davlat tilining maqomi

DOCX 11 pages 26.0 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 26.0 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

“milliy tiklanishdan milliy yuksalish”ga o'tish davrida davlat tilining ahamiyati ona tili – millatning ruhidir. til — davlat timsoli, mulki. tilni asrash, rivojlantirish – millatning yuksalishi demak. o‘zbekiston respublikasi konstitutsiyasida davlat tilining maqomi huquqiy jihatdan mustahkamlab qo‘yilgan. shu tariqa o‘zbek tili mustaqil davlatimizning bayrog‘i, gerbi, madhiyasi qatorida turadigan, qonun yo‘li bilan himoya qilinadigan muqaddas davlat ramziga aylandi. bundan 32 yil muqaddam o‘zbek tiliga davlat tili maqomi berilgan edi. bu o‘z davrida tom ma'noda olamshumul voqea bo‘lgan edi. chunki, beruniy, ibn sino, al xorazmiy, al farg‘oniy, alisher navoiy, amir temur, mirzo ulug‘bek, bobur mirzo singari buyuk siymolarni yetishtirgan xalq tili yo‘qolish arafasiga kelib qolgan edi. mustaqillikka ilk qadamlar tashlanayotgan davrdayoq prezidentimiz tomonidan o‘zbek tiliga davlat maqomi berish masalasi kun tartibiga qo‘yilib, bu ish amalga oshirilgan edi. ona tilimiz – o‘zbek tiliga 1989 yil 21 oktabrda davlat tili maqomi berildi. bu mamlakatimiz, yurtdoshlarimiz hayotidagi unutilmas, tarixiy voqeaga aylandi. agar o‘shanda til to‘g‘risida qonun …

2 / 11

aniyat va boshqa sohalarga oid atamalarni, shevalarda qo‘llaniladigan so‘zlarni o‘z ichiga olgan besh jildlik “o‘zbek tilining izohli lug‘ati” bu borada amalga oshirilgan ishlarning eng muhimlaridandir. til – millat qiyofasining bir bo‘lagi. dunyodagi barcha xalqlar o‘zining milliy rasmiy tiliga ega deb aytolmaymiz. chunki bu xalqning milliy mustaqilligi bilan bog‘liq. mutaxassislarning so‘zlariga qaraganda, bugungi kunda har ikki xaftada bitta til yo‘qolib bormoqda. bu o‘z navbatida o‘sha tilda so‘zlashuvchi xalqlarning yo‘qolishini anglatadi. yunesko vakillarining so‘zlariga qaraganda, qachonlardir odamlar so‘zlashadigan tillarning soni 7 mingdan 8 mingtagacha yetgan bo‘lsa, bugungi kunda sayyoramizda 6 mingta til mavjud bo‘lib, ularning 90 foizi yo‘qolib ketish arafasida turibdi. bu asosan sivilizatsiya tufayli madaniyatidan ayrilayotgan kam sonli millatlarning tillaridir. bu tillarda so‘zlovchi aholining ayrimlari yozuvga ega bo‘lsa, ayrimlari bundan bebahradir. masalan, afrika tillarida so‘zlashuvchi aholining 80 foizi xamon o‘z yozuvlariga ega emas. minglab tillardan ta'lim tizimida foydalanishning imkoniyati yo‘q. internetdan foydalana olmaydigan tillar haqida-ku aytmasa ham bo‘ladi. chunki yangi texnologiyalarning …

3 / 11

ni saqlab qolishning imkoniyatlari hozircha qo‘ldan boy berilmaganini aytishadi. tillarni saqlab qolish uchun esa, bmt ekspertlarining fikricha, bu tillardan ta'lim tizimida keng foydalanishni yo‘lga qo‘yish kerak. til – millatning ma'naviy boyligidir. til nafaqat muammola vositasi – balki xalqning madaniyati, urf-odati, uning turmush tarzi, tarixidir. turli xalqlarning tillariga xurmat esa o‘z navbatida o‘zaro tushunishni, muloqotlarga imkoniyat yaratadi. tillarni saqlanib qolishi uchun esa bu tillarni qo‘llab-quvvatlash zarurdir. aynan til tufayli insoniyat u yoki bu xalqqa mansubligidan faxrlanib yashaydi. barcha tillarni tan olish va xurmat qilish tinchlikning birdan bir kafolatidir. shu sababli ham xar bir xalq o‘z tili saqlanib qolishi uchun harakat qiladi. lingvist olimlarning fikricha, yana 25 yildan so‘ng xozir muamolada bo‘lgan tillarning o‘ntasidan bittasi saqlanib qolar ekan. bugungi kunda dunyoda 6809 ta til mavjud bo‘lib, ularning teng yarmi sakkizta davlat – meksika, indoneziya, kamerun, braziliya, hindiston, xitoy, aqsh va rossiya xissasiga to‘g‘ri keladi. eng ko‘p tilli mamlakat sifatida hindiston tan olinadi. …

4 / 11

qilayotgan bo‘lsa, xxi asr o‘rtalariga borib, xitoy tili asosiy til bo‘lib olishi mumkin. mavjud tillarining 90%ning har biridan 100.000 aholi foydalanadi. mana shuning o‘ziyoq bu tillarning kelajagi qorong‘uligidan dalolat beradi. bugungi kunda 357 tilda atigi 50 nafar kishi so‘zlashar ekan. 46 tildan esa atigi bir kishining foydalanishi aytiladi. ularning o‘limi bilan bu tillar ham yo‘qoladi. olimlarning fikricha, til yashab qolishi uchun undan kamida bir millon kishi so‘zlashishi kerak ekan. biroq bunday tillar dunyoda atigi 250 tadir. o‘zbek tili ham mana shu 250taning ichida ekani quvonarli, albatta. yunesko tomonidan nashr qilinadigan “yo‘qolib ketish xavfi arafasida turgan jahon tillari atlasi”da yevropadagi 50ta, tinch okeani mintaqasida esa 200ta til yo‘qolib ketish arafasida ekani ta'kidlanadi. afrikadagi 1400ta tildan 600tasi kelajakda, 250tasi esa yaqin orada butunlay yo‘qolishi xaqida bong urilmoqda. aqsh hududlariga yevrropaliklar qadam qo‘yganlarida bu mintaqada minglab tillar mavjud edi. ayni damda shimoliy amerika hindularning kamida 150ta tili saqlanib qolgan. leyptsig universiteti xodimi baltazar …

5 / 11

umkinligini aytishadi. misol tariqasida o‘tgan asrning 80 yillarida atigi 8 kishi so‘zlashgan yaponiyaning xokkaydo orolidagi ayn tilini keltirish mumkin. bugungi kunda tiklangan bu tilda bir necha ming kishi gaplashmoqda. ikki ming yil davomida o‘lik til xisoblanib kelingan ivrit tili xam qayta iste'molga kiritildi. bugungi kunda ivrit tilida 9 million kishi suxbatlashadi. qadimda xalqlar o‘z turar joylaridan majburan ko‘chirilganlari bois ular boshqa mintaqalarda so‘zlashuvchi xalqlar bilan qorishib ketib, ularni tillarini o‘zlashtirishga majbur bo‘lgan. lotin amerikasidagi ayrim xalqlar esa alkogol va giyoxvand moddalar iste'moli tufayli yo‘q bo‘lib ketgan. endilikda esa kichik bir xalq yoshlarining kelajagi porloq sifatida ko‘riladigan ikkinchi xalq tilidan foydalanishga urinayotgani bois tillar yo‘qolmoqda. qachonki bolalar o‘z ona tillarida o‘qishni to‘htatar ekan, o‘sha til yo‘qolib ketish arafasiga kelib qoladi. tillarni saqlab qolish bu o‘sha xalqning madaniyati, urf-odati, rasm-rusumlarining saqlanib qolinishini anglatadi. chunki, xalq taqdiri til taqdiri bilan bevosita bog‘liq. til har bir millat madaniyatining o‘zagidir. shu sababli ham tilning saqlanishi …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "davlat tilining maqomi"

“milliy tiklanishdan milliy yuksalish”ga o'tish davrida davlat tilining ahamiyati ona tili – millatning ruhidir. til — davlat timsoli, mulki. tilni asrash, rivojlantirish – millatning yuksalishi demak. o‘zbekiston respublikasi konstitutsiyasida davlat tilining maqomi huquqiy jihatdan mustahkamlab qo‘yilgan. shu tariqa o‘zbek tili mustaqil davlatimizning bayrog‘i, gerbi, madhiyasi qatorida turadigan, qonun yo‘li bilan himoya qilinadigan muqaddas davlat ramziga aylandi. bundan 32 yil muqaddam o‘zbek tiliga davlat tili maqomi berilgan edi. bu o‘z davrida tom ma'noda olamshumul voqea bo‘lgan edi. chunki, beruniy, ibn sino, al xorazmiy, al farg‘oniy, alisher navoiy, amir temur, mirzo ulug‘bek, bobur mirzo singari buyuk siymolarni yetishtirgan xalq tili yo‘qolish arafasiga kelib qolgan edi. must...

This file contains 11 pages in DOCX format (26.0 KB). To download "davlat tilining maqomi", click the Telegram button on the left.

Tags: davlat tilining maqomi DOCX 11 pages Free download Telegram