metrologiya va standartlashtirish kafedrasining laboratoriya mashg‘ulotlari uchun uslubiy qo‘llanma

DOCX 34 pages 3.1 MB Free download

34 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.1 MB

File type DOCX

Pages 34

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 34

oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi namangan muhandislik-qurilish instituti transport fakulteti metrologiya va standartlashtirish kafedrasi metrologiya va standartlashtirish (axborot tizimlari texnologiyalari va foydali qazilma konlari geologiyasi, qidiruv va razvedkasi (kon turlari bo'yicha) ta’lim yo’nalishlari uchun) fanidan laboratoriya mashg‘ulotlarini bajarish bo‘yicha uslubiy qo‘llanma namangan 2023 fanning o‘quv dasturi oo‘mtv ning “__” __ 20__ y. dagi № _-sonli buyrug‘i bilan tasdiqlangan o‘quv reja va “__” __ 20__ yilda tasdiqlangan № bd-__________________ raqamli “metrologiya va standartlashtirish” fanining o‘quv dasturiga muvofiq ishlab chiqildi. tuzuvchilar: a.maxmudov – nammqi metrologiya va standartlashtirish kafedrasi katta o‘qituvchisi x.ortiqov - nammqi metrologiya va standartlashtirish kafedrasi stajyor-o‘qituvchisi taqrizchi: a.qosimov–nammti metrologiya, standartlashtirish va sifatni boshqarish kafedrasi dotsenti, phd. fanning ishchi o‘quv dasturi metrologiya va standartlashtirish kafedrasining 2023 yil «___» ________________dagi «_____» -son yig‘ilishida muhokamadan o‘tgan va fakultet kengashida muhokama qilish uchun tavsiya etilgan. kafedra mudiri: ________________ a.bobamatov fanning ishchi o‘quv dasturi transport fakultetining kengashida muhokamadan o‘tgan va foydalanishga tavsiya etilgan. (2023 …

2 / 34

sh …………….. 16 4-laboratoriya ishi. elektr kattaliklarini o‘lchash. o‘zgaruvchan tok voltmetrlarini o‘rganish …………………… 26 5-laboratoriya ishi. termodinamik harorat. haroratni va nisbiy namlikni o‘lchash. termoelektrik termometrlar ………………… 31 6-laboratoriya mashg‘uloti. bosimni manometrlar bilan o‘lchash... 43 7-laboratoriya mashg‘uloti. gaz analizatorlarini o‘rganish …. 48 1-laboratoriya ishi. chiziqli va burchak o‘lchamlarini universal vositalar bilan o‘lchash. ishning maqsadi o’lchash usullari va vositalarning metrologik tavsiflari bilan tanishish, o’lchov asboblarini sozlash va ishlatishda amaliy ko’nikmalar hosil qilish. ishning mazmuni 1. shtangen va mikrometrik asboblarning metrologik tavsiflarini aniqlash. 2. shtangen va mikroinstrument bilan detal o’lchamlarini o’lchash. 3. o’lchov natijalari bo’yicha yuzalarning shakldan chetga chiqish xatoliklarini aniqlash. o’lchov vositalari: shtangeninstrument-shtangentsirkul, shtangenglubinomer va mikroinstrument-mikrometr hamda o’lchash uchun mo’ljallangan detallar. ishni bajarish tartibi shtangen va mikro instrumentlarning metrologik tavsiflari. shtangentsirkul, shtangenglubomer, mikrometr va mikrometrik glubinomerlarning metrologik tavsiflarini aniqlang va ularning ko’rsatkichlarini berilgan hisobot shaklidagi 1-jadvaliga kiriting. detal yuzalalarida shakl xatoligi mavjud bo’lganligi sababli o’lchov ikki o’zaro perpendikulyar 1-1 va 2-2 yo’nalishda, …

3 / 34

kelishi kerak. quyida nonius bo’yicha xisoblash holatlari keltirilgan. 0 5 10 15 0 5 10 15 0 5 10 15 7 mm 7.7 mm 0 5 10 15 0 5 10 0 5 10 a)-noniusning 10 bo’linmasi asosiy shkalaning 9-bo’linmasi bilan ustma-ust tushgan. b) xisob 7 mm ga teng. c) xisob 7,7mm ga teng detal o’lchamlarini o’lchash qabul qilingan tartib asosida (1- rasm) bajariladi. qotiruvchi vintlar (5 va 6) bo’sh bo’lgan xolatda ko’zg’aluvchan ramkani (4) shtanga (3) bo’ylab harakatga keltirib ularning o’lchov yuzalari detal yuzalari bilan biriktiriladi. so’ngra vint (6) yordamida xomut (7) qotiriladi va gayka (8) bilan ko’zg’aluvchi ramkani mikrometrik siljitib asbobni o’lchov yuzalari detal yuzasi bilan to’lik tutashtiriladi. ramkaning shu holatini vint (5) yordamida qotirib, o’lchamning butun qismini nonius shkalasining nul chizig’i bo’yicha asosiy shkalasidan olinadi. o’lchamning o’ndan bir qismini esa asbobning aniqlik mehyorini inobatga olgan holda nonius shkalasining asosiy shkala bilan mos tushgan chizig’iga qarab hisoblanadi. shu …

4 / 34

a keltirish uchun shu o’lchov asbobining komplektiga kiruvchi belgilangan sterjen shaklidagi mehyordan foydalaniladi. mikrometrni nul holatiga keltirish jarayonida uning ko’rsatkichi noto’g’ri bo’lsa, barabanning (4) mikrovintga (1) nisbatan holatini o’zgartirish zarur. buning uchun stopor (6) yordamida mikrovint (1) qotiriladi. so’ngra gaykani (7) bo’shatib, barabanni mikrovint bilan ilashishdan chiqariladi, baraban nul xolatiga keltiriladi va gayka (7) bilan qotiriladi, stopor (6) bo’shatiladi va nul holat qayta tekshiriladi. 2 - rasm 3 - rasm detallarni mikrometr bilan o’lchayotganda uning o’lchov chizigi detal yuzalarining tashkil etuvchilariga nisbatan ko’ndalang bo’lishi va uning markazidan o’tishi shart. o’lchash jarayonida tartarakni (8) aylantirib mikrovintni (1) siljitish yo’li bilan uning o’lchov yuzasini detal yuzasiga tekkiziladi va o’lchanayotgan o’lchamnnng ko’rsatkichi olinadi. bunda ko’rsatkich qiymatining asosiy qismi tanadan (bo’lim miqdori - 0,5 mm) va ko’shimchasi esa barabandan (bo’lim miqdori - 0,01 mm) olinadi. mikrometrlarda mikrovint qadami s=0,5mm qabul qilingan. shuning uchun mikrovintning bir to’liq aylanishi barabanni - 0,5 mm siljitadi. barabandagi aylanma …

5 / 34

i va burchakli o’lchamlarini universal vositalar bilan o’lchash asboblar va jihozlar: 1. shtangentsirkul 2. mikrometr 3. detallar topshiriq: 1. asbolarning metrologik ko’rsatkichlarini aniqlang va 1- jadvalni to’ldiring. 2. o’lchash sxemasi bo’yicha detalni o’lchab, o’lchash natijalarini 2-jadvalga yozing. asboblarning metrologik ko’rsatkichlari 1-jadval asbobning nomi o’lchash metodi asbob nomeri bo’linma bahosi, mm bo’linma intervali, mm o’lchash aniqligi, mm ko’rsatish xatoligi o’lchash chegarasi, mm o’lchashdagi zo’riqish, n shtangentsirkul mikrometr talaba gurux sana rahbar detallarning chiziqli va burchakli o’lchamlarini universal vositalar bilan o’lchash shtangentsirkul, mm mikrometr, mm kesim aylana bo’ylab o’lchash aylana bo’ylab o’lchash 1-1 2-2 3-3 oval-simonlik 1-1 2-2 3-3 ovalsi-monlik 1 - 1 2 - 2 3 – 3 3-laboratoriya ishi. massa o‘lchash vositalarini o‘rganish. 1. ишнинг мақсади: м1 (4 класс) аниқлик классидаги тошларни қиёслаш. 1.1. қиёслаш шартлари. қиёслашни ўтказишда қуйидаги шартларга риоя қилиш керак: - м1 (4 класс) аниқлик классидаги тошларни қиёслашда тортиш хонасидаги ҳаво ҳарорати (20 ±5)ос бўлиши керак; - …

Want to read more?

Download all 34 pages for free via Telegram.

Download full file

About "metrologiya va standartlashtirish kafedrasining laboratoriya mashg‘ulotlari uchun uslubiy qo‘llanma"

oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi namangan muhandislik-qurilish instituti transport fakulteti metrologiya va standartlashtirish kafedrasi metrologiya va standartlashtirish (axborot tizimlari texnologiyalari va foydali qazilma konlari geologiyasi, qidiruv va razvedkasi (kon turlari bo'yicha) ta’lim yo’nalishlari uchun) fanidan laboratoriya mashg‘ulotlarini bajarish bo‘yicha uslubiy qo‘llanma namangan 2023 fanning o‘quv dasturi oo‘mtv ning “__” __ 20__ y. dagi № _-sonli buyrug‘i bilan tasdiqlangan o‘quv reja va “__” __ 20__ yilda tasdiqlangan № bd-__________________ raqamli “metrologiya va standartlashtirish” fanining o‘quv dasturiga muvofiq ishlab chiqildi. tuzuvchilar: a.maxmudov – nammqi metrologiya va standartlashtirish kafedrasi katta o‘qituvchisi x.ortiqov - nammqi metrologi...

This file contains 34 pages in DOCX format (3.1 MB). To download "metrologiya va standartlashtirish kafedrasining laboratoriya mashg‘ulotlari uchun uslubiy qo‘llanma", click the Telegram button on the left.

Tags: metrologiya va standartlashtiri… DOCX 34 pages Free download Telegram