qadimgi va o`rta asrlardagi o`rta osiyo san`ati

DOC 93.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1357513084_41313.doc мавзу: қадимги ва ўрта асрлардаги ўрта осиё санъати www.arxiv.uz qadimgi va o`rta asrlardagi o`rta osiyo san`ati hozirgi o`zbekiston hududida ibtidoiy jamoa davridayoq odamlar yashagan. ular yashagan manzillardagi qoya suratlar, bronzadan yasalgan turli xildagi taqinchoq, mehnat va urush qurollari ibtidoiy jamoa davri kishisining hayotini bilishga yordam beradi. bu surat birmuncha jo`n, sodda bo`lishiga qaramay ibtidoiy jamoa davri kishilari hayoti, ularning yovvoyi hayvonlarni ov qilayotgan vaqti ishonarli talqin etilgan. chopib borayotgan yovvoyi qo`tos, shoxli buqalar va niqob ostiga yashirinib hujum qilayotgan odamlar tasviri orqali ibtidoiy jamoa davri rassomi shu ov manzarasidagi kuchli harakat va hayojonni ustalik bilan ko`rsata olgan. suratda, ayniqsa, hayvonlar tasviri ifodali chiqqan. ulardagi kuch, epchillik hayotiy talqin etilgan. o`or devorlariga ishlangan suratlar o`zbekistonda, jumladan boysun va termez tumanlari, samarqand, toshkent, jizzax, xorazm, farg`ona tumanlaridan arxeologlar tomonidan ko`plab topilgan. bu suratlarning nigatikasi juda chegaralangan. asosan hayvonlar tasviri yoki ov manzaralari in`ikos etgan. shu bilan birga uy hayvonlari ham tasvirlangan. …

siyoda san`atga qiziqish kuchli bo`lgan. boylarning uyi, ibodatxona devorlari suratlar, naqshlar bilan bezatilgan. eramizning boshlariga kelib, iqtisodiy jihatdan bir muncha ilgari siljish yuz bera boshladi, shaharlar qurilishi jonlandi. bu davr san`atida grek san`atining ta`siri borligi seziladi. haykaltaroshlik san`ati keng tarqaldi. bunday haykalchalar so`g`d, xorazmdagi shaharchalardan ko`plab topilgan. shu bilan birga budda va uning shogirdlari tasviri juda ko`p uchraydi. xorazmda topilgan yodgorliklar, ayniqsa tuproqqal`adan (iii-iv asr) qo`lga kiritilgan hayvon va devoriy rasmlar qadimgi o`zbek san`atini bilishda muhim daliliy material bo`lib xizmat qiladi. vi-viii asrlar xalq san`ati, madaniyat tarixida ko`tarilish davri bo`ldi. bu asrlarda ko`plab yirik monumental inshootlar, hashamatli binolar qurildi. varaxsha (buxoro vil.), afrosiyob (samarqand vil.)dagi saroy qoldiqlari, ularning devorlariga ishlangan suratlar yaratilgan haykallar yuksak mahorat bilan ishlanganligi hozir ham kishini hayratga soladi. abu rayhon beruniy, muhamad al xorazmiy, abu ali ibn sino, al farobiy yashagan vaqtlar ham bizga juda ko`p nodir yodgorliklar qoldirdi. bu asrlarda me`morchilik yetakchi o`rinni egalladi. shu …

`usayn bayqaro kutubxonasida ishlagan. 1507 yil xuroson shayboniyxon qo`liga o`tgach, buxoroga ko`chib kelgan va shu yerda (1522 y) yashab ijod qilgan va o`zining mashhur shayboniyxon portretini yaratgan. bundan tashqari u bir nechta mashhur insonlarning portretini ishlaydi, shoirlar asarlariga ajoyib, nafis illyustratsiyalar yaratadi. buyuk a.navoiyning g`amho`rligida kamol topgan behzod sa`diyning «bo`ston», «guliston», nizomiyning «xamsa», xisrav dehlaviyning «xamsa», sharofiddin ali yazdiyning «zafarnoma» asarlariga ko`plab suratlar chizgan. u o`rta osiyo miniatyura maktabining rivojiga katta ta`sir ko`rsatdi. uning ijodiy rejalarini keyinchalik uning shogirdlari davom ettirdilar. bular mulla yusuf, qosim ali va boshqalardir. xvii-xviii asrlarda buxoro, xiva, urganch, toshkentda yaratilgan me`morchilik obidalari, dekorativ-amaliy san`at buyumlari xalqning go`zallikka bo`lgan intilishidan dalolat beradi. xix asrning ikkinchi yarmi va xx asr boshlarida o`zbek san`ati tarixida yangi bosqich boshlandi. bu davrda xalq dekorativ-amaliy san`ati yetakchi o`rinni egalladi. bu san`at shu davr kishilari uchun voqelikni, tevark-atrof go`zalligini yuksak poetik shakllarda aks ettiruvchi, ularning hayot, go`zallik tushunchalarini ifodalovchi birdan bir san`at …

ni yo`qota bordi. omma dindan uzoqlasha bordi, shaharlar kengaya bordi. ularning shiddat bilan o`sib, rivojlanishi mayda hunarmandchilikdan manufakturaga o`tishga sabab bo`ldi. bu shaharlarda savdo-sotiq shu darajada rivojlandiki, dengiz orqali dunyoning boshqa burchaklari bilan savdo qilishga talab kuchaydi. yangi qit`alar kashf qilindi, bu voqealar insonlar tafakkuri va hayotga bo`lgan munosabatlarida tub o`zgarishlar yasadi. bu davrdagi taraqqiyot jarayoni shiddat bilan o`sdi, uning natijasida yangi san`at va yangi madaniyat dunyoga keldi. mamlakatlar orasida madaniy hayotdagi yangiliklar tez tug`ildi. bu taraqqiyot davri yevropa madaniyati tarixida “uyg`onish davri” deb nom oldi. bu iborani ilk bor italyan rassomi va san`atshunosi jorjo vazare tomonidan, jotto ijodiga nisbat berib aytilgan eti. o`rta asrlar davridan so`ng san`at va adabiyotdagi markaziy e`tibor insonga uning ijtimoiy hayotida tutgan o`rniga qaratilganligi, uning “uyg`onishligini” belgisi edi. keyinchalik keng mazmun kasb etgan bu ibora italiyadan tashqari yevropaning boshqa mamlakatlariga ularning feodalizm davridagi keyingi san`at va madaniyatlarini ta`riflashda boshlandi. uyg`onish davrida italiya san`ati va madaniyati …

uyg`ularini ifodalab chiqdilar, ilg`or gumanistik g`oyalarni ko`tarib chiqdilar. shu boisdan ham bu davr gumanizm asri, deb nom oldi. bu lotinchada insoniylik, insonparvarlik, degan ma`noni bildiradi. uyg`onish davri madaniyati antik dunyo madaniyatidan ilhomlandi, antik dunyo yodgorliklarini qunt bilan o`rgandi, ulardan ta`sirlandi. antik dunyo yodgorliklarining italiyada ko`plab saqlanib qolganligi bunga juda yaxshi imkon yaratdi. lekin antik san`atdan farqli ravishda ular qullar sajda qilgan xudolar deb ulardan shu yo`sinda emas, balki o`z fikrlarini, his-tuyg`ularini, tushunchalarini ifodalashda foydalandilar. go`zallik va garmoniyani real voqelikdan qidirish, real voqelikdan keng foydalanish shu davr taraqqiyotining mezonini belgiladi. o`ayot real hodisa deb tan olindi. san`atkorlar real voqelikni tasvirlashda yangi qonun va qoidalar izladilar. asarlar ta`sirchanligini oshirish maqsadi ko`p sohalar bilan hamkorlikda ishlashni taqozo etdi. perspektiva, rangshunoslik, soya va yorug`, odam anatomiyasi va shunga o`xshash sohalarda katta yutuqlar qo`lga kiritildi. me`morchilik va amaliy san`atda yangi tendensiyalar rivojlandi. shu bilan birga qadimgi an`analar o`zlashtirilib, ular yangi mazmun bilan boyitildi. unda yangi …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi va o`rta asrlardagi o`rta osiyo san`ati"

1357513084_41313.doc мавзу: қадимги ва ўрта асрлардаги ўрта осиё санъати www.arxiv.uz qadimgi va o`rta asrlardagi o`rta osiyo san`ati hozirgi o`zbekiston hududida ibtidoiy jamoa davridayoq odamlar yashagan. ular yashagan manzillardagi qoya suratlar, bronzadan yasalgan turli xildagi taqinchoq, mehnat va urush qurollari ibtidoiy jamoa davri kishisining hayotini bilishga yordam beradi. bu surat birmuncha jo`n, sodda bo`lishiga qaramay ibtidoiy jamoa davri kishilari hayoti, ularning yovvoyi hayvonlarni ov qilayotgan vaqti ishonarli talqin etilgan. chopib borayotgan yovvoyi qo`tos, shoxli buqalar va niqob ostiga yashirinib hujum qilayotgan odamlar tasviri orqali ibtidoiy jamoa davri rassomi shu ov manzarasidagi kuchli harakat va hayojonni ustalik bilan ko`rsata olgan. suratda, ayniqsa, hayvonla...

DOC format, 93.5 KB. To download "qadimgi va o`rta asrlardagi o`rta osiyo san`ati", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi va o`rta asrlardagi o`r… DOC Free download Telegram