moddalar va energiya almashinuvi

PPTX 34 pages 8.4 MB Free download

34 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 8.4 MB

File type PPTX

Pages 34

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 34

moddalar va energiya almashinuvi. moddalar va energiya almashinuvi. tuzuvchi: altiyev. d. e har bir organizmda moddalar va energiya almashinuvi doimiy sodir boʼlib turadigan tiriklik jarayonidir. tanadagi hujayra va toʼqimalar toʼxtovsiz holda yangilanib, yangidan hosil boʼlib turadi. yana ularning faoliyat koʼrsatishi uchun, yurak, buyraklar, oʼpka, hazm aʼzolari, asab tizimi ishlashi va boshqa aʼzolarning hamda kishining mehnat qilishi uchun tegishli miqdorda oziq moddalar, vitaminlar, kislorod, mineral moddalar va energiya talab qilinadi. ikkinchi tomondan organizmdagi barcha hayotiy jarayonlar tufayli qator keraksiz chiqindi moddalar ham hosil boʼladi. kerakli moddalar va energiya esa isteʼmol qilinadigan oziq ovqatlar bilan qabul qilib turiladi. tanada moddalar almashinuvi yaqindan bogʼliq va bir vaqtning oʼzida bir-biriga qarama-qarshi anabolizm va katabolizm jarayonlaridan iborat. аnabolizm deganda oziq-ovqatlar bilan qabul qilinib oddiy malekulalar koʼrinishida qon va limfaga oʼtgan moddalardan tegishli energiya sarflanishi bilan har bir organizm uchun oʼziga xos biologik birikmalarning sintezlanishi tushuniladi energiya almashinuvi oqsil, yog‘ va uglevodlarning dissimilyatsiya jarayonida organizm ning …

2 / 34

smi issiqlikka aylanib, tananing doimiy haroratini saqlab turadi. moddalar almashinuvi modda almashinuvini bilish uchun organizmga qancha oqsil, yog‘ va uglevod kirganini, unda qanchasi sarflanganligini bilish yoki moddalarning kirishi va sarflanishini balansini chiqarish kerak. bosh sahifa oksillar, uglevodlar va yogʼlar almashinuvi oqsillar almashinuvi tiriklik uchun shart boʼlgan jarayon, u toʼxtashi bilan hayot ham toʼxtaydi. oqsillar tarkibida azot elementi boʼlgan murakkab organik modda, uning oʼrnini na yogʼ, na uglevod bosa oladi (chunki bularning tarkibida azot boʼlmaydi). oqsillar hujayra sitoplazmasi, membranasi, undagi organellalar, gemoglobin, qon shaklli elementlari va plazmasi, gormonlar, fermentlar, immun tanalar tarkibiga kiradi. oqsillarning 3 lamchi strukturasi: uglevodlar almashinuvi. uglevodlar organizm uchun eng oson va tez energiya beruvchi modda boʼlib, ular kartoshka, donlar, meva-cheva va poliz mahsulotlari tarkibida koʼp boʼladi. tanaga polisaxarid koʼrinishida qabul qilingan uglevodlar oshqozon ichak yoʼlida monosaxaridlargacha (masalan glyukozagacha) parchalanib, qonga soʼriladi va toʼqima hujayralarining faoliyati uchun energiya beradi. yog‘ (lipid) almashinuvi lipidlarga glitserin va yog‘ kislotalardan iborat …

3 / 34

yd qilinganidek energetik qiymatga ega boʼlmasa ham kunlik ovqat bilan doimiy holda qabul qilib turilishi kerak. chunki ularning aksariyat qismi tanada mustaqil holda sintezlanmaydi. vitamin а bu vitamin sabzi, pomidor, kartoshka, chakanda, chetan, itburun, baliq yogʼi, sariyogʼ, jigar, buyraklar hamda tuxumda koʼp uchraydi. а vitaminning yetishmasligidan shapkoʼrlik (qorakoʼrlik) kasalligi kelib chiqadi, boʼy oʼsishdan qoladi, yana u qon yaratilishini tezlashtiradi va oksidlanish jarayonlarida qatnashadi. vitamin d. bu vitamin oganizmda kaltsiy va fosfor almashinuvida faol qatnashadi. shu bois uning yetishmasligidan bolalarda suyaklanish jarayoni buziladi, natijada raxit kasalligi kelib chiqadi, bunda oyoq suyaklari tana vazniga bardosh berolmasdan qiyshayib qoladi. vitamin e bu vitamin asosan oʼsimlik mahsulotlarida uchraydi. grechka, chakanda, ismaloq, yongʼoqda ayniqsa u koʼp boʼladi. unib chiqadigan donlarda ham u moʼl boʼladi. vitamin ye koʼpayish vitamini deb ham yuritiladi, chunki u pushtsizlik va bola boʼlmaslik holatlarini tuzatishda katta yordam qiladi. u yana hujayralarga erkin radikallarning oʼtishini toʼxtatadi, yurak muskullari va tana muskullarining ishlashini …

4 / 34

yetishmaganida odamda lab terisi zararlanadi, yorilib usti qoramtir pust bilan qoplanadi. keyinchalik koʼz va tana terisining boshqa qismlari ham zararlanadi, teri poʼst tashlay boshlaydi, kamqonlilik, nerv tizimi faoliyati buzilib, hushdan ketish hollari ham uchraydi, qon bosimi pasayib ketadi. vitamin b6 sholi kepagi, dukkaklilarda, karam, sabzi, jigar, goʼsht va buyraklarda koʼp boʼladi. u yetishmasa oqsil almashinuvi buziladi, muskullar kuchsizlanadi, tortishib qoladi, sochlar tushib ketadi, ishtaha yoʼqoladi. vitamin b12 odam ichagida sintezlanadigan vitamin, baliq, jigar, buyraklarda koʼp uchraydi. yetishmasligi kamqonlilik kasalligiga olib keladi, ayniqsa qizil qon tanachalari eritrotsitlar kamayib ketadi. vitamin pp koʼplab sabzi, kartoshka, noʼxat, bugʼdoy va soʼli urugʼida, sut, goʼsht, jigarda uchraydi. yetishmasligidan bolalarda ogʼizdan koʼproq soʼlak ajralishi va ich ketish hollari uchraydi, teri dagʼallashib qoladi. аgar ushbu vitamin yetishmasligi uzoq muddat davomida kuzatilsa bolalarda ruhiy kasalliklar kelib chiqadi. image1.jpeg image2.jpeg image3.png image4.jpeg image5.png image6.png image7.png image8.png image9.png image10.png image11.png image12.png image13.png image14.png /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 34

moddalar va energiya almashinuvi - Page 5

Want to read more?

Download all 34 pages for free via Telegram.

Download full file

About "moddalar va energiya almashinuvi"

moddalar va energiya almashinuvi. moddalar va energiya almashinuvi. tuzuvchi: altiyev. d. e har bir organizmda moddalar va energiya almashinuvi doimiy sodir boʼlib turadigan tiriklik jarayonidir. tanadagi hujayra va toʼqimalar toʼxtovsiz holda yangilanib, yangidan hosil boʼlib turadi. yana ularning faoliyat koʼrsatishi uchun, yurak, buyraklar, oʼpka, hazm aʼzolari, asab tizimi ishlashi va boshqa aʼzolarning hamda kishining mehnat qilishi uchun tegishli miqdorda oziq moddalar, vitaminlar, kislorod, mineral moddalar va energiya talab qilinadi. ikkinchi tomondan organizmdagi barcha hayotiy jarayonlar tufayli qator keraksiz chiqindi moddalar ham hosil boʼladi. kerakli moddalar va energiya esa isteʼmol qilinadigan oziq ovqatlar bilan qabul qilib turiladi. tanada moddalar almashinuvi yaqindan bo...

This file contains 34 pages in PPTX format (8.4 MB). To download "moddalar va energiya almashinuvi", click the Telegram button on the left.

Tags: moddalar va energiya almashinuvi PPTX 34 pages Free download Telegram