landshaftlarda moddaning biogeokimyoviy aylanishi

DOC 40,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1351068155_21417.doc landshaftlarda moddaning biogeokimyoviy aylanishi reja: 1. moddaning biologik aylanma harakati 2. landshaftda moddaning biogeokimyoviy aylanishi 3. fotosintez tushunchasi haqida tushuncha landshaftlardagi moddaning biogeokimyoviy aylanishi, kengroq ma`noda qarasak, moddaning biologik aylanishi landshaftdagi o`z maxsus faoliyatini bajarishda eng muhim omillardan biri bo`lib xizmat qiladi. moddaning biologik aylanishi deganda o`zaro aloqada va bog`liq bo`lgan bir qancha jarayonlarning yig`indisi tushuniladi. bu jarayonlarga o`simliklar badanida kimyoviy moddalarning ushlanib qolishi va biokimyoviy sintez, hayvonot va mikroorganizmlarning ozuqa zanjirlarida kimyoviy birikmalar-ning o`zgarishi, tirik organizmlarning yashash jarayonida unsurlarning yana atmosfera va tuproqqa qaytishi tuproqdagi organik moddaning yangi hosila-lari barpo qilishi va ularning parchalanishi kiradi. landshaftlarning o`simliklari atmosferadan uglerod oladi. azot va boshqa ko`l o`simliklarini esa tuproqning ildizlar tarqalgan qismidan oladi. tuproq hosil qiluvchi ona jins xajmi bo`yicha asosan (94 foizga yaqin) kislo-rod atomlaridan iborat bo`lib, boshqa elementlar 6 foiz atrofida bo`ladi, o`simliklar oziqlanishi uchun zarur moddalar ancha tarqoq holda bo`ladi. faqat biologik modda almashinishi jarayoni oqibatidagina tuproq …

not dunyosi hosil qiladigan organik moddaning asosiy qismi ular nobud bo`lgandan keyin ko`plab turli xil bakteriyalar zamburug`lar va boshqa mikroorganizimlar tomonilan yemiriladi. oqibatda jonsiz organik modda yana mikroorganizmlar tomonidan turli xil mineral tuzlarga aylanadi. hayot shunday davom etaveradi. tabiatdagi biomassaning hosil bo`lishi jarayonlari ozmi - ko`pmi muvozanatlarga va faqat ozgina qismi (1% kamrog`i) har yili biologik aylanishdan tushib qolib, tuproqda chirindi sifatida qolib ketishi mumkin. moddaning biologik aylanishini o`rganish nafaqat landshaftlarning maxsus faoliyatini tushinib yetishda, balki landshaftlardan to`g`ri va oqilona foydalanish masalalarini hal qilishda bevosita amaliy ahamiyat kasb etadi. ayniqsa landshaftlardan qishloq xo`jalik maqsadlarida foydalanish moddaning biologik aylanishi to`g`ri tushunib olish va o`rganishnning ahamiyati kattadir. landshaftlarda moddaning biologik aylanishi turli xil ko`rsatkichlar bilan ifodalanishi mumkin. landshaftshunoslik nuqtai - nazaridan qaraganda ikkita ko`rsatkich muhim bo`lib ko`rinidi. bular fitomassaning yillik zahirasi va yillik birlamchi biologik maxsulot miqdoridir. bulardan tashqari o`simliklarning ma`lum vaqt davomida landshaftda tukilib, tuproq yuzasida va tuproq tarkibida qolgan o`simlik …

irilgan. bu ma`lumotlar (n.i.bazilevich, 1986) oq saksovul va iloq o`sgan qumlik cho`l landshaftlari sharoitida aks etadi. tirik organik modda (t / ga) -8.90 fitomassa miqdori (t / ga) -8,73 shu jumladan: yashil qismi (foiz) -8,2 ko`p yillik yer usti qismi (foiz) -35,1 yer ostidagi qismi (foiz) -56,7 hayvonot dunyosi (t/ ga) shu jumladan: fitofaglar (foiz) saprofaglar (foiz) zoofaglar (foiz) sof birlamchi maxsulot (yillik t/ ga) -2,78 sof birlamchi maxsulotning tirik fitomassaga nisbati -0,30 o`lik organik modda (t/ ga) -25,12 shu jumladan tuproqdagi chirindi (foiz) -99,5 moddaning biologik aylanish sig`imi (yillik kg/ ga) -126,0 maxsulotlardagi ning o`rtacha miqdori (foiz) -0,90 maxsulotlardagi kul elementlarining urgacha miqdori (foiz) -3,78 o`simliklarga ozuqa bo`ladigan kimyoviy elementlar -sa, k fitofaglar xazm tashqarigan maxsulot (foiz) organik moddaning abiotik oqimlari (kg/ ga): ushbu malumotlarni namlik yetarli miqdorda bo`lgan ayrim landshaftlarga xos ko`rsatkichlar ega bo`lishi mumkin. masalan, havo harorati yoki termik sharoiti bir xil bo`lgan, ammo namlik bilan issiqlik …

ga yaqin birlamchi maxsulot yo`qoladi. landshaftlardagi moddaning biotik aylanishi xech qachon alohida, boshqa jarayonlardan ajralgan holda ro`y bermaydi. u asosan moddaning katta geologik aylanishi bilan bog`liq holda ro`y beradi. shuning uchun bu jarayonni moddaning biogeokimyoviy aylanishi deb atagan ma`quldir. shuning uchun yuqorida aytib o`tilgan biologik jarayonlarga qo`shimcha qilib landshaftga yog`in - sochin va oqar suvlar orqali kirib keladigan moddalarni ham ham o`rganish kerak bo`ladi. abiotik tabiatga ega bo`lgan modda almashinishi biologik modda aylani-shidan farqli o`laroq bir tomonga yo`nalgan oqimlar ko`rinishida bo`ladi. landshaftlarda moddaning abiotik ko`chib yurishi asosan 2 xil shaklda ro`y beradi: 1) nurash yoki yemirilish natijasida hosil bo`lgan va turli katta -kichikligidagi jismlarning uz og`irlik kuchi bilan yon bagirlarda pastga siljishi oqar suvlar tarkibida mexanik oqimlar hamda xovoda chang zarralarini hosil qilishi shaklida; 2) suv bilan birga harakatlanuvchi va turli geokimyoviy yoki biokimyoviy jarayonlarda ishtirok etadigan suvda erigan moddalar turli gazlar shaklida bo`ladi. landshaftlarning jonli va jonsiz komponentlari orasidagi …

`rganilgan o`simliklardir. ularni hammasini orasidagi modda va energiya almashinishni bir varakayiga o`rganish murakkab vazifadir. maxsus adabiyotlarda esa ko`proq u yoki bu kimyo-viy unsurlarni aylanishini ko`pincha alohida - alohida o`rganilganligi qayd etilgan. masalan, tabiatda kislarodning aylanishi yoki uglerodni azotni, fosforni va hokazo. ba`zan esa ularni o`zaro bog`liqligi haqida ma`lumotlar topish mumkin, ammo bularni hammasi landshaftda ro`y beradigan biogeokimyo-viy sikl haqida to`la va yaxlid tasavvur bera olmaydi. biogeokimyoviy sikl deganda kimyoviy moddalarning landshaft doirasida organik bo`lmagan komponentlardan o`simlik va hayvonot orqali o`tib yana organik bo`lmagan komponentlarga qaytib kelishi tushuniladi. bunda quyosh energiyasi va kimyoviy reaksiyalardan hosil bo`lgan energiya gravitatsiya energiyasi va hokazolar ishtirok etadi. landshaftlarda doimo ozmi ko`pmi tirik fitomassa yoki o`simlik massasi bo`ladi. agar quruq fitomassani quydirilsa, uning tarkibidagi mineral moddalarni yoki xo`l elementlarini aniqlab olsa bo`ladi. quruq organik moddaning qolgan qismini asosan uglevod, lignin, lipid, ishqor moddalar, smola, mum hamda turli organik birikmalar (kislotalar, glyukozitlar, efir moylari va kauchuk arkogiyentlar, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "landshaftlarda moddaning biogeokimyoviy aylanishi"

1351068155_21417.doc landshaftlarda moddaning biogeokimyoviy aylanishi reja: 1. moddaning biologik aylanma harakati 2. landshaftda moddaning biogeokimyoviy aylanishi 3. fotosintez tushunchasi haqida tushuncha landshaftlardagi moddaning biogeokimyoviy aylanishi, kengroq ma`noda qarasak, moddaning biologik aylanishi landshaftdagi o`z maxsus faoliyatini bajarishda eng muhim omillardan biri bo`lib xizmat qiladi. moddaning biologik aylanishi deganda o`zaro aloqada va bog`liq bo`lgan bir qancha jarayonlarning yig`indisi tushuniladi. bu jarayonlarga o`simliklar badanida kimyoviy moddalarning ushlanib qolishi va biokimyoviy sintez, hayvonot va mikroorganizmlarning ozuqa zanjirlarida kimyoviy birikmalar-ning o`zgarishi, tirik organizmlarning yashash jarayonida unsurlarning yana atmosfera va tuproqq...

Формат DOC, 40,0 КБ. Чтобы скачать "landshaftlarda moddaning biogeokimyoviy aylanishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: landshaftlarda moddaning biogeo… DOC Бесплатная загрузка Telegram