tilshunoslik fanining predmeti va vazifalari

DOCX 11 pages 28.7 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 28.7 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

mavzu: kirish. tilshunoslik fani, uning maqsad va vazifalari mavzu rejasi: 1. tilshunoslik fani, uning vazifalari 2. tilning ijtimoiy mohiyati, tuzilishi. 3. tilning paydo bo‘lishi, taraqqiyoti. 4. milliy til va adabiy til. mavzu bo‘yicha tayanch iboralar: til, tilning ta`rifi, tilni o‘rganish tarmoqlari, ekstralingvistika (sotsioling vistika, metalingvistika), intralingvistika, komparativistika (qiyosiy-tarixiy, chog‘ishtirma, areal, tipologik) tilshunoslikning boshqa fanlar bilan aloqasi, tilshunoslik aspektlari, tilshunoslik nazariyasi. 1. tilshunoslik fanining predmeti va vazifalari. tilshunoslik fanining asosiy masalalari, tilning paydo bo‘lishi va tilning taraqqiyotidagi umumiy qonuniyatlarni, til tavsifi borasigi muhim jihatlarni o‘rganadi. til kishilar o‘rtasidagi munosabatning eng muhim quroli bo‘lib, jamiyat taraqqiyoti jarayonida shakllangan va umuminsoniy manfaatlarga xizmat qiladi. tilning paydo bo‘lishi va rivojlanishi jamiyat taraqqiyoti bilan bog‘liq ekan, inson kamoloti haqida fikr yurituvchi barcha fanlarning o‘rganish manbai tilga aloqador hisoblanadi . til kishilik jamiyati mahsulidir. tilsiz hech bir voqelik va hodisani, insonning tabiatda, jamiyatda tutgan o‘rnini, jamiyat taraqqiyoti yo‘llarini bilish, o‘rganish mumkin emas. tilshunoslik fanining asosiy muommolaridan …

2 / 11

ishning til haqidagi nazariyani yaratishdagi ahamiyati katta. tilshunoslik fanining obyekti, predmeti va tilni ilmiy o‘rganish metodlari kabi masalalar ma'lum darajada tilni qanday tushunishga bog‘liqdir. tilshunoslik tarixida tilni turlicha ta'riflash fanning predmetini ham turlicha tasavvur qilishga sabab bo‘ldi. shuning uchun bu masalani tilshunoslik tarixining asosiy etaplarida qanday hal etilganligini ko‘rib chiqish maqsadga muvofiqdir. tilshunoslik fanining pridmeti, o‘rganish manbai o‘z ichki qonuniyatlariga ega bo‘lgan murakkab tizim –tildir. til umumiy qonuniyatga bo‘ysunuvchi o‘ziga xos ramzlar tizimi bo‘lib, kishilik jamiyatidagi aloqa - munosabatning eng muhim quroli, fikr ifodasi hamda fikr yuritish asosi, voqelikni avloddan avlodga yetkazuvchi, insoniy kechinmalarni, his –tuyg‘ularni ifoda etuvchi vositadir. tilshunoslik tarixida tilga turlicha yondashuvlarni kuzatish mumkin . xx asrdan boshlab tilshunoslik fanining predmetini aniqlashda yangi davr boshlandi. hozirgi zamon tilshunoslik fanining asoschisi mashhur shveysariyalik olim ferdinand de sossyur (1857-1913) nazariyasi ta’sirida tilshunoslik fanining predmeti masalasi ham yangicha tus oldi. f. de sossyurning fandagi asosiy xizmati shundan iboratki, u birinchilar qatori …

3 / 11

rganish bilan - nafaqat tilshunoslikning, balki barcha fanlar uchun metodologik asos bo‘lib xizmat qiladigan dialektik falsafa hamda tarix, psixologiya, mantiq kabi fanlarga ham bevosita aloqador bo‘lgan masalalarni qamrab olishi bilan yakunlaydi. aytilganlarning isboti sifatida «umumiy tilshunoslik» fani o‘rganadigan asosiy muammolar qatoriga quyidagilarni kiritamiz: 1. til va jamiyat (millat). 2. til va tarix. 3. til va tafakkur. 4. til va taraqqiyot. 5. til va ma’naviyat. 6. til va din. 7. til va nutq. 8. til( nutq) birligi va ma’no (mazmun). 9. til va yozuv. 10.til semiotik ob’ekt sifatida. 11.til sistema va struktura sifatida. 12.tilda substansiya va forma. 13.tilni tadqiq qilish metodlari va boshqalar. 2. tilning ijtimoiy mohiyati, tuzilishi. til tabiiy, yoki ijtimoiy hodisa idealistlar materialistlar. til - ijtimoiy hodisa. til jamiyat taraqqiyoti jarayonida yuzaga kelgan. til - tabiiy, biologik hodisa emas ; tilning mavjud bo‘lishi va uning taraqqiyoti tabiat qonunlariga bo‘ysunmaydi. til butun jamiyat tarixi jarayonidagi tadrijiy davrlarning mahsuli sifatida umuminsoniy …

4 / 11

iriga ta'sir qilish, ma'lumot almashinuvini tashkil etishga qaratilgan kommunikantlarning lingvistik o'zaro ta'siri); 5) aloqa o'rnatish / (kommunikativ o'zaro ta'sirni o'rnatish va qo'llab-quvvatlash); 6) emotsional-ekspressiv (o'z his-tuyg'ularini, his-tuyg'ularini, kayfiyatini, psixologik munosabatini, aloqa sheriklariga va muloqot mavzusiga munosabatini ifodalash); 7) estetik (san'at asarlarini yaratish); 8) sehrli / "incantatory" (diniy marosimda, sehrgarlar, psixikalar va boshqalar amaliyotida foydalanish); 9) etno-madaniy (ma'lum bir etnik guruh vakillarining bir xil tilda so'zlashuvchilari sifatida bir butunga birlashishi); 10) metallingvistik / metaspeech (tilning o'zi va undagi nutq me’yorlari to'g'risida xabarlarni uzatish). jamiyatning tilga ta'sir qilish shakllari: 1) jamiyatning ijtimoiy tabaqalanishi. ko'pgina zamonaviy rivojlangan milliy tillarning hududiy va ijtimoiy dialektlarga bo'linishi, adabiy tilning ijtimoiy va funktsional jihatdan eng muhim til shakllanishi sifatida ajralib chiqishi, ba'zi jamiyatlarda "erkak" va "ayol" tillarining mavjudligi. til va boshqalar, argonlarargo (frans. argot – jargon) – ma’lum toifa kishilargagina tushunar-li soʻzlar mavjudligi bilan umumxalq ti-lidan farq qiluvchi, biror ijtimoiy to-ifa, guruh (mas, dallollar, sportchilar, talabalar, oʻgʻrilar …

5 / 11

rizmlar- maʼlum bir tilga chet tillardan kirib kelgan, tilda toʻla oʻzlashmay, yotligi bilinib turadigan soʻz va iboralar. 2) til vositalaridan foydalanishning shartliligi ona tilida so'zlashuvchilarning ijtimoiy xususiyatlari (yoshi, ta'lim darajasi, kasbi va boshqalar), muloqot ishtirokchilarining ijtimoiy rollari, muloqot holati. tilning qo‘llanish sohalari xilma-xil va o‘ziga xos (qarang. fan, ommaviy axborot vositalari, kundalik hayot) bo‘lgani uchun tilda funksional uslublar rivojlanganligi tilning jamiyat ehtiyojlariga bog‘liqligidan dalolat beradi. 3) ko'p tilli jamiyatlarning lingvistik hayoti. jamiyat va unda faoliyat ko‘rsatuvchi tillar o‘rtasidagi munosabatlar, turli tillarning o‘zaro munosabati, tillardan birining davlat tili roliga ko‘tarilishi, millatlararo muloqot vositalarining o‘zlashtirilishi bilan bog‘liq jarayonlar. xalqaro tillarning ayrim tillar bo‘yicha holati o‘rganiladi. 4) til siyosati - jamiyat va uning institutlarining tilning turli sohalarda qo'llanilishiga ongli, maqsadli ta'siri. soʻnggi paytlarda til siyosati sohasi til taraqqiyotiga kerakli yoʻnalish berishga qaratilgan siyosiy va maʼmuriy chora-tadbirlar majmui deb atala boshlandi. nutq faoliyati, ya`ni so`zlash va tushunish jarayonining 2 tomoni bor: individual psixik va …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tilshunoslik fanining predmeti va vazifalari"

mavzu: kirish. tilshunoslik fani, uning maqsad va vazifalari mavzu rejasi: 1. tilshunoslik fani, uning vazifalari 2. tilning ijtimoiy mohiyati, tuzilishi. 3. tilning paydo bo‘lishi, taraqqiyoti. 4. milliy til va adabiy til. mavzu bo‘yicha tayanch iboralar: til, tilning ta`rifi, tilni o‘rganish tarmoqlari, ekstralingvistika (sotsioling vistika, metalingvistika), intralingvistika, komparativistika (qiyosiy-tarixiy, chog‘ishtirma, areal, tipologik) tilshunoslikning boshqa fanlar bilan aloqasi, tilshunoslik aspektlari, tilshunoslik nazariyasi. 1. tilshunoslik fanining predmeti va vazifalari. tilshunoslik fanining asosiy masalalari, tilning paydo bo‘lishi va tilning taraqqiyotidagi umumiy qonuniyatlarni, til tavsifi borasigi muhim jihatlarni o‘rganadi. til kishilar o‘rtasidagi munosabatning eng...

This file contains 11 pages in DOCX format (28.7 KB). To download "tilshunoslik fanining predmeti va vazifalari", click the Telegram button on the left.

Tags: tilshunoslik fanining predmeti … DOCX 11 pages Free download Telegram