o`rta osiyo mamlakatlarida aholi joylashuvi muammolari

DOC 90,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1350991501_20797.doc o`rta osiyo mamlakatlarida aholi joylashuvi muammolari reja: 1.aholi zichligining asosiy ko`rsatkichlari. 2.o`zbekiston respublikasi aholisining hududiy tarkibi. qirg`iziston va tojikiston respublikalarida aholi joylashuv xususiyatlari. 3.turkmaniston aholi geografiyasi. inson faoliyati, uning tabiatga ta`siri, hududning iqtisodiy o`zlashtirilganligi darajasi ko`p jihatdan aholi zichligida o`z ifodasini topadi.. o`rta osiyo mintaqasida o`rtacha aholi zichligi har 1 km2 maydonga taxminan 30 kishini tashkil etadi. biroq, bu «o`rtacha» ko`rsatkich, xolos, xaqiqiy, real borliq esa ancha boshqacha va murakkabroq. gap shundaki, o`lkaning ko`p qismida (cho`l va tog`larda) aholi juda siyrak joylashgan. binobarin, bunday rayonlarda aholi zichligi past. ayni paytda maydoni jihatidan nisbatan kichik, ammo inson ta`siri natijasida qadimdan yuqori darajada o`zlashtirilgan ma`lum va mashhur bo`lgan voha-vodiylarda aholi o`ta tig`iz. hozirgi paytda o`zbekiston respublikasida aholi zichligi 1 km2 ga 55 kishiga yetdi (2000 y.). hududning demografik yuklamasi ayniqsa farg`ona vodiysi, chirchiq va xorazm vohalarida, ya`ni qadimdan sug`oriladigan dehqonchilik rayonlarida juda yuqori. masalan, xorazm viloyatida zichlik 213 kishini, namangan viloyatida …

g`iziston respublikasining (25 kishi) biror ma`muriy viloyatda aholi zichligi 50 kishidan oshmaydi. chuy va o`sh viloyatlarida zichlik biroz yuqori bo`lsa, issiqko`lda va norinda u juda past. 1-jadval o`zbekiston respublikasi aholisining xududiy tarkibi (1.01.02., ming kishi hisobida). вилоятлар жами аҳоли шундан: шаҳар аҳолиси,% зичлик, 1 кв.км. га киши шаҳар аҳолиси қишлоқ аҳолиси ўзбекистон республикаси 252105,8 9087,0 15048,6 37,6 53,7 қорақалпоғистон республикаси 1478,8 713,9 764,9 48,2 8,8 андижон вилояти 2151,7 642,6 1509,1 29,7 512,3 бухоро вилояти 1400,8 438,3 962,5 31,2 34,7 жиззах вилояти 937,7 291,2 64665 31,0 45,7 навоий вилояти 775,5 314,2 461,3 40,5 6,9 наманган вилояти 1890,7 711,4 1179,3 37,6 255,5 самарқанд вилояти 2627,3 720,7 1906,6 27,4 156,3 сирдарё вилояти 656,1 205,8 450,3 31,3 131,2 сурхандарё вилояти 1701.8 340.0 1361,8 19,9 89,6 тошкент вилояти 2326,9 945,4 1381,5 40,6 149,1 тошкент шаҳри 2142,7 2142,7 - 100,0 - қашқадарё вилояти 2119,6 542,7 1576,9 25,6 74,1 фарғона вилояти 26,27,3 766,6 1860,7 29,1 436,9 хоразм …

yo`qligidan darak beradi. qirg`iziston aholisining 38 foizi shahar joylariga to`g`ri keladi. tojikistonda esa bu raqam juda past. buning ustiga so`nggi 10-20 yillar mobaynida respublika umumiy urbanizatsiya darajasi pasayib bormoqda-ki, bu ham bo`lsa qishloq aholisini shaharliklarga nisbatan ustuvor o`sishi natijasida sodir bo`lmoqda. masalan, agar 70 yillar o`rtasida tojikiston aholisining 39 foizi shaharlardan istiqomat qilgan bo`lsa, endi esa bu raqam atigi 30 foiz atrofida. o`zbekistonda 1999 yil ma`lumotiga ko`ra, 121 shahar va 113 ta shahar tipidagi poselka mavjud. ularning barchasida mamlakat aholisining 37,6 foizi yashaydi. ushbu respublikada ham oxirigi yillarda mazkur ko`rsatkich asta-sekin pasayib bormoqda, chunki 80-yillarning ikkinchi yarmida 41 foizdan ortiq aholi shaharliklar hisoblanar edi. mamlakat miqyosida urbanizatsiyaning uumumiy demografik darajasi nisbatan toshkent, navoiy viloyatlari hamda qoaqalpag`iston respublikasida yuqori. shu bilan birga xorazm va ayniqsa surxandaryo viloyatida u ancha past. umuman olganda, o`rta osiyo davlatlariga urbanizatsiyaning o`ziga xos xususiyati, ko`proq «sharqona» tusi mos keladi. bu ham bo`lsa mintaqada kichik shaharlarning ko`pligi, …

niqsa qadimdan o`zlashtirilgan vohalarda kuzatiladi. bunga yaqqol dalil sifatida farg`ona vodiysini keltirish o`rinli, chunki bu mamlakatlararo regionda juda ko`p shahar va shahar aglomeratsiyalari shakllangan. ular deyarli bir-birlari bilan tutashib ketishgan, yo`llar va kanallar bo`ylab uzluksiz, zanjirsimon joylashgan. shu bois ushbu vodiyda o`ziga xos megapolis vujudga kelganki, uni shartli ravishda fano`x deb atash mumkin (bu qisqartma suz viloyatlar ma`muriy markazlarining bosh harflaridan tarkib topgan, ya`ni u farg`ona, andijon, namangan, o`sh, xo`jand demakdir). tabiiy va demografik omillar, siyosiy-tarixiy voqealar ta`sirida o`rta osiyoda o`ziga xos xo`jalik tizimi shakllangan. odatda, qurg`oqchilik mintaqalarida xo`jalik tarkibi ikki asosiy qismdan iborat bo`ladi. bu ham bo`lsa obikor dehqonchilik va tog`-kon sanoatidir. ularning asosida qayta ishlash sanoati, ya`ni oziq-ovqat, yengil, qurilish, kimyo va metallurgiya, yoqilg`i-energetika majmualari va boshqalar rivojlanadi. ammo, o`rta osiyo mamlakatlarida turli sabablarga ko`ra xo`jalikning murakkab va mukammal majmuaalari vujudga kelmagan. uning ustiga sobiq ittifoq davridagi mehnat taqsimotiga muvofiq ushbu region bitta obyekt yoki hududiy iqtisodiy birlik …

angli metallurgiya, kimyo va qurilish sanoati rivojlangan. bu respublika dunyo hamjamiyatda o`zining paxta va pillasi, oltin, mis va tabiiy gaz zahiralari bilan ajralib turadi. hududining ancha kattaligi, demografik salohiyatini kuchliligi ham respublika milliy iqtisodiyotini mustahkamlashga, uning siyosiy-ijtimoiy rivojlanishiga sezilarli darajada ta`sir etadi. o`zbekiston respublikasining markaziy osiyo siyosiy-geografik mintaqasining qoq markazida joylashganligi, uning shimoli-g`arbdan janubi-sharqqa tomon uzoq masofada cho`zilganligi, 5 ta mustaqil davlatlar bilan chegaradoshligi (qozog`iston, turkmaniston, tojikiston, qirg`iziston va afg`oniston) mamlakat rivojlanishidagi muhim geografik omil hisoblanadi. shuning uchun o`zbekistonda ichki va tashqi transport tizimini rivojlantirish, uni jahon bozoriga chiqish uchun qulay, arzon va havfsiz yo`llarni yaratish katta ahamiyatga ega. ayni paytda bu mamlakatning siyosiy-geografik mavqeini yaxshilashga olib olib keladi. turkmaniston respublikasining rivojlanishida uning qator omil imkoniyatlari qulay sharoit yaratadi. bu borada eng avvalo uning tabiiy gaz va neft konlariga boyligi, paxta va qimmatbaho qorako`l qo`ylari, gilam va mashhur ahalteki otlarini ta`kidlamoq zarur. qolaversa, mamlakatning geosiyosiy o`rni ham nisbatan qulay-u bevosita …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o`rta osiyo mamlakatlarida aholi joylashuvi muammolari"

1350991501_20797.doc o`rta osiyo mamlakatlarida aholi joylashuvi muammolari reja: 1.aholi zichligining asosiy ko`rsatkichlari. 2.o`zbekiston respublikasi aholisining hududiy tarkibi. qirg`iziston va tojikiston respublikalarida aholi joylashuv xususiyatlari. 3.turkmaniston aholi geografiyasi. inson faoliyati, uning tabiatga ta`siri, hududning iqtisodiy o`zlashtirilganligi darajasi ko`p jihatdan aholi zichligida o`z ifodasini topadi.. o`rta osiyo mintaqasida o`rtacha aholi zichligi har 1 km2 maydonga taxminan 30 kishini tashkil etadi. biroq, bu «o`rtacha» ko`rsatkich, xolos, xaqiqiy, real borliq esa ancha boshqacha va murakkabroq. gap shundaki, o`lkaning ko`p qismida (cho`l va tog`larda) aholi juda siyrak joylashgan. binobarin, bunday rayonlarda aholi zichligi past. ayni paytda maydoni jihat...

Формат DOC, 90,0 КБ. Чтобы скачать "o`rta osiyo mamlakatlarida aholi joylashuvi muammolari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o`rta osiyo mamlakatlarida ahol… DOC Бесплатная загрузка Telegram