sport tibbiyoti va reabilitatologiya

DOCX 285 pages 5.8 MB Free download

285 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.8 MB

File type DOCX

Pages 285

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 285

o‘zbekiston yoshlar siyosati va sport vazirligi o’zbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti sport tibbiyoti va reabilitalogiya fani o’quv-uslubiy majmuasi ( iii bosqich ) maruza №1 sport tibbiyoti faniga kirish. fanning maqsad va vazifalari. sport tibbiyotining tashkil qilinishi va rivojlanishi tarixi. zamonaviy "sog'liq" va "kasallik"tushunchasi. umumiy patologiya asoslari. kirish. xx asr boshlarida o‘zbekistonda jismoniy tarbiyaning rivojlanishi bilan bir qatorda tibbiyotning yangi mustaqil tarmog‘i - jismoniy tarbiyada tibbiy nazorat vujudga kelgan. turkiston respublikalar markaziy qo‘mitasi va turkiston fronti harbiy yig‘ini 1920 yilda umumiy majburiy harbiy ta’lim haqida dekret qabul qildi. bunda xalq maorif qo‘mitasi tomonidan umumiy harbiy ta’lim yordamida maktab yoshidagi yoshlarning mukammal jismoniy rivojlanishi uchun 8-16 yoshgacha maktab va 16-18 yoshdan o‘smirlar uchun esa harbiy tayyorgarlikni o‘rgatish zarur deyiladi. bu vazifa 2 ta shifokor va 1 ta jismoniy tarbiya instruktori bo‘lgan umumiy harbiy ta’lim organlariga yuklanadi. jismoniy tayyorgarlik o‘tayotgan shaxslar ustidan nazorat respublika xalq sog‘liqni saqlash qo‘mitasida tashkil etilgan, jismoniy …

2 / 285

dasturlar ishlab chiqildi, o‘quv soatlari belgilandi, hamda jismoniy tarbiya va sportning ayrim turlari bo‘yicha mashg‘ulotlar tashkil etildi. jismoniy tarbiyani tibbiy xizmat bilan ta’minlashga bag‘ishlangan uzoq muddatli dasturlarni ishlab chiqishda xalq sog‘liqni saqlash qo‘mitasi farmonlariga asoslandi, qabul qilingan qarorlarda respublika aholisini eng kichik yoshidan boshlab jismoniy tarbiyaga jalb etish zarur, deyiladi. insonning biologik xususiyati uning yoshi va psixologik xususiyatlari bilan birgalikda o‘rganish masalalari qo‘yildi. dasturda badantarbiya mashqlari, o‘yinlar, gimnastika va sport turlari o‘sayotgan organizmning talablari asosida bolalar sog‘ligini va ruhiy faoliyatini mustahkamlash omili sifatida o‘tkazilishi zarurligi ko‘rsatildi. shifokorlarga jismoniy tarbiya bilan shug‘ullanuvchilar salomatligini va jismoniy rivojlanishini aniqlash, ularning tayyorgarligi va ruhiy xususiyatlariga binoan guruhlarga taqsimlash kabi vazifalar yuklanadi. jismoniy rivojlanishda nuqsonlari bo‘lgan shaxslarga maxsus korreksiyalovchi mashqlar buyuriladi, undan tashqari tibbiyot xodimlari mashg‘ulot jarayonini va mashg‘ulot o‘tkaziladigan joylarni doimiy nazorat qilishlari, shuningdek, jismoniy tarbiyaning mehnat jarayonlariga va bolalar salomatligi ta’siriga baho berishlari kerak bo‘ladi. shu maqsadda respublika xalq sog‘liqni saqlash qo‘mitasi turkiston …

3 / 285

ariya shifokorlari maktab kengashi tarkibiga kiritiladi. ular jismoniy yuklanishlarni belgilashlari va jismoniy mashqlarning o‘quvchilar organizmiga ularning yoshi xususiyatlarini hisobga olgan holda taьsirini o‘rganishlari, jismoniy mashq bilan shug‘ullanuvchilar ustidan tibbiy nazorat o‘rnatishlari, shuningdek maktab o‘quvchilarining jismoniy rivojlanishni antropometrik usullar bilan o‘rganishlari zarur edi. 1924 yilda qo‘qonda respublikada ikkinchi maktab - profilaktika ambulatoriyasi ish boshlaydi. shu yil mobaynida toshkent va qo‘qon maktab profilaktik - ambulatoriyalar hisoboti bo‘yicha: 4000 o‘quvchi va 1400 ga yaqin o‘smirlar tekshirildi. biroq, maktab-sanitar shifokorlari jismoniy mashqlar bilan shug‘ullanayotganlarning tibbiy nazoratiga yetarli e’tibor berisha olmadi. sog‘liqni saqlash xalq qo‘mitasining maktab o‘quvchilarning tibbiy xizmat bilan ta’minlash to‘g‘risidagi 1923 yilda qabul qilgan dasturini hayotga to‘liq tadbiq qilib bo‘lmasdi. jismoniy tarbiya bilan shug‘ullanayotgan bolalarni tibbiy xizmat bilan ta’minlash yanada uyushtirilgan hamda rejalashtirilgan holda olib boriladi. tibbiy tekshiruvlar asosida shaxsiy tibbiy kartochkalar to‘ldiriladi, bunda tekshiriluvchining antropometrik ko‘rsatkichlari (bo‘y uzunligi, ko‘krak aylanasi tinch holatida, nafas olganda va nafas chiqargandagi ko‘rsatkichi), ovqatlanishi, gavda tuzilishi, tayanch–harakat …

4 / 285

har bir qatnashchiga to‘ldirilgan tibbiy kartalarda antropometrik o‘lchov ko‘rsatkichlari va sog‘ligining umumiy holati aks ettirilgan edi. shifokorlar ayrim sport turlariniig jismoniy tarbiya bilan shug‘ullanuvchilar organizmiga ta’sirini o‘rgandilar. masalan, yugurishning gapirishga, xarakterga, harakatlarga, tashqi ko‘rinishga, nafas olish tezligiga va pul’sga ta’siri xaqida ma’lumotlar yig‘ildi. olingan ma’lumotlar tahlil qilindi va keyingi shunga o‘xshash musobaqalarni o‘tkazishni tavsiya etish uchun o‘rganildi. 1926 yilda toshkentda o‘zbekistonda birinchi marta tibbiy nazoratni tashkil etish uchun jismoniy tarbiyadan shtatli shifokor etib i.p.ilinsiiy tayinlandi. u barcha sport jamoalari “profinteri”, “dinamo”, “krasniy pechatnik” sport jamoalari a’zolari va boshqa sportchilar, jismoniy tarbiya bilan shug‘ullanuvchilarni tibbiy xizmat bilan ta’minladi, jismoniy tarbiyani targ‘ib qilish sohasida katta ishlar qildi va salomatlik uchun mehnat unumdorligini oshirish uchun uning ahamiyatini ochib berdi. 1926 yilda samarqand shahrida o‘zbekistonning birinchi jismoniy tarbiya kasaba uyushmalari bayramini o‘tkazishga tayyorgarlik - tibbiy nazorat taraqqiyotida keyingi bosqichdir. musobaqada qatnashish uchun sog‘ligi qoniqarli bo‘lgan, fiziologik va jismoniy tayyorgarligini yetarli bo‘lgan shaxslarga ruxsat etildi. …

5 / 285

irish maqsadida shifokorlar xonalari tashkil etildi. toshkentda maktab profilaktik ambulatoriya shtatiga jismoniy tarbiya bo‘yicha qo‘shimcha shifokor kiritildi. arxiv materiallarida viloyat jismoniy tarbiya shifokorlari hisobotlarining yo‘qligi ular tomonidan qilingan ishlar hajmini baholashga imkon bermadi. faqat toshkent tibbiy jismoniy tarbiya xonai ishlari haqida ma’lumotlar bo‘lib, bunda 1928 yil davomida 2777 kishi qabul qilingan, ishchilardan 1410 nafari erkak, 641 nafari ayol, 726 nafari maktab o‘quvchilari bo‘lgan. tibbiy tekshuruv natijasida 744 (26,8%) kishining salomatligida o‘zgarishlar bo‘lib, ularning jismoniy tayyorgarligi yetarli bo‘lmaganligi sababli musobaqalarda qatnashish uchun ruxsat berilmagan. 1928 yil iyul oyida o‘tkazilgan jismoniy tarbiyaning ii umumo‘zbekiston spartakiadasi respublikada tibbiy nazoratining rivojlanishi uchun yaxshi omil bo‘ldi. bu spartakiadani ta’minlash uchun spartakiada boshlanishdan 1,5 oy oldin umumo‘zbekiston spartakiadasi tashkiliy qo‘mitasi tarkibida respublika sog‘liqni saqlash xalq qo‘mitasi tomonidan i.p ilyansiiy raisligida beshta shifokordan iborat bo‘lgan tibbiy nazorat komissiyasi tashkil etildi. markaziy tibbiy nazorat komissiyasi zimmasiga musobaqa qatnashchilarining tibbiy nazorati va takroriy tibbiy ko‘rikdan o‘tkazish, musobaqa o‘tkaziladigan joylarning …

Want to read more?

Download all 285 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sport tibbiyoti va reabilitatologiya"

o‘zbekiston yoshlar siyosati va sport vazirligi o’zbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti sport tibbiyoti va reabilitalogiya fani o’quv-uslubiy majmuasi ( iii bosqich ) maruza №1 sport tibbiyoti faniga kirish. fanning maqsad va vazifalari. sport tibbiyotining tashkil qilinishi va rivojlanishi tarixi. zamonaviy "sog'liq" va "kasallik"tushunchasi. umumiy patologiya asoslari. kirish. xx asr boshlarida o‘zbekistonda jismoniy tarbiyaning rivojlanishi bilan bir qatorda tibbiyotning yangi mustaqil tarmog‘i - jismoniy tarbiyada tibbiy nazorat vujudga kelgan. turkiston respublikalar markaziy qo‘mitasi va turkiston fronti harbiy yig‘ini 1920 yilda umumiy majburiy harbiy ta’lim haqida dekret qabul qildi. bunda xalq maorif qo‘mitasi tomonidan umumiy harbiy ta’lim yordamida maktab yoshi...

This file contains 285 pages in DOCX format (5.8 MB). To download "sport tibbiyoti va reabilitatologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: sport tibbiyoti va reabilitatol… DOCX 285 pages Free download Telegram