtirishga ta‘sir etuvchi omillar reja 1. ishlab chiqarishni joylashtirishning asosiy omillari 2. tabiiy omillar 3. ijtimoiy – iqtisodiy omillar 4. ekologik va ishlab chiqarishni joylashtirish 5. infratuzilma ishlab chiqarishni joylashtirish o’ziga xos xususiyatiga ega. bozor iqtisodiyoti sharoitida tadbirkor albatta foydali, qo’shimcha daromadni ko’zlaydi, davlat esa ish o’rinlarini ko’paytirish, mehnat resurslarini band qilish, ijtimoiy va ekologik muammolarni ham qilish, hududlar rivojlanish darajasidagi farqlarni kamaytirishga intiladi. demak, bunday vaziyatda har ikki yo’nalishni muvofiqlashtirgan holda masalani yechish talab etiladi. ishlab chiqarishni joylashtirish uchun eng avvalo joy, ya‘ni yer, maydon kerak. biroq, buning uchun har qan...

Формат DOC, 107,5 КБ. Чтобы скачать "ishlab chiqarishni joylashtirishga ta'sir etuvchi omillar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ishlab chiqarishni joylashtiris… DOC Бесплатная загрузка Telegram