sanoat rivojlanishining ijtimoiy- iqtisidiy omillari

DOC 82.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1350888003_19797.doc sanoat rivojlanishining ijtimoiy- iqtisidiy omillari reja: 1. xom ashyo omili 2. elektr energetika omili 3. aholi va mehnat resurslari omili 4. transport omili 5. ekologik omil 6. ilmiy-texnika taraqqiyoti omili 7. bozor iqtisodiyoti omili xom ashyo omili tabiiyki, mahsulot xom ashyosiz yaratilmaydi. ammo ayrim mahsulotlarni olish uchun xom ashyo boshqalariga qaraganda ko`proq sarflanadi. shuning uchun bunday mahsulotlarni ishlab chiqarishga ixtisoslashgan tarmoqlar va korxonalar mumkin qadar xom ashyo rayonlariga yaqin joylashtiriladi. sanoatning barcha tarmoqlari, masalan, tog`-kon, o`rmon, baliqchilik o`z-o`zidan ma`lumki xom ashyo bo`lmagan rayonlarda rivojlanmaydi. bunday sanoat tarmoqlarining joylashuvi bevosita foydali qazilmalar yoki tabiiy boyliklar geografiyasi bilan bog`liq. boshqa sanoat tarmoqlarining hududiy tashkil etilishi biroz murakkabroq. masalan, 1 tonna paxta tolasi olish uchun taxminan 3 tonna xom xom paxta, 1 tonna paxta yog`i uchun 5 tonna chigit, 1 tonna shakarga 7 tonna qand lavlagisi ishlatiladi. 3-jadval sanoat mahsulotlarini ishlab chiqarishga ta`sir etuvchi omillar mahsulotlar va tarmoqlar xom ashyo yoqilg`i-energetika ishchi …

alariga yaqin, neft va gaz sanoati rivojlangan rayonlarda joylashtirilishi mumkin.fosfor o`g`iti ishlab chiqaruvchi korxonalar xom ashyo va iste`mol rayonlarida joylashtiriladi. xom ashyo sifatida appatit, fosforitlar xizmat qiladi. shuningdek, bu o`g`itni ishlab chiqarishda oltingugurt kislotasi ham talab etiladi. o`zbekistonda azot yoki selitra -chirchiq, navoiy, farg`onada, superfosfat- qo`qon va samarqandda, ammofos yoki azot va fosfor o`g`itlarining birikmasi- olmaliqda ishlab chiqariladi. xom ashyoga asoslangan sanoat tarmoqlarining joylashuvini o`ragnish eng avvalo mamlakat tabiiy sharoiti va boyliklarini bilishni talab etadi. turli xil qazilma boyliklarning ma`lum hududdagi birligi bu yerda ishlab chiqarishni kompleks tashkil qilishga, hududiy majmualarni shakllantirishga, ishlab chiqarishni hududiy tashkil qilishning samaradorligini oshirishga sabab bo`ladi. yoqilg`i- issiqlik elektr stansiyalari uchun hamda qora metallurgiya sanoatining dastlabki-cho`yan eritish bosqichini joylashtirishda xom ashyo asosiy rol o`ynaydi. ammo uning ta`siri hamma vaqt ham yetakchi kuchga emas; issiqlik elektr stansiyalari yoki metallurgiya zavodlari ayrim hollarda iste`mol rayonlarida ham joylashtirilishi mumkin. bu masala ayniqsa, neft va uning mahsuloti mazut, tabiiy …

eritib bo`lmaydi, chunki kerakli mineraldan ko`ra keraksiz jinslar ko`proq. shuning uchun bu ruda albatta dastlab boyitilishi va uning tarkibidagi foydali mineralning hissasi oshirilishi lozim. boyitilgandan so`ng ruda tarkibidagi metall miqdori bir necha barobar ko`payadi. ammo bundan keyin ham uning hissasi yetarlicha bo`lmaydi. shuning uchun metallurgiya korxonalari ko`proq xom ashyo rayoniga ko`proq joylashtiriladi. qozog`iston respublikasidagi qarag`anda to`liq siklli metallurgiya kombinati bevosita ko`mir havzasi rayonida joylashtirilgan. novokuznesk, lipesk, tula, krivoy rog kombinatlari esa xom ashyo, ya`ni temir rudasi konlariga yaqin qurilgan. ayrim hollarda metallurgiya zavodlari xomashyo va yoqilg`i rayonlari o`rtasida joylashgan, zero, mazkur sanoat tarmog`i uchun bu ikki omilning ahamiyati bir xil. elektr energetika omili. hozirgi zamon ishlab chiqarishini elektr quvvatisiz tasavvur qilish qiyin. ushbu sohaning o`ziga xos xususiyati shundaki, u yaratgan mahsulotni, ya`ni elektr quvvatini jamg`arib, omborxonalarga yig`ib bo`lmaydi, undan ayni paytning o`zida, sinxron ravishda foydalanish kerak. bundan tashqari, elektr quvvati yuqori kuchlanishli elektr tarmoqlari orqali uzoq masofalarga ham uzatilishi mumkin. …

ida yagona bo`lgan tursunzoda shahridagi alyuminiy zavodi ham norak ges iga yaqin joyda qurilgan. olmaliqda yirik rangli metallurgiya va kimyo korxonalari shu yerdagi iem hamda yangi angran ies idan, chirchiq sanoat majmuasi chirchiq kaskad ges quvvatlaridan foydalanadi. farg`onadagi kimyo, neftni qayta ishlash va boshqa sanoat korxonalari bu shahardagi yirik iem dan elektr energiyasini oladi. elektr quvvati omil sifatida bir qator sanoat tarmoqlarini o`z atrofida yig`adi. shu sababli, u katta yirik rayon va hududiy majmua hosil qilish qudratiga ega. bizning sharoitimizda elektr quvvati yangi yerlarni o`zlashtirish uchun ham kerak. jumladan, qarshi dashtining asosiy qismi tolimarjondagi bir qator nasos stansiyalari vositasi bilan sug`oriladi. elektr quvvati norak-tursunzoda-g`uzor orqali keladi. hozirgi kunda esa shu yerning ozida juda yirik, mahalliy tabiiy gaz asosida ishlaydigan tolimarjon iesi qurilmoqda. respublikamizda bulardan tashqari sirdayo, angren, toshkent, navoiy, taxiatosh ies lari, andijon, chorbog`, xojikent, tuyamo`yin va boshqa ges lar mavjud. ular yiliga 50 mlrd. kvt/soatdan ko`proq elektr energiyasini ishlab …

lab korxonalarni joylashtirishda ba`zi rivojlangan mamlakatlarda maxsus texnopolis va fan shaharlari yaratiladi. o`zbekistonda mahalliy aholining tabiiy ko`payishini nisbatan yuqoriligi va uning migratsion harakatining faolsizligi mehnat zahiralarini ko`plab shakllanishiga olib keladi. shu sababli respublikada mehnatga layoqatli aholi soni miqdoran juda ko`p. ularning soni, ayniqsa qishloq joylarida va sust rivojlangan kichik shaharlarda yuqori. binobarin, bunday joylarda ish o`rinlarini kengaytirish, yangi sanoat va boshqa korxonalar, madaniy-maishiy muassasalarni qurish, mehnat bozorini shakllantirish kerak. aholi albatta faqat ishchi kuchi emas, u balki ko`proq darajada iste`molchi hamdir. bu omilning roli esa hozirgi kunda xalqning yashash sharoiti va darajasini yaxshilash doirasida keskin oshib bormoqda. muvaqqat ijtimoiy qiyinchiliklarni yengillashtirish uchun aholining kundalik hayoti uchun zarur bo`lgan oziq-ovqat, kiyim-kechak va uning boshqa ehtiyojlarini qondiruvchi mahsulotni yetarli darajada ishlab chiqarish talab etiladi. shu bois iste`mol omili oziq-ovqat korxonalarini o`ziga tortadi, ya`ni bunday zavod va fabrikalar, aholiga xizmat ko`rsatish tarmoqlari qishloq va shaharlarda joylashtiriladi. iste`mol omili faqat xalq ehtiyoji bilan belgilanmaydi. …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "sanoat rivojlanishining ijtimoiy- iqtisidiy omillari"

1350888003_19797.doc sanoat rivojlanishining ijtimoiy- iqtisidiy omillari reja: 1. xom ashyo omili 2. elektr energetika omili 3. aholi va mehnat resurslari omili 4. transport omili 5. ekologik omil 6. ilmiy-texnika taraqqiyoti omili 7. bozor iqtisodiyoti omili xom ashyo omili tabiiyki, mahsulot xom ashyosiz yaratilmaydi. ammo ayrim mahsulotlarni olish uchun xom ashyo boshqalariga qaraganda ko`proq sarflanadi. shuning uchun bunday mahsulotlarni ishlab chiqarishga ixtisoslashgan tarmoqlar va korxonalar mumkin qadar xom ashyo rayonlariga yaqin joylashtiriladi. sanoatning barcha tarmoqlari, masalan, tog`-kon, o`rmon, baliqchilik o`z-o`zidan ma`lumki xom ashyo bo`lmagan rayonlarda rivojlanmaydi. bunday sanoat tarmoqlarining joylashuvi bevosita foydali qazilmalar yoki tabiiy boyliklar geografiya...

DOC format, 82.5 KB. To download "sanoat rivojlanishining ijtimoiy- iqtisidiy omillari", click the Telegram button on the left.

Tags: sanoat rivojlanishining ijtimoi… DOC Free download Telegram