duyoviy bilimlar va diniy e’tiqod birligiga erishishning ahamiyati

PPT 24 pages 4.7 MB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.7 MB

File type PPT

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

слайд 1 mavzu: duyoviy bilimlar va diniy e’tiqod birligiga erishishning ahamiyati reja 1. yangi o‘zbekistonda dunyoviy va diniy ta`lim-tarbiyaga munosabat, diniy ta`limning yo`nalishlari. 2. ibodat va diniy marosimlarning shaxs komolotiga ta’siri. 3. diniy plyuralizm, diniy tolerantlik, bag’rikenglikning shaxs kamoloti va e’tiqod erkinligini taminlashdagi roli dunyoviy hayot va diniy qadryatlarning mutanosibligi. мавзунинг ўқув мақсади: диннинг моҳияти, диншунослик фанининг юзага келиши тарихи, диншунослик фани соҳалари, диннинг жамиятдаги функциялари ҳақида тушунча ва тасаввурларни шакллантириш. диннинг луғавий ва истилоҳий маънолари араб тилида “дâна” феълидан ясалган бўлиб, “кимгадир бўйсунмоқ, бўйин эгмоқ, итоат этмоқ, кимдандир қарздор бўлмоқ, эътиқод қилмоқ, қилган ишига яраша мукофотламоқ”; “дийнун” сўзи эса, “дин, имон, ажр–мукофот, қилинган ишга яраша берилган ҳақ” каби маъноларни билдиради. ўзбек тилида “дин” – ишонч, ишонмоқ, эътиқод, мулк, ҳукм, ҳисоб, жазо, тадбир, бўйсуниш, итоат қилиш, ибодат, парҳез, йўл тутиш, одат қилиш, эътиқод қилиш маъноларини билдирради. рус тилида «религия» «диёнат, диндорлик, тақводорлик, художўйлик, мўминлик, тақво, муқаддас нарса ёки жой, қадамжо, …

2 / 24

рз» каби маъноларни билдирган. иброний тилида истифода қилинадиган «dath» сўзи «дин» тушунчасини ифодалаш учун умумий термин бўлиб, «ҳукм», «амр» ва «қонун» маъноларини англатган. иккинчи гуруҳ тилшунослар исломдан аввал муайян эътиқод дин деб аталиши учун уч асосий хусусиятга эга бўлиши лозим биринчиси ғайритабиий илоҳ (ёки илоҳлар) ҳақидаги тасаввурнинг мавжудлиги. ҳар бир динда топиниш объекти – худо бўлиши шарт ҳисобланади. мавжуд динлардаги худо ҳақидаги тасаввурларни шартли равишда иккига бўлиш мумкин. инсонлар оламидан ташқарида, инсонларга ҳеч қандай алоқаси бўлмаган, қусур ва нуқсонлардан холи худолар киради табиатнинг бир бўлаги сифатида тасаввур қилинган, инсонларга ўхшаб кетадиган, бироқ ғайриоддий яратувчилик, бузғунчилик, ризқлантирувчилик каби кучларга эга бўлган худолар киради мавжуд динлардаги худо ҳақидаги тасаввурларни шартли равишда иккига бўлиш мумкин. бунга мисол сифатида қадимги миср, юнон, рим цивилизациялари, замонавий ҳиндистон, хитой, япония динларини санаш мумкин. муайян эътиқод дин деб аталиши учун уч асосий хусусиятга эга бўлиши лозим иккинчиси худо билан инсонларни боғлаб турувчи культ ёки культлар мажмуаси. юқорида …

3 / 24

аълим оладиган муассасаларидир. бу, исломда – масжид, мадраса, христианликда – черков, семинария, яҳудийликда – синагога ва ҳоказо. диншунослик барча ижтимоий фанлар қатори ҳам ўзининг ўрганиш объектига эга. у диннинг пайдо бўлиши, ижтимоий моҳияти ва жамиятдаги ролини тадқиқ қилиш билан бирга диний эътиқодларнинг пайдо бўлиши ва ривожланиши, уларнинг жамият тараққиётидаги эволюциясини илмий жиҳатдан ўрганади. диншуносликка оид тадқиқотлар ва асарлар илк маълумотларни қадимги греция ва рим ёзувчилари асарларида кўришимиз мумкин. улардан энг машҳури “тарих отаси” номини олган геродот (мил. авв. v аср) ўзи тадқиқ қилган халқларнинг динлари ҳақида маълумотлар келтирган. бу қизиқиш ўрта аср европасида ҳам мавжуд бўлган. ислом оламида диншуносликка оид тадқиқотлар ва асарлар милодий vii–viii асрлардаёқ диний тортишув (мунозара)ларни ўз ичига олган “мақола”лар (кейинчалик “мақолот”), viii –ix асрлардан эътиборан эса бошқа динларга “раддия”лар ёзила бошланган. кейинги асрлардан эса “ал–фирақ” (фирқалар), “ар–радд” (раддия), “ад–диёнот” (динлар) ва “ал–милал” (халқлар) йўналишидаги адабиётлар вужудга келган. “ад–диёнот” (динлар) йўналишида: ҳасан ибн мусо ан–навбахтийнинг (ваф. 910) …

4 / 24

4) “китобул–фасл фил–милал вал–аҳвои ван–ниҳал” (динлар, ҳаво ва халқлар ҳақида ажралувчи китоб), абул–фатҳ муҳаммад ибн абдулкарим аш–шаҳристонийнинг (ваф. 1183) “ал–милал ван–ниҳал” асарларини санаш мумкин. диншуносликка оид тадқиқотлар ва асарлар “ар–радд” (раддия) йўналишида: имом ғаззолийнинг (ваф. 1111) “ар–раддул жамил” (гўзал раддия), ибн калбийнинг (ваф. 819–821) “китобул–аснам” (бутлар китоби) ислом оламида қиёсий диншунослик соҳаси: абу райҳон берунийнинг “ал–осорул боқия” (боқий асарлар), ибн надимнинг (ваф. 990) “ал–фиҳрист” (мундарижа), муҳаммад ибн ал–ҳузайлнинг (ваф. 840) “китобул–мажус ва китобус–санавия” (мажусийлик ва кўпхудолилик китоби), абул–аббос аҳмад ибн муҳаммад ас–сарахсийнинг (ваф. 899) “рисола фи васфи мазоҳибис–собиийн” (собиийларнинг мазҳаблари васфи ҳақида рисола), абу зайд ал–балхийнинг (ваф. 941) “китобу шароъиил адён” (динлар шариатлари китоби) асрлари диншуносликка оид тадқиқотлар ва асарлар замонавий диншунослик: макс мюллер (1823–1900) 1856 йилда “қиёсий мифология” ва 1870 йилда нашрдан чиққан “динларнинг асоси ва шаклланишига оид дарс баҳолари” номли асарлари билан бошқа динларни тадқиқ қилишга йўл очган ва каттагина эътибор қозонган. у англиядаги машҳур оксфорд университетида динлар …

5 / 24

қилинишидир. диннинг кўзга кўринувчи, ташқарида акс этувчи жиҳатларини ўрганувчи илм соҳаси “дин феноменологияси” дейилади. дин феноменологияси, тарихий шаклланишларни эътиборга олмаган ҳолда диний факт ва воқеликнинг бизга намоён бўлган жиҳатларини асосий ўринга кўтаради. турли динларнинг ибодат ва маросимларини, муқаддас жой, замон, нарса ва шахсиятларини тадқиқ қилиб, муштарак жиҳатларини топишга ҳаракат қилади. дин социологияси. дин – жамият муносабатларини, бу муносабатлар ортидан келиб чиқувчи воқеа–ҳодисаларни ўрганади. шу туфайли бу илм соҳаси ижтимоий диний муассасаларни, диннинг давлат, халқ, оилага нисбатан муносабатини, дин соҳасида юзага келувчи ижтимоий воқеа–ҳодисаларни, турли дин жамоаларининг жамият билан бўлган муносабатларини асосий мавзу сифатида тадқиқ қилади. дин социологияси, бир томондан жамият, бир томондан диний илмларга таянади; бу икки асос устида якдилликни келтириб чиқаришга ҳаракат қилади. диншунослик фани соҳалари дин психологияси. бу илм соҳаси, замонавий психология билан биргаликда шаклланган ва унинг бир тармоғига айланган. дин психологияси, аввало инсонга оид бўлган диний ҳаётнинг турли жиҳатларини психологик жиҳатдан ўрганади. дин психологияси умумий психологиянинг барча …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "duyoviy bilimlar va diniy e’tiqod birligiga erishishning ahamiyati"

слайд 1 mavzu: duyoviy bilimlar va diniy e’tiqod birligiga erishishning ahamiyati reja 1. yangi o‘zbekistonda dunyoviy va diniy ta`lim-tarbiyaga munosabat, diniy ta`limning yo`nalishlari. 2. ibodat va diniy marosimlarning shaxs komolotiga ta’siri. 3. diniy plyuralizm, diniy tolerantlik, bag’rikenglikning shaxs kamoloti va e’tiqod erkinligini taminlashdagi roli dunyoviy hayot va diniy qadryatlarning mutanosibligi. мавзунинг ўқув мақсади: диннинг моҳияти, диншунослик фанининг юзага келиши тарихи, диншунослик фани соҳалари, диннинг жамиятдаги функциялари ҳақида тушунча ва тасаввурларни шакллантириш. диннинг луғавий ва истилоҳий маънолари араб тилида “дâна” феълидан ясалган бўлиб, “кимгадир бўйсунмоқ, бўйин эгмоқ, итоат этмоқ, кимдандир қарздор бўлмоқ, эътиқод қилмоқ, қилган ишига яраша мукофо...

This file contains 24 pages in PPT format (4.7 MB). To download "duyoviy bilimlar va diniy e’tiqod birligiga erishishning ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: duyoviy bilimlar va diniy e’tiq… PPT 24 pages Free download Telegram