alisher navoiy g'azallar 10 - sinf

PPT 8.0 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1643311148.ppt презентация powerpoint 10-sinf adabiyot darsligi asosida 8-mavzu: alisher navoiy alisher navoiy g‘azallar «ko‘zung ne balo qaro bo‘lubtur...» ko‘zung ne balo qaro bo‘lubtur kim, jong‘a qaro balo bo‘lubtur. majmu’i davoni dard qildi, dardingki, manga davo bo‘lubtur. ishq ichra oning fidosi yuz jon, har jonki, sango fido bo‘lubtur. begona bo‘lubtur oshnodin, begonag‘a oshno bo‘lubtur. to qildi yuzung havosi jonim, yuz sari anga havo bo‘lubtur. boqiy topar ulki, bo‘ldi foniy, rahravg‘a baqo fano bo‘lubtur. to tuzdi navoyi oyati ishq, ishq ahli aro navo bo‘lubtur. maf’uvlu / mafoilun / faiylun hazaji musaddasi axrabi maqbuzi mahzuf navoiyning qalami ostidan chiqqan so‘z shunchalik ma’no tovlanishlari bilan namoyon bo‘ladiki, ularni o‘qib hayratingiz ortadi, qalbingiz huzur topadi. «ko‘zung ne balo qaro bo‘lubtur» deb boshlanadigan g‘azaldagi so‘zlar ham shu xilda: ko‘zung ne balo qaro bo‘lubtur kim, jong‘a qaro balo bo‘lubtur. oddiygina ko‘z tasviriga bag‘ishlangan shu misralarda so‘zlarning jilvasini ko‘rish mumkin. gap birinchi misrada ko‘zning qoraligi haqida, keyingisida shu …

kelayotgani yo‘q. bu almashishlar natijasida yangi so‘z o‘yinlari hosil bo‘lmoqda. dastlabki misrada «davo» va «dard» so‘zlari shu ketma-ketlikda qo‘llangan edi. dard qilmoq, qiyinchilikka ro‘para kelmoq, qiyinchilikni ro‘para qilmoq ma’nolarini beradi. bunda muayyan qiyinchilikning kuchayishi nazarda tutiladi. «dard ustiga dard bo‘ldi», «dard ustiga chipqon» singari iboralarni ham esga olish mumkin. ularda shu ma’no yanada kuchaytirilgan holda namoyon bo‘ladi. keyingi misrada ularning o‘rni almashgan holda kelmoqda. garchi shaklan «dard» so‘zi o‘zgarishsiz qo‘llanayotgan bo‘lsa-da, bu yerda u ishq, o‘y, orzu singari ma’nolarni anglatib turibdi. ishq ichra oning fidosi yuz jon, har jonki, sango fido bo‘lubtur. baytda yana so‘z o‘yinlari ko‘zni qamashtiradi. ayniqsa, «yuz jon» ifodasiga e’tibor bering. u metonimiya sifatida yuzta odam, ya’ni oshiqni anglatadi. albatta, uning «oshiqning barcha joni» shakli ifodalaydigan ma’nosi ham mavjud. begona bo‘lubtur oshnodin, begonag‘a oshno bo‘lubtur. to qildi yuzung havosi jonim, yuz sari anga havo bo‘lubtur. mumtoz adabiyotdagi ma’shuqa qahri qattiqligi va vafosizligi bilan «mashhur». baytda shu ma’noga …

a’ni «solik» demakdir. solikning asl maqsadi baqo-boqiylik, mangulikdir. mangulik esa fanoda, ya’ni yo‘qlikdadir. bu, albatta, moddiy olam hoyu havaslarini emas, ma’naviyatning o‘ziga xos qadriyatlarini nazarda tutadi. to tuzdi navoiy oyati ishq, ishq ahli aro navo bo‘lubtur. yakunlovchi bayt ham tardi aksni saqlab qolgan. endi navo va ishq so‘zlariga urg‘u beriladi. keyingi misradagi so‘zlarning ma’no tovlanishi diqqatga sazovor. «ishq ahli aro navo bo‘lubtur» degan dagi «navo» ko‘p ma’noli. uning «ovoza», «shon-shuhrat», «boylik», «navo bo‘lmoq» – ovozasi yoyilmoq, «navo» kuyi vositasida kuylamoq» singari ma’nolari ko‘zga tashlanadi. «meni men istagan...» meni men istagan o‘z suhbatig‘a arjumand etmas, meni istar kishining suhbatin ko‘nglum pisand etmas. ne bahra topqamen andinki, mendin istagay bahra, chu ulkim, bahrayi andin tilarmen, bahramand etmas. netay hur-u pari bazminki, qatlim yo hayotimg‘a ayon ul zahr chashm aylab, nihon bu no‘shxand etmas. kerakmas oy ila kun shaklikim, husn-u malohatdin ichim ul chok-chok etmas, tanim bu band-band etmas. kerak o‘z chobuki qotilvashi …

ladi. mazkur baytda biz so‘zlar takrori zimmasidagi vazifalarni ko‘rib turibmiz. baytda «men» olmoshi uch marta, «istamoq» fe’li ikki marta, ot so‘z turkumidagi «suhbat» ikki marta, «etmas» yordamchi fe’li ikki marta qo‘llangan. ammo bu yerda so‘zlar takrori emas, balki ma’nolarning ajoyib tovlanishi kishini mahliyo etadi. so‘zlar takrori ma’nolar jilvasinig yuzaga chiqishi uchun imkon hozirlab beradi. a hamda unlilarining faolligi, radifning ishtiroki bayt ohangdorligiga o‘zlarining munosib hissalarini qo‘shib turibdi. nega kishi o‘ziga ma’qul kishilar bilan hamsuhbat bo‘lish uchun ham ko‘p qiyinchiliklarga duch kelishi kerak? buning sabablari ko‘p. shulardan biri, inson o‘ziga ma’naviy oziq berishi mumkin bo‘lganlarga intiladi. ammo intiltiruvchining imkoniyatlari intiluvchi istagan darajada bo‘lmasligi mumkin: ne bahra topqamen andinki, mendin istagay bahra, chu ulkim, bahrayi andin tilarmen, bahramand etmas. boshqalarga bahra yetkazish imkoniga ega bo‘lmagan kishiga ko‘z tutish o‘rinli bo‘lmaydi, imkoni borning esa menga nisbatan rag‘bati mavjud emas, demoqda shoir. so‘zlar takrori bu yerda ham asosiy mavqeni egallab turibdi. shunga ko‘ra, lirik …

alisher navoiy g'azallar 10 - sinf - Page 5

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "alisher navoiy g'azallar 10 - sinf"

1643311148.ppt презентация powerpoint 10-sinf adabiyot darsligi asosida 8-mavzu: alisher navoiy alisher navoiy g‘azallar «ko‘zung ne balo qaro bo‘lubtur...» ko‘zung ne balo qaro bo‘lubtur kim, jong‘a qaro balo bo‘lubtur. majmu’i davoni dard qildi, dardingki, manga davo bo‘lubtur. ishq ichra oning fidosi yuz jon, har jonki, sango fido bo‘lubtur. begona bo‘lubtur oshnodin, begonag‘a oshno bo‘lubtur. to qildi yuzung havosi jonim, yuz sari anga havo bo‘lubtur. boqiy topar ulki, bo‘ldi foniy, rahravg‘a baqo fano bo‘lubtur. to tuzdi navoyi oyati ishq, ishq ahli aro navo bo‘lubtur. maf’uvlu / mafoilun / faiylun hazaji musaddasi axrabi maqbuzi mahzuf navoiyning qalami ostidan chiqqan so‘z shunchalik ma’no tovlanishlari bilan namoyon bo‘ladiki, ularni o‘qib hayratingiz ortadi, qalbingiz huzur topad...

PPT format, 8.0 MB. To download "alisher navoiy g'azallar 10 - sinf", click the Telegram button on the left.

Tags: alisher navoiy g'azallar 10 - s… PPT Free download Telegram