don-dukkakli mahsulotlar biokimyosi

PPTX 23 pages 8.1 MB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 8.1 MB

File type PPTX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

don-dukkakli mahsulotlar biokimyosi reja: 1. don-dukkakli mahsulotlar biokimyoviy tarkibi; 2. don-dukkakli mahsulotlarning biokimyoviy oziq-ovqatlilik qiymati; 3. don-dukkakli mahsulotlarning pishishi va qayta ishlanishi jarayonida biokimyoviy tarkibining o‘zgarishi; don-dukkakli mahsulotlar biokimyosi dukkakli don ekinlari don (urut) olish uchun ekiladigan oʻsimliklar; dukkakdoshlarning (fabaceae) kapalakgullilar kenja oilasiga (papilionaceae) mansub; shuningdek, ulardan tuproq unumdorligini oshirish uchun almashlab ekishda foydalaniladi. dunyo boʻyicha don dukkakli ekinlarning 17 turkumiga mansub 60 dan ortiq turi maʼlum. osiyoda, jumladan oʻzbekistonda ko‘k no‘xat, no‘xat, soya, mosh, loviya, yasmiq, burchoq, hashaki dukkak, vigna, lyupin, vika va bosqalar tarqalgan. poyasi tik (noʻxat), chirmashib (loviya), oʻrmalab (vika) yoki yer bagʻirlab (mosh, yasmiq) oʻsadi. dukkaklilar atamasi barchasi oziq-ovqat mahsulotlari hisoblanadigan 13000 dan ortiq turlarni o‘z ichiga oladi. dukkaklilar insoniyat ozuqa mahsulotlari orasida eng ko‘p iste’mol qilinadigan mahsulotlar hisoblanadi. ammo minglab turlarning ichida eng ko‘pi soya, yoryong'oq, loviya, no'xat, yasmiq kabilar hisoblanadi va bularning ichida eng ko‘p foydalaniladigani soyadir. dukkaklilarning ko'pgina turlari dunyoning turli burchaklarida mahalliy …

2 / 23

jaligidagi 3 ta asosiy muammoni hal qilishga imkon bеradi: 1) don yetishtirishni ko`paytirish; 2) o‘simlik oqsili muammosini hal etish; 3) tuproq unumdorligini oshirish. dukkakli don ekinlarning bargi tuzilishiga ko‘ra 3 guruhga bo`linadi: 1) patsimon bargli o`simliklar (ko`k no`xat, yasmiq, burchoq, no`xat, hashaki dukkak); 2) uchtalik bargli o`simliklar (soya, loviya, mosh, vigna); 3) panjasimon bargli o`simliklar (lyupin). dukkakli don ekinlari ularning donida oqsilning miqdori 25-50 % bo`ladi. sifatli tayyorlangan dukkakli don ekinlarining somonida 8-14 % oqsil bor, don ekinlarinikida esa 3-4 %. ammo ularning somoni hozirga qadar oziqa sifatida ishlatilmaydi. ma’lumotlarga ko‘ra 1 kg hayvon oqsili olish uchun 5-7 kg, ba'zan 8-9 kg o‘simlik oqsili sarflanadi. oziqa moddalarni yo‘qolishi ularni tayyorlash davrida 20- 30 % tashkil qiladi. bu oqsil tanqisligini yana kuchaytiradi. zootеxnik me'yorlariga ko`ra bir energetik oziqa birligi (eob)da 110-115 g hazmlanadigan oqsil bo‘lishi kеrak. hozirda chorvachilikda foydalaniladigan bir oziqa birligida 85 g hazmlanadigan oqsil bor. dukkakli don ekinlarining urug‘larida …

3 / 23

ha dukkakli don ekinlari qo‘ng‘irboshsimon don ekinlariga nisbatan 1,5-3,0 barobar ustinlik qiladi. masalan, 1 kg soya donida shuncha bug`doy doniga nisbatan lizin miqdori 6 barobar ko`p. dukkakli don ekinlari urug`larida lizin, triptofan, mеtionin, valin, trеoninning miqdori ko`p. lizin miqdori bo`yicha dukkakli don ekinlari oqsili hayvon mahsulotlaridan tayyorlangan oziqalarga yaqin turadi. suyak unida 8,2 %, soyada 7,6 %, lizin (oqsilda) bor. dukkakli don ekinlari protеini hazmlanishi quyidagicha: ko`k no`xatda - 88 %, vikada - 91, suli va arpada - 78 va 67 %. dukkakli ekinlar tarkibiga kiruvchi oqsilning asosiy qismi havodagi azotni tuganak baktеriyalar yordamida o`zlashtirishi hisobiga erishiladi. tajribalarni ko`rsatishicha 1 ga dukkakli don ekinlari, tuganak baktеriyalar yordamida 100-400 kg havodagi azotni o`zlashtiradi. lyupin 1 ga maydonda 400 kg, bеda 140-300 kg, ko`k no`xat, vika - 100-150, soya - 250 kg atmosfera azotini to`playdi. don-dukkakli mahsulotlar biokimyoviy tarkibi don-dukkakli mahsulotlarning qimmati ular tarkibida organizm uchun oson o‘zlashtiriladigan oqsil va boshqa moddalarning …

4 / 23

o‘simliklar donlarining makro-ozuqaviylik tarkibi birbiridan farqlansada, ularning urug‘ strukturalari bir xil bo‘ladi. yetilgan donlar 3 ta asosiy tarkibdan iborat: -urug‘ qobig'i (po'st), -murtak va -endosperm ko‘p dukkaklilarning donlari rivojlanishi davomida juda kam endospermli bo‘ladi, va shu sababli urug‘larning asosiy qismini murtak urug'pallasi egallaydi hamda asosiy ozuqa moddalarini saqlaydi. shu yo'sinda, urug'palla kletchatka va kalsiyni istisno qilgan holda ozuqaviylik darajasi baholanadigan, to'yimli tarkib bilan ta’minlash vazifasini bajaradi. dukkakli o'simliklarning doni o'zining ozuqaviy moddalari tarkibi, donlaming turliligi, etishtirilgan tuproq sharoitiga va atrofmuhit omillariga qarab bir-biridan farq qilishi mumkin. tanlangan dukkakli o'simlikning oqsil tarkibi, ularning xom protein miqdori 15% dan 45% gacha bo‘lishi mumkin bo‘lsada, ozuqaviylik tarkibida 19,30% dan 26,12% gacha o'zgarib turishi mumkin, ba’zi sоуа navlarida 50% gacha oqsil saqlanishi mumkin. uglevodlarning tashkil qiladigan qismi esa 24% dan 68% gacha bo‘lishi mumkin va ular lipidlarning tarkibiy miqdoriga qarab teskari ravishda miqdoriy harakatga ega. uglevodlarning katta miqdoriga ega bo'lgan dukkalilarning doni tarkibida o‘z …

5 / 23

a, murtak o'qida va urug‘ po‘stida juda kam miqdorda uchraydi. dukkaklilaming donlari oqsillari ularning struktura xususiyatlari va saqlaydigan proteinlariga qarab tasniflanadi. struktur oqsillar ba’zida fermentativ yoki katalitik oqsillar deb ham yuritiladi va ular proteaz ingibitorlar, lektinlar, lipoksigenazalar, amilazalar va ingibitorlardan iborat bo‘ladi. shu bilan birga ular don tarkibidagi urug‘pallalarda topilgan umumiy oqsillaming kam foizini tashkil qiladi va hujayra metabolizmi uchun javobgar oqsillar sirasiga kiradi. don-dukkakli mahsulotlar biokimyoviy tarkibi don-dukkakli ekinlar mahsulotlari tarkibida a, b1, b2, c, d, e, pp va boshqa vitaminlar juda ko‘p bo‘ladi. butun dunyoda don-dukkakli ekinlar orasida gorox ahamiyati va yetishtirilish jihatidan birinchi o‘rinni egallagan. pishib yetilgan gorox urug‘ida suv 10-14 %; oqsil 17,5-36 %; kraxmal 48-58 %; yog‘lar 1,2-1,5 %; kletchatka 3-6 % va mineral moddalar 2,4-3,5 % tashkil etadi. ana shu fraksiyalar hisobiga oqsil 90 % gacha bo‘lgan miqdorni tashkil etadi. gorox oqsili organizmga tez hazmlanishi bo‘yicha birinchi o‘rinni egallaydi. don-dukkakli mahsulotlar biokimyoviy tarkibi gorox …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "don-dukkakli mahsulotlar biokimyosi"

don-dukkakli mahsulotlar biokimyosi reja: 1. don-dukkakli mahsulotlar biokimyoviy tarkibi; 2. don-dukkakli mahsulotlarning biokimyoviy oziq-ovqatlilik qiymati; 3. don-dukkakli mahsulotlarning pishishi va qayta ishlanishi jarayonida biokimyoviy tarkibining o‘zgarishi; don-dukkakli mahsulotlar biokimyosi dukkakli don ekinlari don (urut) olish uchun ekiladigan oʻsimliklar; dukkakdoshlarning (fabaceae) kapalakgullilar kenja oilasiga (papilionaceae) mansub; shuningdek, ulardan tuproq unumdorligini oshirish uchun almashlab ekishda foydalaniladi. dunyo boʻyicha don dukkakli ekinlarning 17 turkumiga mansub 60 dan ortiq turi maʼlum. osiyoda, jumladan oʻzbekistonda ko‘k no‘xat, no‘xat, soya, mosh, loviya, yasmiq, burchoq, hashaki dukkak, vigna, lyupin, vika va bosqalar tarqalgan. poyasi tik (noʻxat)...

This file contains 23 pages in PPTX format (8.1 MB). To download "don-dukkakli mahsulotlar biokimyosi", click the Telegram button on the left.

Tags: don-dukkakli mahsulotlar biokim… PPTX 23 pages Free download Telegram