hayot va irsiyatning molekulyar asoslari

PPTX 69 pages 6.4 MB Free download

69 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 6.4 MB

File type PPTX

Pages 69

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 69

mavzu:hayot va irsiyatning molekulyar asoslari mavzu:hayot va irsiyatning molekulyar asoslari rejа: hayot va irsiyatning molekulyar asoslari. tirik organizmlarning hujayraviy tuzilishi va kimyoviy tarkibi (noorganik va organik tarkibi) hujayra genetik va strukturaviy biologik birlik. nuklein kislotalar va ularni hujayrada egallagan oʻrni. genlar va ularning strukturasi. dnk strukturasini stabillashtiruvchi omillar. bakteriya va viruslarning genetik materiali. genetik kodi va uni universalligi. oqsilning kodli tizimi. biomolekulalar, ularning ahamiyati. oqsil biosintezining boshqarilishi. dnk ning kimyoviy tuzilishi. f. misher 1869 yili hujayra yadrosidan nordon xossaga ega bo`lgan alohida moddaning ajratib oldi va uni nuklein deb atadi. 1879 yili a. kossel nukleinning kimyoviy tarkibini o`rgana boshladi. 1889 yili r. altmani nuklein kislota degan terminni fanga kiritdi va nuklein tarkibida fosfor kislotasidan tashqari azotli asoslardan purin, pirimidin va undan tashqari 5 atom uglerod bo`lgan uglevod (qand) bo`lishini ko`rsatdi. 1930 yillarga kelib besh atomli uglerodi bo`lgan uglevodlarning nuklein kislotasining tuzilishidagi o`rni va nuklein kislotasi tarkibidagi bir guruh uglevodlarda bitta …

2 / 69

тли асослар(аденин, гуанин, цитозин, тимин) ирсий ахборотни сақлаш қўш спирал занжир углевод – дезоксирибоза фосфат кислота қолдиғи рнк азотли асослар(аденин, гуанин, цитозин, урацил) ахборот ва транспорт рнк оқсил синтезида иштирок этади битта спирал занжир углевод-рибоза фосфат кислота қолдиғи нуклеин кислоталар днк(дезоксирибонуклеин кислота) рнк(рибонуклеин кислота. dnk ning kimyoviy tuzilishi nukleozidga fosfor kislotasi qoldig`i birlashsa nukleotid hosil bo`ladi. nukleotidlar bir-biri bilan fosfor kislotasi orqali birlashib, uzun dnk yoki rnk ipini hosil qiladi. nuklein kislotalari yuqori molekulali birikmalar bo`lib, ular tarkibiga juda ko`p nukleotidlar kiradi. dnk molekulasi 10-25 ming nukleotiddan iborat bo`lib, yuqori molekulyar og`irlikka egadir. e. chorgaff 1950 yili barcha organizmlarning dnk molekulasida adeninning soni timinnikiga, guaninniki esa sitozinning soniga doimo to`g`ri kelishligini aniqladi. demak purin asoslari bilan pirimidin asoslaring soni teng. barcha organizmlarda dnk molekulasdagi nukleotidlar o`xshash, lekin ular soni va qanday tartibda kelishi bilan farq qiladi. dnk molekulasi qanday tuzilganligini aniqlash uzoq yillar davomida muammo bo`lib keldi. lekin 1950 yillarda …

3 / 69

hujayrasidagi dnk molekulasining uzunligi esa 1 metrdan oshadi. dnk zanjirini tashkil qilgan ipning har biri polimer bo`lib, undagi bitta nukleotid ikkinchi nukleotid bilan o`zlaridagi dezoksiriboza bilan fosfor bog`i orqali birikadi. ikkala ip o`zaro yana azotli asoslar orqali birikkan bєladi. adenin timin bilan (a - t), guanin esa sitozin bilan (g - s) birikadi. a va t o`rtasida ikkita vodorod bog`i, g va s o`rtasida esa uchta vodorod bog`i bor. bundan ko`rinib turibdiki g - s asoslari a - t ga qaraganda o`zaro mus-taxkamroq bog`langan. nukleotidlar orasidagi masofa 3.4 a ga teng. dnk zanjiri o`ng tomonga aylanadigan buramni (spiralni) hosil qiladi. uning bitta to`liq aylanasi 10 ta nukleotiddan iborat bo`lib, uzunligi 34 a ga teng. qo`sh zanjirining diametri esa 20 a ga teng, chunki halqasining uzunligi 12 a ga teng bo`lgan purin asoslari, halqasining uzunligi 8 a bo`lgan pirimidin asoslari bilan birlashadi. g. sten 1957 yili dnk molekulasining ikki hissa oshishi …

4 / 69

shu usulda hosil bo`lgan dnk molekulasi oldingisiga aynan o`xshash bo`ladi. rnk va uning sintezi. rnk ham polimer bo`lib, monomerlari nukleotidlaridan rnkda ham dnkga o`xshash azotli asos, uglevod (riboza) va fosfat kislota bor. rnkda uglevodlardan riboza bo’lib, azotli asoslardan timin uratsil bilan almashgan. rnk molekulasining zanjiri dnk nikiga qaraganda kalta va molekulyar og`irligi ham kichikdir. rnkning uch xili ma`lum: 1) i-rnk - informatsion (axbortli), bir necha yuz nukleotidlardan iborat bo`lib, irsiy axborotni dnk molekulasidan ko`chirib, uni yadrodan oqsil sintez qilinayotgan joyga (sitoplazmaga) chiqaradi; 2) t - rnk - transport (tashuvchi), molekulasida 70ga yaqin nukleotid bo`lib, oqsil sintez qilinadigan joyga, ya`ni ribosomaga tegishli aminokislotalarni tashib keltiradi; 3) r - rnk - ribosoma rnksi, hujayradagi ribosomalarning tarkibiga kirib 4 - 6 ming nukleotiddan tashkil topgan bєladi. yuqori tuzilgan organizmlar hujayrasida rnkning barcha turlari nusha (matritsa) hisoblangan dnkdan sintez qilinadi. 1959 - 1961 yillari olimlar, dnk zanjirining bittasidan rnk ni sintez qiluvchi ferment rnk …

5 / 69

to`g`ri keladigan joyini antikodon deyiladi. t-rnk molekulasining mustahkam va turg`un undagi komplementar qismlari orasidagi vodorod bog`larining ko`pligi bilan belgilanadi. vodorod bog`lari qancha ko`p bo`lsa, molekula shuncha musthkam va turg`un bo`ladi. t-rnkning shunday mustahkam strukturasi beda bargining shakliga o`xshab ketadi. bu molekulaning ikkita aktiv nuqtasi bo`lib, birida antikodon bilan i-rnkga kodon birlashsa, ikkinchisi aminokislotaga birikadi. viruslar viruslar. virusning mavjudligi 1892 yilda ilk bor botanik olim d.i. ivanoskiy tomonidan, tamaki bargining kasalligini o`rganish natijasida topilgan. bu mavjudot o`ta mayda bo`lib, har qanday filtrdan ham o`tib ketadi. viruslar o`z tuzilishiga ko`ra o`ta sodda bo`lishadi. ularda oqsil g`ilof (kapsid)ga o`ralgan bir molekula nuklein kislotasi mavjud. ko`pgina viruslar ustidan oqsil va lipiddan iborat yana bir parda - adperkapsid bilan o`ralgan bo`ladi. viruslarning tuzilishini faqat elektron mikroskopdagina o`rgani-ladi. viruslar ikki guruhga bo`linadi: 1. dnk tutuvchi viruslar. 2. rnk tutuvchi viruslar. viruslarning yetuk zarrachalari virus- poralarda ko`rinmaydi. ayrim viruslar esa o`lik modda kabi kristallar hosil qiladi. shuning …

Want to read more?

Download all 69 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hayot va irsiyatning molekulyar asoslari"

mavzu:hayot va irsiyatning molekulyar asoslari mavzu:hayot va irsiyatning molekulyar asoslari rejа: hayot va irsiyatning molekulyar asoslari. tirik organizmlarning hujayraviy tuzilishi va kimyoviy tarkibi (noorganik va organik tarkibi) hujayra genetik va strukturaviy biologik birlik. nuklein kislotalar va ularni hujayrada egallagan oʻrni. genlar va ularning strukturasi. dnk strukturasini stabillashtiruvchi omillar. bakteriya va viruslarning genetik materiali. genetik kodi va uni universalligi. oqsilning kodli tizimi. biomolekulalar, ularning ahamiyati. oqsil biosintezining boshqarilishi. dnk ning kimyoviy tuzilishi. f. misher 1869 yili hujayra yadrosidan nordon xossaga ega bo`lgan alohida moddaning ajratib oldi va uni nuklein deb atadi. 1879 yili a. kossel nukleinning kimyoviy tarkibini o`...

This file contains 69 pages in PPTX format (6.4 MB). To download "hayot va irsiyatning molekulyar asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: hayot va irsiyatning molekulyar… PPTX 69 pages Free download Telegram