oilaning ijtimoiy maqomi

DOC 9 pages 48.0 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 48.0 KB

File type DOC

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

oilaning ijtimoiy maqomi reja: · oilaning jamiyat taraqqiyotida tutgan o‘rni · oilaning ijtimoiy funksiyalari · hissiy-emotsional funksiya · jismoniy quvvatni ta’minlash funksiya · ma’naviy muloqotni ta’minlash funksiya · jinsiy-hirsiy muloqot funksiya · baxt va tinchlik-xotirjamlikni barqarorlashtirish funksiyasi · reproduktiv funksiya · tarbiya va nazorat funksiya · xususiy mulkka ega bo‘lish va avlodga meros qilib qoldirish vazifasi oilaning jamiyat taraqqiyotida tutgan o‘rni har qanday davrda ham jamiyat va davlat aholi sonining bir maromda o‘sib borishi, muayyan an’analar va muqaddas udumlarning saqlanib, avloddan-avlodga yetkazilib turilishidan manfaatdor bo‘lgan. buyuk rus psixologi a.n.leontyev avlodlararo muloqotning jamiyat taraqqiyoti uchun ahamiyatini o‘rganib, ilk asarlaridan birida agar shunday muloqot bo‘lmaganida, taraqqiyotning o‘zi ham mutloq bo‘lmas edi, deb ta’kidlagan. bu vazifani bajarishda jamiyatning muhim bo‘lagi bo‘lmish oilaning roli kattadir. demak, oila ijtimoiy institut sifatida eng avvalo tug‘ilish orqali aholining ma’lum miqdorda muttasil o‘sib borishi, odamlar o‘rtasida migratsiya, ya’ni u yerdan bu yerga ko‘chib turish yoki o‘lim okibatida kamayib …

2 / 9

lan yaxlit jamiyat o‘rtasida o‘ziga xos “bufer” – ko‘prik rolini o‘ynab kelmoqda. zero, madaniy va ma’naviy qadriyatlarni saqlab, avloddan-avlodga yetkazishda davlat va jamiyatdagi ta’lim muassasalari, madaniyat o‘choqlarining ham muayyan roli bor, lekin ularda o‘zgarishlar tez-tez ro‘y bergani sababli, ularning avlodlararo muqaddas sanalib kelinayotgan qadriyatlarni asrab-avaylashdagi roli oilachalik yuqori bo‘lolmaydi. shuning uchun davlat oilaning mustahkam va farovonligi, odamlarning unda tinchlik, xotirjamlikda yashashlaridan hamisha manfaatdor ekanligi sababli ham muayyan qonunlar va yuridik tizimni ushlab turadiki, ular orqali nafaqat nikohning o‘zi, balki ota-ona va farzandlar o‘rtasidagi munosabatlarni ham muvofiqlashtirib boradi. o‘zbekistonda yosh oilalarga ko‘rsatilayotgan muruvvatlar, bola tug‘ilishi va katta bo‘lishi uchun suyunchi puli, nafaqalarning belgilanishi, onalik va bolalikning ijtimoiy muhofaza qilinayotganligi, ota yoki ona farzand oldida o‘z burchini bajarmagan taqdirda moddiy, ma’naviy, hatto, jinoiy sanksiyalar orqali jazolanishi ushbu noyob maskanni mustahkamlash, u orqali milliy va umuminsoniy qadriyatlarni keyingi avlodlar uchun saqlash vazifasini bardavom etishdan iboratdir. tahlil etiladigan bo‘lsa, odamlar o‘rtasida ro‘y beradigan ko‘plab …

3 / 9

bekasi bo‘lsa, turmush o‘rtog‘ining ehtiyojlarini, qolaversa, u yoki bu korxonadagi rentabellikning oshishi, iqtisodiy ko‘rsatkichlarning yuqori bo‘lishiga, shu orqali o‘z vatanida ushbu sohaning rivojlanishiga hissa qo‘shadi. oilaning ijtimoiy funksiyalari oila psixologiyasiga oid ilmiy adabiyotlarda oilaning quyidagi funksiyalari – jamiyat oldidagi vazifalari farqlanadi: oilaning hissiy-emotsional funksiyasi – bu uning o‘z a’zolari o‘rtasida muayyan iliq munosabatlarni saqlash, ular o‘rtasida mehr-oqibat, o‘zaro g‘amxo‘rlik, bir-birini qo‘llab-quvvatlash, sevish, sevilish kabi qobiliyatini namoyon etishidir. bu oila uchun juda muhim bo‘lib, insonning ruhiy salomatligi aynan shu vazifani qanday bajarayotganligiga bog‘liqdir. oilaning ma’naviy-psixologik muhiti sog‘lom deganda, aslida ana shu a’zolar o‘rtasidagi iliqlik, samimiyat, o‘zaro bag‘rikenglikning mavjudligi, mehr-oqibat kabi insoniy hissiyotlarning ijobiyligi tushuniladi. jismoniy quvvatni ta’minlash funksiyasi – oila a’zolarining jismonan sog‘, tetik va o‘zini yaxshi his qilishlarini ta’minlashga bog‘liq bo‘lgan sharoitlarni nazarda tutadi, masalan, har birimiz oilada boshpanamizga egamiz, bundan tashqari, mana shu o‘z hududimizda, ya’ni, xonadonimizda dam olish, yaxshi sifatli, to‘yimli taomlardan bahramand bo‘lish, ijod qilish va o‘qishimiz …

4 / 9

muomala maromlari doirasida birlashtirishga qodir bo‘lgandagina mustahkam va baxtiyor bo‘ladi. yangi tug‘ilgan farzand teta-poya qilib yura boshlagan onlardanoq oilaning kattalari uni erkalatishlar orqali shirin muomalaga o‘rgatadi, kattalarga xurmat, kichiklarka g‘amxo‘rlik, izzat tushunchalari xam oilada tarbiyalanadi. shu funksiyani ado eta olmagan oilada hamisha ko‘ngilxiraliklar, janjal, ziddiyatlar bo‘lishi ehtimoli kattadir. jinsiy-hirsiy muloqot funksiyasi – er va xotin o‘rtasidagi ikkalasigagina taalluqli bo‘lgan seksual ehtiyojlarni qondirish, shu orqali avlodlar bardavomligini ta’minlashga xizmat qiladi. ushbu funksiyaning bajarilishi er-xotin munosabatlariga bevosita ta’sir qiladi, ularning bir-birlariga vafo-sadoqatda bo‘lishlarini, salomatliklari va to‘g‘ri turmush tarzini barqaror etishlariga xizmat qiladi. baxt va tinchlik-xotirjamlikni barqarorlashtirish funksiyasi ham o‘ta muhim bo‘lib, aynan oila har bir a’zosining muammolarini yechish, uni tashqi turli ta’sirotlardan himoyalash, kerak bo‘lsa, unda himoya immunitetini shakllantirishga yordam beradi. o‘zbeklarda “o‘z uyim – o‘lan to‘shagim” degan ibora bor, har kim o‘z uyida chinakam xotirjam bo‘lishi mumkin. uzoq safarlarda, yuksak servis mavjud mehmonxonalarda dam olib kelgach, o‘z uyida, oyog‘ini uzatib, “shukur” …

5 / 9

r bo‘lishi intiqlik bilan kutiladi. chunki aynan shu omil yosh oilaning mustahkamligida katta ahamiyatga molik bo‘ladi. “farzandli oila” tushunchasi oila psixologiyasida ham, oila sotsiologiyasida ham muhim bo‘lib, u oilada turmush tarzining deyarli barcha jabhalaridagi ko‘rsatkichlarning mezonidir. chunonchi, o‘zbeklarda “bolali uy – bozor, bolasiz uy – mozor” degan naklning ma’nosi ham farzand tug‘ilgan uyga farishtalar yog‘iladi, yaxshilik va xursandchiliklar, to‘ylar uchun yo‘l ochiladi, demakdir. oila sotsiologiyasi va demografiyasida oiladagi farzandlar soniga ko‘ra guruhlarga bo‘linadi. masalan, ijtimoiy-psixologik nuqtai nazardan “kam sonli oila” – bu 1-2 nafar bola bor oiladir. bu raqam umuman demografik jihatdan baholansa, aholining o‘sishi va tabiiy yo‘qotishlarning urnini qoplash uchun kamdir. sotsiolog a.antonovning fikricha (2005), jamiyatda aholi balansini saqlash uchun o‘rtacha farzandlar soni 2,5 nafardan kam bo‘lmasligi lozim. yoki jami oilalarning to‘rtdan biri ikkita, uchdan biri uchta, 14 % – befarzand yoki yolg‘iz, 7 %i ko‘p bolali, ya’ni beshtagacha bolasi bor oilalardan iborat bo‘lsa, avlodlar vorisligi ta’minlanadi. lekin rossiya …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "oilaning ijtimoiy maqomi"

oilaning ijtimoiy maqomi reja: · oilaning jamiyat taraqqiyotida tutgan o‘rni · oilaning ijtimoiy funksiyalari · hissiy-emotsional funksiya · jismoniy quvvatni ta’minlash funksiya · ma’naviy muloqotni ta’minlash funksiya · jinsiy-hirsiy muloqot funksiya · baxt va tinchlik-xotirjamlikni barqarorlashtirish funksiyasi · reproduktiv funksiya · tarbiya va nazorat funksiya · xususiy mulkka ega bo‘lish va avlodga meros qilib qoldirish vazifasi oilaning jamiyat taraqqiyotida tutgan o‘rni har qanday davrda ham jamiyat va davlat aholi sonining bir maromda o‘sib borishi, muayyan an’analar va muqaddas udumlarning saqlanib, avloddan-avlodga yetkazilib turilishidan manfaatdor bo‘lgan. buyuk rus psixologi a.n.leontyev avlodlararo muloqotning jamiyat taraqqiyoti uchun ahamiyatini o‘rganib, ilk asarlaridan ...

This file contains 9 pages in DOC format (48.0 KB). To download "oilaning ijtimoiy maqomi", click the Telegram button on the left.

Tags: oilaning ijtimoiy maqomi DOC 9 pages Free download Telegram