hozirgi zamon zoologik sistematika

PPT 47 pages 8.5 MB Free download

47 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 8.5 MB

File type PPT

Pages 47

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 47

слайд 1 2. ma’ruza: umurtqasizlar bilan tanishuv reja: 1. umurtqasizlar bilan tanishuv. 2. umurtqasizlar filogeniyasini rekonstruksiya qilish: kladistik usul, linney kategoriyasi. 3. hayvonlarning hozirgi zamon zoologik sistematikasi, asosiy sistematik birliklar. * * hozirgi zamon zoologik sistematika hozirgi zamon zoologik sistematika. biologiya fani o’zaro o’xshashligi va qarindoshligiga asoslangan holda organizmlarni alohida guruhlar-taksonlarga ajratib o’rganadi. hayvonlarni taksonlarga ajratish bilan sistematika shug’ullanadi. hayvonlar sistematikasida asosan taksonlar tip, sinf, turkum, oila, avlod va turdan iborat. ular orasida tur eng kichik, tip esa eng yirik takson hisoblanadi. bitta turga kiruvchi hayvonlarning tuzilishi va hayot kechirish tarzi bir-biriga o’xshash bo’lib, umumiy arealni egallaydi * * биология фани ўзаро ўхшашлиги ва қариндошлигига асосланган ҳолда организмларни алоҳида гуруҳлар-таксонларга ажратиб ўрганади. хайвонларни таксонларга ажратиш билан систематика шуғулланади. ҳайвонлар систематикасида асосан таксонлар : * * tип синф туркум oилa aвлод тур * * bir qancha umumiy belgilari bilan bir-biriga o’xshash bo’lgan turlar bitta avlodga birlashtiriladi. avlodlar o’z navbatida oilalarga, oilalar …

2 / 47

isi turning nomi kichik harf bilan yoziladi. turlar kishilar familiyasi bilan ataladigan bo’lsa, erkak kishi familiyasidan keyin «i», ayol kishi familyasidan «e» qo’shimchasi (masalan, ivanovi yoki ivanovae deb) yoziladi. tur nomidan keyin uni birinchi bo’lib ta’riflagan muallifning familiyasi keltiriladi. odatda muallifning nomi qisqartirib beriladi. masalan, mustsa domestitsa l. – uy chivinining lotincha nomi, l. esa tur muallifi linney ekanligini bildiradi. * * * * hayvonlar sistematikasi - hayvonlar sistematikasini ilk bor aristotel (miloddan avvalgi 4-asr) ishlab chiqqan. u hayvonlarning 500 ga formasiga tavsif berib, ularni 2 ta katta guruh: qonlilar (hozirgi umurtqalilar) va qonsizlar (hozirgi umurtqasizlar)ga va 8 ta kichik guruhlarga ajratgan. aristoteldan soʻng 2 ming yil davomida hayvonlar sistematikasida deyarli hech qanday oʻzgarish boʻlmadi. faqat ingliz biologi j.rey (1693) sistematikaning asosiy birligi — tur tushunchasini fanga kiritadi. hayvonot dunyosining zamonaviy sistemasini shved naturalisti k.linney yaratgan. u "tabiat sistemasi" (1735) asarida 4200 turdan ortiqroq (jumladan 1222 tur umurtqali va 1936 …

3 / 47

i va uning klassifikatsiyasi" (1817) asarida hayvonlarni 4 ta asosiy shoxga ajratgan. (nurlilar, boʻgimlilar, mollyuskalar, umurtqalilar) nomini bergan. * * biologlarning eng katta yutuqlaridan biri tabiiy sistemani yaratilishi. filogeniya- hayvonot dunyosining evolyutsion yoki qarindoshlik o’zaro bog’liqligi. kladistika – bu filogenetik sistematika bo’lib, uning maqsadi turlarning qarindoshlik o’zaro bog’liqligini ta’riflash orqali filogenetik shajarani (daraxt) yaratish. qarindoshlik munosabatlari ikkita aniq sistematik guruhlarga mansub yoki taksonlarga mansubligi belgilari orqali aniqlanadi. ikkita guruhga ham tegishli belgilar – sinapomorfii (umumiy irsiy belgilar); taksonlar bitta yoki bir nechta belgilari - sinopomorfiy bilan o’xshasa opa-uka (sestrinskiy) taksonlar deyiladi. sinapomorfiyalar avlodda kuzatilsa ajdodlardagi evolyutsion yangilik – autapomorfiey (noyob o’ziga xos belgi) deyiladi. qarindoshlik taksonlardan alohida avlodlar ajralib chiqsa-monofiletik taksonni hosil qiladi. * * yaqin monofiletik tаkson yaqin qarindoshlar formalari bilan bitta ajdoddan kelib chiqgan. masalan: bo’g’imoyoqlilarda bo’g’imli harakat organlarining bo’g’imli bo’lishi qisqichbaqasimonlarda va xeletseralilarda bo’lmasdan traxeyalilar ham kiradi. bo’g’imli harakat organlar umumiy irsiy belgi bo’lmasdan, ajdodlarning belgisi yoki …

4 / 47

anlilar tipini ajratib chiqardi. nemis zoologi k.zibold esa nurlilar tipini 3 ta mustaqil: eng sodda hayvonlar, zoofitlar va chuvalchanglar tiplariga ajratadi. u zoofitlarga koʻpchilik nurlilarni, chuvalchanglarga halqalilarni kiritadi. boshqa halqalilar esa boʻgʻimoyoqlilar tipiga kiritildi. nemis olimi k.foxt (1825) chuvalchanglar tipini yassi, toʻgarak va halqali chuvalchanglarga ajratadi. ingliz anatomi e.rey lankester (1877) bu guruhlarni tip nomi bilan atashni taklif etadi. * * nemis zoologi k.klaus (1874) hayvonlarni 9 tipga boʻladi. bu sistema ancha uzoq vaqt saqlanib qoldi. vaqt oʻtishi bilan olimlarning faqat tiplar soniga emas, balki ularning tarkibiy qismiga nisbatan ham tushunchasi oʻzgarib bordi. mas, umurtqalilar (keyinchalik xordalilar) tipiga qobiqlilar (19-asr oxirigacha mollyuskalarning bir xili sifatida qaralgan) va ichak bilan nafas oluvchilar kiritilgan. hayvonot dunyosi oʻrganilgan sari faqat yangi turlar, urugʻlar, oilalar emas, hatto ancha yuqori taksonomik darajadagi guruhlar (turkum, sinf, hatto tip)lar ham kashf etildi. mas, 1955-yilda rus olimi a.v.ivanov pogonoforalar tipini kashf etdi. * * hayvonot dunyosi, odatda, 2 …

5 / 47

emasida tiplar soni 10 dan 33 tagacha, hatto undan ham koʻproq koʻrsatiladi. koʻpchilik zoologlar maʼqullagan va oʻquv adabiyotlarida keltiriladigan sistematikaga asosan bir hujayralilar kenja dunyosi 5 tip: sarkomastigoforalar, mikrosporidiyalar, miksosporidlar, sporalilar, infuzoriyalarga boʻlinadi. qolgan hayvonlar plastinkasimonlar, gʻovaktanlilar, boʻshliqichlilar, taroqlilar, yassi chuvalchanglar, toʻgarak chuvalchanglar, nemertinalar, tikanboshlilar, halqali chuvalchanglar, mollyuskalar, boʻgʻimoyoqlilar, ignaterililar, chalaxordalilar, pogonoforalilar va xordalilar tiplariga boʻlinadi. hayvonot dunyosi oʻrganilgan sayin koʻplab yangi turlar kashf qilinmoqda. yer yuzida hayvonlarning 2,5 mln. (ayrim maʼlumotlarga koʻra 3,0—3,5 mln.)ga yaqin turi maʼlum. sodda hayvonlar tipiga xarakteristika бир ҳужайрали ҳайвонлар ва колониал организмлар. яшаш муҳити: денгиз ва чучук сув ҳавзалари, тупроқ, ўсимлик, ҳайвон ва одам организмлари. тузилиши. бир ёки бир нечта ядро, цитоплазмасида шу организмларга хос бўлган органоидлар (стигма, трихоцист, аксостиль ва бошқа ) мавжуд. ташқи мембранаси зич эктоплазма билан биргаликда пелликула ҳосил қилади. цитоплазманинг ташқи қавати тиниқ ва зич — эктоплазма, ички қавати — эндоплазмадан иборат. баъзиларида чиғаноқ мавжуд. содда ҳайвонвонлар типига умумий тавсиф …

Want to read more?

Download all 47 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hozirgi zamon zoologik sistematika"

слайд 1 2. ma’ruza: umurtqasizlar bilan tanishuv reja: 1. umurtqasizlar bilan tanishuv. 2. umurtqasizlar filogeniyasini rekonstruksiya qilish: kladistik usul, linney kategoriyasi. 3. hayvonlarning hozirgi zamon zoologik sistematikasi, asosiy sistematik birliklar. * * hozirgi zamon zoologik sistematika hozirgi zamon zoologik sistematika. biologiya fani o’zaro o’xshashligi va qarindoshligiga asoslangan holda organizmlarni alohida guruhlar-taksonlarga ajratib o’rganadi. hayvonlarni taksonlarga ajratish bilan sistematika shug’ullanadi. hayvonlar sistematikasida asosan taksonlar tip, sinf, turkum, oila, avlod va turdan iborat. ular orasida tur eng kichik, tip esa eng yirik takson hisoblanadi. bitta turga kiruvchi hayvonlarning tuzilishi va hayot kechirish tarzi bir-biriga o’xshash bo’lib, umumi...

This file contains 47 pages in PPT format (8.5 MB). To download "hozirgi zamon zoologik sistematika", click the Telegram button on the left.

Tags: hozirgi zamon zoologik sistemat… PPT 47 pages Free download Telegram