gistologiya fanining predmeti va vazifalari

DOC 22 pages 126.5 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 126.5 KB

File type DOC

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

ma’ruza№1 mavzu: gistologiya fanining predmeti va vazifalari, rivojlanish tarixi reja: 1. gistologiya fanining predmeti va vazifalari. 2. gistologiyaning rivojlanish tarixi. tayanch iboralar:gistologiya fanining predmeti, lugaviy ma’nosi, vazifasi, biologiya fanlari ichida tutgan urni, rivojlanish tparixi,gippokrat, aristotel, galen, abu ali ibn sino, robert guk, volf, ber, kovalevskiy, mechnikov, zavarzin, xlopin, lavrentyev, yeliseyev, zufarov ishlari. ma’lumki, hayvonlarning ham, odamning ham organizmi hujayralardan va ularning yig’indasi- to’qimalardan tarkib topgan. hayvonlar bilan odam tanasidagi bacha katta-kichik organlar o’ziga xos hujayra va shu hujayralardan tashkil topgan to’qimalardan tuzilgan. shu jihatdan qaraganda, tirik organizmning eng kichik, ya’ni zarracha qismi bu-hujayradir. hujayralarning tuzilishi, yaratilishi va rivojlanish bosqichlarini, odatda, sitalogiya o’rganadi. to’qimalarning tuzilishi, rivojlanishini, hayotiy faoliyatini esa gitologiya o’rganadi. binobarin, “gistologiya” fanining mavzui bilan vazifasi uning nomidan ham anglashilib turibdi. antropologiya, anatomiya, embriologiya, sitologiya kabi fanlar qatorida gistologiya ham fundamental morfologik fan bo’lib, uning asosiy predmeti tirik materiya tashkil topishida moddiy asos bo’lib xizmat qilidigan to’qima-murrakab biologik sistemadir. universitetlarning …

2 / 22

anning to’qimalari mikraskopik jihatdan alohida-alohida o’rganiladi va tadqiq qilinadi. bu ham, albatta, shartli. chunki tirik organizm bir butun bo’lib, uning barcha organlari bir-biri bilan o’zaro uzviy bog’liq holda yashaydi. binobarin, gistologiyani bo’lib o’rganishdan maqsad, birinchidan, metodik jihati bo’lsa, ikkinchidan, organizmning uziga xos qismlarini sistemaga solib o’rganishdir. uchinchidan, bu usul to`qimalarni ularning evolyusiyasi jarayonida morfologik-qiyosiy o’rganish imkonini berdi. umuman olganda, gistologiya biologiya fanining bir tarmog’i bo’lib, u ham biologiyaga oid bir qator sohalar (embriologiya, immunologiya va hokazolar) bilan bir qatorda o’qitiladi va tadqiq qilinadi. ayniqsa kiyingi yillarda o’rganishning murakkab usullari paydo bo’lishi bu bog’lanishning yanada aniqlashib, gistologiyadagi konkret tadqiqot obyektlari, shuningdek, murakkab tekshirish usullari uni tarmoqlarga bo’lib o’rganishni taqazo etmoqda. natijada gistologiyaning gistoximiya, gistofiziologiya, qiyosiy gistologiya, eksperimentalogik gistologiya kabi sohalari yuzaga keladi. gistoximiya (sinonimi gistologik ximiya) to’qimalarning ximyaviy xossalarini o’rganadi. bu bo’limda gistologik va ximyaviy usullar yordamida hujayra va to’qimalarning tuzilishi, ulardagi ximyaviy elementlarning taqsimlan ishi o’rganiladi. gistoximyaviy usullarning afzalligi shundaki, …

3 / 22

va to’qimalarining mikroskopik tuzilishini ularning vazifasiga bog’lab o’rganadi. chunki hozir gistologiyada to’qimalarning faqat mikroskopik yoki ul’tramikraskopik tuzilishini o’rganmasdan, balki har qaysi to’qima, hujayra, organoid va hujayra kiritmalarining oddiy tuzilishi, ularda sodir bo’ladigan har qanday o’zgarish fiziologik fazasiga bog’lab o’rganiladi. shunga ko’ra, har bir mutaxassis gistofiziologiya bilan shug’ullanar ekan, faqat to’qimalar strukturasinigina o’zlashtirmay, balki unda boradigan morfologik o’zgarishlarni sodir bo’ladigan fiziologik jarayonlarga bog’lab o’rganadi. qiyosiy gistologiya gistologiyadagi yo’nalishlardan biri bo’lib, uning asosiy usuli har xil hayvonlar to’qimasining rivojlanishini, tuzilishi va funksiyasini qiyosiy o’rganishdir. u tarixiy taraqqayot davrida to’qimalarning rivojlanishini tadqiq etuvchi evolyusion gistologiya asosida tarkib topgan. binobarin, qiyosiy gistologiya hozirgi tekshirish usullari yordamida ko’p hujayrali hayvonlar to’qimalarining evolyusion taraqqiyoti davrida tarkibiy o’zgarishlarga uchrashini, hujayra va moddalardagi to’xtovsiz jarayonlarni va bu jarayonlar tufayli ularning takomillashib borishini o’rganadi. ma’lumki, hujayra tuban hayvonlarda ancha sodda tuzilgan bo’ladi. umurtqasizlarning yashash sharoiti evolyusion taraqqiyot davrida murakkablashib borgan sari ular organizmining tuzilishi ham shunga moslashib boradi. natijada …

4 / 22

a ular to’qimalarida bo’ladigan o’zgarishlarni o’rganadi. eksperimental gistologiya patologik anatomiya bilan ham birga ish olib boradi. chunki organizmga tushgan har qanday zootoksinlar ta’sirini o’rganish shu organizm hujayra va oraliq moddalardagi patologik hodisalarni o’rganish bilan bog’liqdir. tasviriy gistologiya. gistologiyadagi yo’nalishlardan biri bo’lib, uning asosiy tekshirish usuli to’qimalar tuzilishini tasvirlab berishdir. evolyusion gistologiya gistologiyadagi yo’nalishlardan biri bo’lib, filogenez jarayonida to’qimalarning rivojlanish qonuniyatlarini o’rganadi. bu sohada vatanimizda evolyusion gistologiyaga asos solgan olim a.a. zavarzinning xizmatlari katta. zavrzin va uning shogirdlari qisqichbaqasimonlar, hashoratlar, mollyuskalar hamda tuban umurtqalilar biriktiruvchi to’qimalarining yallig’lanish o’smalarini o’rganish bo’yicha tadqiqod ishlari olib biradilar. bu ishlar hayvonlarning bir qator guruhlari vakillarida bo’ladigan yalliqlanish va regenerator jarayonlarda o’zaro prinsipial o’xshashlik borligini ko’rsatadi. ekologik gistologiya yashash sharoitining hayvonlar organizmiga ta’siri va ularning atrof-muhitga moslashishi bilan bog’liq holda to’qimalarning o’ziga xos rivojlaninshi hamda tuzilishini o’rganadigan bo’lim. xulosa qilib aytganda, gistologiya ko’p hujayrali hayvonlar bilan odam to’qimalarini tadqiq qilar ekan, medisina, biologiya, viterinariya va qishloq …

5 / 22

ing moslashuvini (adaptasiyasini) tadqiq qiladi; 5) hujayra va to’qimalarning dtfferensiyalanish va regenerasiyasi qonuniyatlarini o’rganadi va hakozo. gistologiya fanining qisqacha rivojlanish tarixi gistologiya fani tarixini o’rganar ekanmiz, u anatomiya fani bilan uzviy bog’liqligini va keyin uning bir shaxobchasi sifatida ajralib chiqqanligining guvohi bo’lamiz. chunki gistologiya, yuqorida yuqorida aytibo’tilgandek, to’qimalar haqidagi fan; to’qiamalarning mikraskopik strukturasi, tarkibiy qismi, orfologiyasini tadqiq etish uning mavzuiga kiradi. bularni esa ilgari oddiy ko’z bilan ko’rib o’rganish mumkin emas edi, hozirgimikraskoplar hali bunyod etilmagan edi. binobarin, odam va hayvonlar organ va to’qimalarining nozik tuzilshini o’sha davrning anatom olimlari taqiq etgan. eramizdan oldingi v-iv asrlarda yashab, ijot etgan yunon faylasuf va olimlari gippokrat (460-377) va aristotel (384-322) midasina bilan biologiya fanlariga salmoqli hisa qo’shdilar. aristotel odam va hayvonlarning aorta, diafragma, mekoniy, traxeya, falanga kabia’zolarining anatomik tuzilishini o’rganish bilan birga to’qiamlarni bir-biridan farq qilib, tog’ay, suyak, yog’ to’qimalariga ajratgan. mazkur to’qimalarnomini ham birinchi marta aristotelning o’zi qo’llagan. bu uning bir …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "gistologiya fanining predmeti va vazifalari"

ma’ruza№1 mavzu: gistologiya fanining predmeti va vazifalari, rivojlanish tarixi reja: 1. gistologiya fanining predmeti va vazifalari. 2. gistologiyaning rivojlanish tarixi. tayanch iboralar:gistologiya fanining predmeti, lugaviy ma’nosi, vazifasi, biologiya fanlari ichida tutgan urni, rivojlanish tparixi,gippokrat, aristotel, galen, abu ali ibn sino, robert guk, volf, ber, kovalevskiy, mechnikov, zavarzin, xlopin, lavrentyev, yeliseyev, zufarov ishlari. ma’lumki, hayvonlarning ham, odamning ham organizmi hujayralardan va ularning yig’indasi- to’qimalardan tarkib topgan. hayvonlar bilan odam tanasidagi bacha katta-kichik organlar o’ziga xos hujayra va shu hujayralardan tashkil topgan to’qimalardan tuzilgan. shu jihatdan qaraganda, tirik organizmning eng kichik, ya’ni zarracha qismi bu-huja...

This file contains 22 pages in DOC format (126.5 KB). To download "gistologiya fanining predmeti va vazifalari", click the Telegram button on the left.

Tags: gistologiya fanining predmeti v… DOC 22 pages Free download Telegram