uyg'onish davri tarix falsafasi

PPTX 36 pages 3.2 MB Free download

36 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.2 MB

File type PPTX

Pages 36

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 36

презентация powerpoint 3-mavzu: uyg'onish davri tarix falsafasi. ma'rifat davri tarix falsafasi “renessans” lug‘aviy fransuzcha “qayta tug‘ilish” degan ma’noni anglatadi. atama sifatida uning mazmuni ancha keng: madaniyatda, ilm-fanda, san’atda, ta’lim-tarbiyada, umuman, jamiyat hayotida uzoq muddatli turg‘unlikdan keyin qayta jonlanib, tez rivojlanishni, ijtimoiy ong va qadriyatlar tizimi yangi sifat bosqichiga chiqishini bildiradi. ilk bor atama yevropada o’rta asrlar mutaassibligidan keyin 15-16 asrlardagi rivojlanish davriga nisbatan qo’llanilgan. renessans atalmish mazkur ijtimoiy hodisa o’zbek tiliga uyg‘onish davri deb o’girilgan. avstriyalik atoqli sharqshunos adam metsning 1909 yilda “musulmon renessansi” nomli fundamental asari chop etilgan. shundan buyon renessans faqat yevropaga oid hodisa emasligi, uni sharq xalqlari yevropaliklarga nisbatan avvalroq boshdan kechirgani to’g’risidagi qarashlar va tadqiqotlar paydo bo’la boshladi. rossiyalik buyuk sharqshunos akademik n. n. konrad renessans vii — viii asrlarda xitoyda boshlanib, viii asrda hindistonda davom etgani, undan ix-xii asrlarda islom mamlakatlari estafetani qabul qilgani, mo’g‘ul istilosi tufayli ancha pasayib qolgan yuksalish amir temur va temuriylar …

2 / 36

chisi xiv asr oxirgi choragi — xvi asr birinchi choragi. birinchi renessansda yurtimizdan farg‘oniy, xorazmiy, forobiy, beruniy, ibn sino, yusuf xos hojib, mahmud qoshg‘ariy, mahmud zamaxshariy kabi buyuk daholar, buyuk muhaddislar — buxoriy, termiziy, mutakallimlar — moturidiy va abul muin nasafiy hamda boshqa atoqli dunyoviy va diniy allomalar shuuri olamni yoritdi. ikkinchi renessansda — ulug‘bek, g‘iyosiddin jamshid koshiy, qozizoda rumiy, ali qushchi, lutfiy, jomiy, navoiy, behzod, buyuk me’morlar, bastakorlar, musavvirlar, tarixchilar chiqib, bugun ham dunyoni lol qoldirayotgan asarlar yaratdilar. g'arbiy yevropada uyg'onish davri deb atalgan davr xiv-xv asrlarni o’zichiga qamrab olgan va yevropa madaniyatining eng buyuk davri deb hisoblanadi. bu davr olamga nikolay kuzanskiy, mishel monten, leonardo da vinchi, dj. bruno, va ko’pgina boshqa buyuk mutafakkirlar va daholarni berdi. falsafa tarixida uyg'onish davrining ahamiyati mavzusida mashhur rus tadqiqotchisi gorfunkel quyoshdagi fikrlarni bayon etadi. uning fikricha gegel va vindelband bu davrni o’rta asr sxolastik falsafasidan g'arbiy yevropaning yangi davr falsafasiga o’tish …

3 / 36

-a.lar)ga nisbatan qo’llanilgan, uni o’rta asrchilik turg'unligidan yangi davrga o’tish bosqichi deb baholaganlar. renessansning asosiy alomatlari: 1.tafakkurda va ilmu ijodda dogmatizm, jaholat va mutaassiblikni yorib o’tib, insonni ulug'lash, uning iste’dodi, aqliy-fikriy imkoniyatlarini yuzaga chiqarish; 2. antik davr (yunon-rum) madaniyatiga qaytib, uni tiklash, boyitish; cherkov sxolastikasidan qutulib, adabiyot va san’atda dunyoviy go’zallik, hayot taronalarini qizg'in kuylash; 3. inson erki, hurfikrlilik uchun kurashish. italiyada shoir petrarka va dante, rassom jotto, adib va mutafakkirlar bokkachcho, ariosto, tasso, byome renessans g'oyalarining jarchilari bo’lib maydonga chiqdilar keyinchalik mikelanjelo, rafael, shekspir, servantes yevropaning turli mamlakatlarida buni davom ettirdilar. ammo renessans, ya’ni uyg'onish faqat yevropa hodisasi emas. dunyo madaniyatini yaxlit olib o’rgangan olimlarning ishlari shuni ko’rsatdiki, osiyo markazida joylashgan movarounnahr, xuroson va eronda italiyaga qaraganda bir necha asr oldin (9– 12-a.lar) ulkan madaniy ko’tarilish yuz bergan, ilm-fan, falsafa, adabiyot kuchli rivojlanib, ilg'or insonparvarlik g'oyalari jamiyat fikrini band etgan, aqliy va ijodiy faollik gurkiragan. bu davr dunyo ilmida …

4 / 36

uqobila”, ibn rushd, abu bakr roziy asarlari tarjima qilinib, keyinchalik nashr etilgan. algebra, algoritm fanlari xorazmiy asarlari tufayli shakllangan. “tib qonunlari” 7 asr mobaynida yevropa untiversitetlarida tibbiyot darsligi sifatida xizmat qildi. ibn sino shogirdi ibn rushd g'oyalari italiya, frantsiya hurfikrligini boshlab bergan. ibn sino – avitsenna, ibn rushd – averroes, ahmad farg'oniy – al frageni, abu bakr roziy – al ramzats, abu ma’shar balxiy – albumazar degan lotincha nomlar ostida mashhur bo’lgan platon, aristotel asarlari ham yevropaga dastlab arabcha tarjima va talqinlar orqali kirib borgan. “sharqliklar g'arbni aristotel falsafasi bilan yoritdilar” (gegel). aniq fanlar va ularni o’rganish usullarini, dehqonchilik va chorvachilik ilmlari, dengizda suzish, harbiy texnikani yevropa sharqdan olib rivojlantirdi. “matematika, kimyo, tibbiyot sohasida musulmonlarning xizmati buyuk... bu fanlarda musulmonlar yevropaning muallimlari bo’lib qoldilar” (g. gerder). yevropa uyg'onish davri adiblari dante, petrarka, bokkacho sharq ilm-fani, adabiy asarlaridan ilhomlanganlar. dante “bazm”, “ilohiy komediya” asarlarida ibn sino va ibn rushdni o’z ustozlari …

5 / 36

hni o'rganib, oʻzligimga yo'l topdim, nutqim bo'ldi tartibli, soʻzlarim ko'p ma'nolik. men she'riyatdan tartib, musiqadan zavq topdim, rimlik va yunon kabi fransuz boʻldi buyuk. gumanizm. uyg'onish davrida insonga nisbatan munosabatlarda buyuk burilish yuz berdi. odamlar hayotning quvonchlarini qadrlashga oʻrgandi, tabiatga, jamiyatga, insonga yangichа qaraydigan bo'ldilar. o'rab turgan olamga ilohiy emas, dunyoviy, insoniy qarash tarafdorlari gumanist ( humanus-insoniy) deb ataldi. gumanistlar inson haqidagi o'rta asrchilik tasavvurlarini rad etdi, ular har bir shaxsning noyobligi va qadrini koʻrsatishga urindilar. bilim va erkin fikr oʻziga yo'l ochib bordi. o'rta asrlardagi ta'qib va cheklashlardan soʻng fan va san'at diniy taqiqdan chiqdi. gumanistlar dastlab cherkov tomonidan ta'qib qilindi, ularning asarlari yondirildi. ammo xvi asrga kelib, koʻplab ruhoniylar va hatto rim papalari ham gumanizm gʻoyalari bilan qiziqib, gumanistlarga o'z fikrlarini erkin bayon qilish imkonini berdi. gumanizm xiv asr o'rtalarida dastlab italiyada paydo boʻldi. angliyada ularning gʻoyalari dono siyosatchi va qirolning birinchi vaziri tomas mor ( 1478- 1535) …

Want to read more?

Download all 36 pages for free via Telegram.

Download full file

About "uyg'onish davri tarix falsafasi"

презентация powerpoint 3-mavzu: uyg'onish davri tarix falsafasi. ma'rifat davri tarix falsafasi “renessans” lug‘aviy fransuzcha “qayta tug‘ilish” degan ma’noni anglatadi. atama sifatida uning mazmuni ancha keng: madaniyatda, ilm-fanda, san’atda, ta’lim-tarbiyada, umuman, jamiyat hayotida uzoq muddatli turg‘unlikdan keyin qayta jonlanib, tez rivojlanishni, ijtimoiy ong va qadriyatlar tizimi yangi sifat bosqichiga chiqishini bildiradi. ilk bor atama yevropada o’rta asrlar mutaassibligidan keyin 15-16 asrlardagi rivojlanish davriga nisbatan qo’llanilgan. renessans atalmish mazkur ijtimoiy hodisa o’zbek tiliga uyg‘onish davri deb o’girilgan. avstriyalik atoqli sharqshunos adam metsning 1909 yilda “musulmon renessansi” nomli fundamental asari chop etilgan. shundan buyon renessans faqat yevropag...

This file contains 36 pages in PPTX format (3.2 MB). To download "uyg'onish davri tarix falsafasi", click the Telegram button on the left.

Tags: uyg'onish davri tarix falsafasi PPTX 36 pages Free download Telegram