diuretik dori vositalarining klinik farmakologiyasi

DOCX 42 стр. 2,9 МБ Бесплатная загрузка

42 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 2,9 МБ

Тип файла DOCX

Страницы 42

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 42

diuretik dori vositalarining klinik farmakologiyasi diuretiklar deb buyrak nefronlarining turli qismlariga tasir qiluvchi, siydik bilan natriyning chiqarilishini ta’minlovchi va natijada hujayra tashqarisidagi suyuqlik xajmining kamayishiga olib keluvchi dori vositalariga aytiladi. ortiqcha miqdordagi natriy va suvni organizmdan chiqarish orqali diuretiklar yurak qorinchalari devoriga sistolik va diastolik bosimning va miokardning kislorodga talabining kamayishini taminlaydi, koronar qon aylanishini yaxshilaydi, miokard qisqarish qobiliyatini oshiradi, o‘pka arteriyalarida bosimni pasaytiradi, arterial gipoksiyani susaytiradi. natriy ekskretsiyasi oshishi, hujayra tashqarisi suyuqligi hajmi kamayishi , yurak zarbi pasayishi va yana diuretiklarning vazodilyatatsiya effekti xisobiga arterial bosimning pasayishini yuzaga keltiradi. siydik xosil bo‘lishi va ajratilishi fiziologiyasi buyrak murakkab tuzilishga ega va ko‘p sonli ( taxminan 1 mln.) struktur- funksional birlik – nefronlardan tashkil topgan. siydik xosil bo‘lishi va ajratilishi asosida quyidagi fiziologik jarayonlar yotadi: 1. koptokcha filtratsiyasi – boumen- shumlyanskiy kapsulasi orqali qon filtratsiyasi natijasida birlamchi siydik (sutkada 150-170 litrgacha) xosil bo‘lish jarayoni 2. kanalcha reabsorbsiyasi – ikkilamchi siydik xosil …

2 / 42

kasiga 1,5-1,7 litrni tashkil qiladi (normadagi sutkalik diurez). bunda kanalchalarda suv reabsorbsiyasi natriy, kaliy, xlor va boshqa ionlar reabsorbsiyasiga bog‘liqdir. kanalchalar reabsorbsiyasi har xil fermentlar (karboangidraza) va gormonlar (aldosteron, adg) ishtirokida boruvchi murakkab jarayondir. diuretiklar klassifikatsiyasi diuretiklar yagona tasnifi mavjud emas. lekin klinik farmakologiya nuq’tai nazaridan diuretiklarning quyidagi qulay klassifikatsiyasi qo‘llaniladi: 1. nefrondagi tasir lokalizatsiyasi bo‘yicha, asosiy tasir mexanizmi bo‘yicha 2. klinik ta’sir kuchi bo‘yicha 3. ta’sir boshlanish tezligi va uning davomiyligi bo‘yicha 4. kaliy, magniy, kalsiy va siydik kislotasini chiqarilishiga tasiri bo‘yicha 5. kislota-ishqor muvozanati (kim) ga tasiri bo‘yicha 6. yuzaga keltiruvchi diuretik effektiga ko‘ra 1. nefrondagi ta’sir lokalizatsiyasi bo‘yicha: a. koptokcha qismiga: fakultativ diuretiklar (yurak glikozidlari, ksantinlar, shu jumladan ao‘f ingibitorlari, kalsiy antagonistlari), osmotik diuretiklar; b. proksimal kanalchalarga: karboangidraza ingibitorlari (diakarb), osmotik diuretiklar(mannit); v. genli qovuzlog‘ining ko‘tariluvchi qismiga: qovuzloq diuretiklari (furosemid, uregit, torasemid); rasm 2. nefronda elektrolitlarning almashinuvi rasm 3. diuretiklarning nefrondagi tasiri g. genli qovuzlog‘ining ko‘tariluvchi qismi …

3 / 42

otik diuretiklar. b) o‘rtacha kuchli, filtrlangan natriyning 5-10 %ini ekskretsiyalaydi: tiazidli va tiazidsimonlar. v) kuchsiz, filtrlangan natriyning 5% dan kam qismini ekskretsiyalaydi: kag ingibitorlari va kaliy saqlovchi diuretiklar. 3. diurez olish tezligi va uning davomiyligiga ko‘ra: a) kuchli diuretiklar, tez va nisbatan qisqa muddatli diuretik tasirga ega ( tasiri 1 soatgacha yuzaga kelib, 5-8 soat davom etadi): qovuzloqli va osmotik diuretiklar b) o‘rta tasirli diuretiklar (tasiri bir necha soatdan keyin boshlanib, 12-24 soat davom etadi): tiazidli, tiazidsimon (xlortolidonsiz), kag ingibitorlari, aldosteron raqobatsiz antagonistlari. v) kechiktirilgan, diuretik tasirli preparatlar (tasiri bir necha kundan keyin boshlanib, 24 soatdan ko‘p davom etadi): spironolakton, xlortolidon. 4. kaliy ionlari almashinuviga ta’siri bo‘yicha: a. kaliyni siydik bilan chiqaruvchilar i. kuchli kaliyuretiklar ( diurez/kaliyurez= 1/1) -tizidli -tiazidsimon ii. o‘rtacha kaliyuretiklar ( diurez/kaliyurez= 1/0.75) -qovuzloqli diuretiklar iii. kuchsiz kaliyuretiklar ( diurez/kaliyurez= 1/0.25) -osmotik diuretiklar b. kaliyni saqlovchi diuretiklar (spironolakton, triamteren, amilorid). kalsiy ekskretsiyasiga tasir qiluvchilar: a. ekskretsiyani susaytiruvchi …

4 / 42

tiazidli va tiazidsimon diuretiklar (gidroxlortiazid, indapamid); g. kuchli metabolik alkoloz chaqiruvchi: simobli diuretiklar (hozirda ishlatilmaydi). 6. yuzaga keltiruvchi diuretik effektiga ko‘ra: a. suvli diurez yuzaga keltiruvchilar: osmotik diuretiklar b. saluretiklar, yani natriy, kaliy, fosfor va boshqa ionlar chiqarilishini kuchaytiruvchilar: qovuzloqli, tiazidli va tiazidsimon diuretiklar v. kaliy saqlovchi, natriy chiqarilishini kuchaytiruvchi va kaliy ekskretsiyasini bloklovchi preparatlar: kaliy saqlovchi diuretiklar diuretik preparatlar alohida guruhlari xususiyatlari fakultativ diuretiklar. koptokcha sohasida tasir qiluvchilar: yurak glikozidlari (yug); metilksantin unumlari. yug umumiy va buyrak gemodinamikasini oshiradi, buyrakga qon oqimini oshiradi va yurak etishmovchiligida koptokcha filtratsiyasini oshishiga olib keladi. metilksantin unumlari (teofillin, teobromin, kofein) buyrak tomirlarini kengaytiradi, buyrak qon aylanishini yaxshilaydi va koptokcha filtratsiyasini oshiradi (a/b 100 mm.sim.ust bo‘lsa). yuqoridagi mexanizmlar tufayli bu preparatlar diurezni biroz oshiradi. biroq ko‘p hollarda faqat koptokcha filtratsiyasining oshishi nefron distal qismlarida intensiv natriy reabsorbsiyasi tufayli diurezning sezilarli oshishiga olib kelmaydi. kuchli diurezni faqat kanalchalarda natriy va suv reabsorbsiyasini bloklashi orqali olish …

5 / 42

bsorbsiyasini amalga oshiruvchilar: osmotik diuretiklar (mannitol, mochevina, sorbitol); karboangidraza ingibitorlari (atsetazolamid). osmotik diuretiklar: mannitol, mochevina, sorbitol mannitol chiqish shakli - 15% li 200-400 ml flakonda, vena ichiga tomchilatib yuboriladi. mochevina, sorbitol koptokcha filtridan oson o‘tadi, kanalchada deyarli reabsorbsiyalanmaydi va farmakologik jihatdan nofaol xisoblanadi. plazma osmolyalligini oshirish maqsadida katta dozalarda buyuriladi. osmotik diuretiklar nefron barcha qismlarida ta’sir qiladi, lekin asosan proksimal sohada ta’siri yuzaga keladi. ular osmotik faol modda bo‘lib, reabsorbsiyalanmaydi, shuning uchun suvning interstitsiyga o‘tishiga to‘sqinlik qiladi (osmotik gradientga ko‘ra). buning natijasida natriyning kanalchadagi konsentratsiyasi kamayadi, shu sababli reabsorbsiyalanmaydi. osmotik diuretiklar qon plazmasi osmolyarligini oshirib hujayra ichi kompartmentlarini degidratatsiyasiga olib keladi (hujayradan suvni “sug‘uradi” – “bosma qog‘oz” effekti), sirkulyasiyalanuvchi qon hajmini oshiradi (gipervolemik faza) va natijada qon qovushqoqligini pasaytiradi. маннитол маннитол тубуляр бўшлиқ ренал проксимал каналча ма генле қовузлоғининг пастга тушувчи қисми қон сийдик rasm 4. osmotik diuretiklarning tasir mexanizmi. buni natijasida natriyuretik gormon sintezi va sekretsiyasi oshadi, renin va …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 42 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "diuretik dori vositalarining klinik farmakologiyasi"

diuretik dori vositalarining klinik farmakologiyasi diuretiklar deb buyrak nefronlarining turli qismlariga tasir qiluvchi, siydik bilan natriyning chiqarilishini ta’minlovchi va natijada hujayra tashqarisidagi suyuqlik xajmining kamayishiga olib keluvchi dori vositalariga aytiladi. ortiqcha miqdordagi natriy va suvni organizmdan chiqarish orqali diuretiklar yurak qorinchalari devoriga sistolik va diastolik bosimning va miokardning kislorodga talabining kamayishini taminlaydi, koronar qon aylanishini yaxshilaydi, miokard qisqarish qobiliyatini oshiradi, o‘pka arteriyalarida bosimni pasaytiradi, arterial gipoksiyani susaytiradi. natriy ekskretsiyasi oshishi, hujayra tashqarisi suyuqligi hajmi kamayishi , yurak zarbi pasayishi va yana diuretiklarning vazodilyatatsiya effekti xisobiga arterial...

Этот файл содержит 42 стр. в формате DOCX (2,9 МБ). Чтобы скачать "diuretik dori vositalarining klinik farmakologiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: diuretik dori vositalarining kl… DOCX 42 стр. Бесплатная загрузка Telegram