agrogeografik tadqiqotlar

DOC 113,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1351240565_22847.doc agrogeografik tadqiqotlar qishloq xo`jaligi jamiyat rivojlanishi, ijtimoiy mehnat taqsimotining dastlabki shakllaridandir, shuning uchun bo`lsa kerak, yer yuzidagi eng qadimiy madaniyat o`choqlari (nil daryosining quyi qismi, mesopotamiya, hind – gang pasttekisligi, xuanxe vodiysi, movaraunnahr va boshqalar) sug`orma dehqonchiligi bilan bog`liq bo`lgan. xo`jalikning bu turi esa o`z navbatida jamiyat taraqqiyoti, aniq fanlar rivojiga katta ta`sir ko`rsatgan. avvallari dehqonchilik mashg`uloti bevosita quruq iqlimli mintaqalardagi daryolar va ularning faoliyati asosida olib borilgan. bunga nil daryosi yaqqol misol bo`la oladi.gerodot «misr – nil daryosining tuhfasi, sovg`asi» deb aytgan. chindan ham yer sharidagi eng uzun bo`lgan bu daryo o`zining bor kuchini, tabiiy qudratini o`zining serhosil allyuvial yotqiziqlari bilan vujudga keltirgan deltasida namoyon qilgan. bu esa dehqonchilikni rivojlantirishga qulay imkoniyatlar yaratgan. xuddi shunga muvofiq biz «xorazm amu yoki oks daryosining sovg`asi, natijasidir», deb ta`riflashimiz mumkin. bu qadimiy o`lkada dastlabki sug`orish inshootlarining joriy etilishi, aniq fanlarning rivojlanish boisi ham shunda bo`lsa ajab emas. qishloq xo`jaligini o`rganish iqtisodiy …

a yer asosiy ishlab chiqarish vositasi bo`lib xizmat qilishi (sanoatda esa bu omil – hudud, korxonalarni joylashtirishdagi asosdir, xolos): 4. sanoat ishlab chiqarishida uning tarmoqlari hududiy jihatdan tashkil qilinsa, qishloq yerning o`zi turli tarmoqlar uchun tashkil etiladi: 5. geografiyaning tadqiqot ob`ektlari orasida qishloq xo`jaligini kartaga tushirish, kartalashtirish imkoniyatlari juda keng. binobarin, ushbu soha kartada sanoat yoki shaharlar singari yaqqol ko`zga tashlanmasada, u ularga ko`ra geografiyroq va hududiyroqdir: 6. qishloq xo`jaligida rayonlashtirish ko`proq hududni rayonlashtirish bilan bog`liq bo`lib, u mamlakat maydonining deyarli barcha qismlarini qamrab oladi. shu bilan birga rayonlashtirish faqat hudud va qishloq xo`jaligining u yoki bu sohasiga ixtisoslashuvigagina emas, balki urug`chilik va meva navlarini o`rinlashtirishga nisbatan ham amalga oshiriladi (ya`ni ular joyning tuproq – iqlim, yer – suv va boshqa sharoitlarini hisobga olib ekiladi, o`stiriladi): 7. agrar sohada ishlab chiqarishning ijtimoiy tashkil etilishdagi shakllar, ayniqsa, hududiy mujassamlashuv va kombinatlash nisbatan kam rivojlangan: 8. mulkchilikning turli shakllari ko`p ukladli iqtisodiyot …

ar, nihoyat, yuqoridagi byo`nalishlarni o`z qamrovida mujassamlashtiruvchi rayonlar (viloyat va mamlakat) qishloq xo`jaligining iqtisodiy geografik tavsifi kabi mavzular ushbu yo`nalishdagi tadqiqotlar toifasiga kiradi. shuningdek, mamlakatimiz iqtisodiyoti uchun nihoyatda muhim bo`lgan don (g`alla) mustaqilligining geografik jihatlarini o`rganish, paxtachilik, qorako`lchilikka o`xshash yetakchi tarmoqlarni tadqiq qilish ham dolzarb muammolardandir. rayonlar yo`nalishidagi tadqiqotlar esa asosiy e`tiborni aynan shu hudud uchun an`anaviy va unga xos bo`lgan sohalarni tahlil etish qiziqarli natijalar beradi. mavzuni tanlab olishga atroflicha yondashish kerak. u, eng avvalo, kam o`rganilgan va hudud iqtisodiyoti uchun ustuvor ahamiyatiga ega muammo bo`lmog`i lozim. shu nuqtai nazardan andijon viloyatining chorvachiligi (qo`ychiligi)ni, ustyurt yoki qizilqumda sabzavotchilikni o`rganish antiqa bir holdir. chunki, aholisi o`ta tig`iz joylashgan (har bir kv. km. ga yaqin 500 kishi to`g`ri keladigan), yer maydoni sug`orish dehqonchiligida intensiv foydalanadigan andijon viloyatida qo`ychilik haqida so`z yuritish mumkinmi o`zi? rayon (mamlakat) qishloq xo`jaligining iqtisodiy geografik ta`rifi, avvalo, bu sohaning milliy iqtisodiyotda tutgan o`rni va uning shakllanish jarayonini …

larini qishloq xo`jaligining aynan qaysi yo`nalishlari uchun qulay yoki noqulayligi aniqlanadi, rayonlashtiriladi va xaritaga tushiriladi. tuproq sharoitining tahlilida uning tipii va turlari, fizik va kimyoviy xususiyatlari ko`rib chiqiladi, tuproqning sho`rlanishi va eroziya holatlari e`tiborga olinadi. bu borada tuproq bonitirovkasi va yer kadastri ma`lumotlari bilan tanishish katta natijalar beradi. qishloq xo`jalik ekinlarini joylashtirishda rel`ef sharoitlarining ta`siri sezilarlidir. yer usti tuzilishi bilan ekin maydonlarining katta – kichikligi, ish jarayonida texnika vositalarini qo`llash imkoniyatlari, aholi va transport tizimini joylashtirish va rivojlantirish masalalari bir – biri bilan bog`liq. o`rta osiyo, jumladan, quruq iqlimli o`zbekiston uchun suv resurslarining ahamiyati beqiyosdir. qolaversa, o`lkaning boy madaniy tarixi, eng avvalo, suv manbalari va sug`orish dehqonchiligining qadimdan targ`ib etilganligi bilan bevosita aloqadordir. shu sababdan mintaqa aholisining joylanishi asosan suv resurslari va ularning hududiy tarkibi bilan belgilanadi. rayon geografiyasining tahlilida yer ust iva yer osti suvlarining holati, ularning nishabligi va joylanishi ham o`rganilmog`i kerak. shu bilan birga suv resurslarining qishloq …

baho berish bilan birga ularni o`zaro aloqadorlikda tahlil qilish samarali natija beradi. bu borada iqlim, rel`ef, suv, tuproq sharoitlarini birgalikda o`rganish qishloq xo`jaligi geografiyasidagi muhim qonuniyatlarni bilib olishga ilmiy asos bo`lib xizmat qiladi. jumladan, belorussiya, rossiyaning vologda viloyati yoki boltiqbo`yi respublikalarini olaylik: bu joylarning rel`efi asosan tekislik, yog`in – sochin miqdori esa ko`p, namgarchilik yuqori. bunday landshaftlarda daryolar tizimi rivojlangan bo`ladi. biroq tekislik sharoitida daryo va daryochalar ko`p, ularning qayiri ham keng. ana shu daryo sohillari va ularning qayirlari bahor va yoz oylari yam – yashil o`tlar bilan qoplanadi. bu esa sut – go`sht chorvachiligini rivojlantirishga juda qulay sharoit tug`diradi. o`zimizning samarqand, jizzax, surxondaryo viloyatlarining tog` oldi qismlarida rel`ef, namgarchilik va tuproq sharoitlari bahorikor (lalmikor) dehqonchilikni rivojlantirishga imkon beradi. farg`ona vodiysining adirlarida, toshkentviloyatining tog` oldi qismlarida esa tabiiy sharoitlar bog`dorchilik va uzumchilikni rivojlantirishga nihoyatda qulaydir. yuqoridagi misollardan ko`rinib turibdiki, tabiiy sharoit komponentlarini alohida «donalab» o`rgangandan ko`ra ularni o`zaro aloqadorlikda baholash …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "agrogeografik tadqiqotlar"

1351240565_22847.doc agrogeografik tadqiqotlar qishloq xo`jaligi jamiyat rivojlanishi, ijtimoiy mehnat taqsimotining dastlabki shakllaridandir, shuning uchun bo`lsa kerak, yer yuzidagi eng qadimiy madaniyat o`choqlari (nil daryosining quyi qismi, mesopotamiya, hind – gang pasttekisligi, xuanxe vodiysi, movaraunnahr va boshqalar) sug`orma dehqonchiligi bilan bog`liq bo`lgan. xo`jalikning bu turi esa o`z navbatida jamiyat taraqqiyoti, aniq fanlar rivojiga katta ta`sir ko`rsatgan. avvallari dehqonchilik mashg`uloti bevosita quruq iqlimli mintaqalardagi daryolar va ularning faoliyati asosida olib borilgan. bunga nil daryosi yaqqol misol bo`la oladi.gerodot «misr – nil daryosining tuhfasi, sovg`asi» deb aytgan. chindan ham yer sharidagi eng uzun bo`lgan bu daryo o`zining bor kuchini, tabiiy qud...

Формат DOC, 113,0 КБ. Чтобы скачать "agrogeografik tadqiqotlar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: agrogeografik tadqiqotlar DOC Бесплатная загрузка Telegram