elektr taminoti manbalarining asosiy sxemalari, strukturalari va ishlash printsiplari

DOCX 11 pages 509.5 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 509.5 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

o‘zbekiston respublikasi 08 ma’ruza elektr taminoti manbalari reja: 1. elektr taminoti manbalarining asosiy sxemalari, strukturalari va ishlash printsiplari 2. elektr taminoti manbalarining vaqt diagrammalari, afzalliklari, solishtirma tahlili va energiya samaradorligi. 1. elektr taminoti manbalarining asosiy sxemalari, strukturalari va ishlash printsiplari elektr energiyasi energiyaning boshqa turlarini tegishli o’zgartgichlar vositasida o’zgartirish yo’li bilan olinadi. bu o’zgartgichlarni elektr energiyasining manbalari deb atash qabul qilingan. hozirgi vaqtda bunday qurilmalarning asosiy ko’rinishi ─ bu elektromexanik generatorlar ─ mexanik energiyani elektr energiyasiga o’zgartirish uchun elektr mashinalaridir. issiqlik elektr stantsiyalarida issiqlik (bug’li, gazli) turbinalari bilan harakatga keltiriladigan turbogeneratorlar ishlatiladi, gidroelektrostantsiya-larda esa gidravlik turbinalardan harakatga keltiriladigan gidrogeneratorlar o’rnatilgan. turbogeneratorlar va gidrogeneratorlar ─ bular o’zgaruvchan tok mashinalaridir. o’zgarmas tok zanjirlarida elektr energiyasining manbai sifatida qo’llaniladi: ─ elektromexanik generatorlar; ─ elektrokimyoviy manbalar (galьvanik elementlar, akkumulyatorlar, yonilg’i elementlari); ─ termoelektrogeneratorlar (issiqlik energiyasini to’g’ridan-to’g’ri elektr energiyasiga aylantiruvchi qurilmalar); ─ fotoelektrogeneratorlar (nur energiyasini elektr energiyasiga o’zgartiruvchi o’zgartgichlar). elektr energiyasini boshqa energiyalardan olish imkoniyatlari …

2 / 11

arning tuzilishi printsiplari fizika kursidan ma’lum. manbalarning umumiy xossalarini qayd etamiz ─ har qanday energiyani elektr energiyaga o’zgartirganda manbada musbat va manfiy zaryadlarning ajralishi yuz beradi va elektr yurituvchi kuch (eyuk) hosil bo’ladi, shunday qilib, elektr energiyani boshqa kuchlar borligida yoki elektr maydoni induktorlanganda energiyaning boshqa ko’rinishlaridan olish mumkin. o’zgaruvchan tok mashinalari o’zgaruvchan tok manbai tuzilishining asosiy sxemalariga kiradi. o’zgarmas tok zanjirlarida elektr energiyasining manbai ─ elektromexanik generatorlar tashqi kuch ta’sirida aylanayotgan elektrodvigatelь valiga ulangan o’zgarmas tok generatori. ─ elektrokimyoviy manbalar ─ galьvanik elementlar va akkumulyatorlar kislota yoki ishqor solingan bankaga o’rnatilgan musbat va manfiy elektrodlar yordamida hosil qilinadi. ─ yonilg’i elementlari ─ galьvanik elementga o’xshash elektrokimyoviy kurilma, biroq undan farqi ─ galьvanik elementda yoki akkumulyatorda zahiralangan energiya miqdoridan farqli o’laroq elektrokimyoviy reaktsiya uchun moddalar tashqaridan uzatiladi. elektr manbalarining strukturalari va ishlash printsiplari. generatorning ishlash printsipi elektromagnit induktsiyasi qonuniga asoslangan ─ to’g’riburchakli konturda (simli ramkada) bir jinsli aylanuvchi magnit maydonida …

3 / 11

gregatlarning oddiy bo’lmagan elektr agregatlar tipidan, agregatda quyidagi parametrlar va kattaliklar e’tiborga olinadi: ─ quvvat muammolari; ─ elektromagnit xarakteristikalari; ─ o’lchamlar; ─ sovutish va qizdirish; ─ statik va dinamik chidamlilik. gidrogenerator ─ elektr generator va mexanik yuritma rolini bajaruvchi gidroturbinadan tuzilgan qurilma. gidrogenerator gidroelektrostantsiyada elektr energiya ishlab chiqarishga mo’ljallangan. «gidrogenerator» termini gost 5616 bo’yicha «gidroturbinali generator» terminini matnda qisqaroq yozish bilan foydalaniladi. gidroturbinali generatorlarning parametrlari va konstruktsiyasi gost 5616-89 bilan belgilanadi. odatda gidroturbinali generator vertikal holda ishlaydigan, gidroturbinadan harakatlantirilib aylantiriladigan ayon qutbli sinxron elektr mashinadir, garchi gorizontal holda ishlaydigan generatorlar bo’lsa ham (shu jumladan kapsulali gidrogeneratorlar). 2-rasm. uch fazali o’zgaruvchan tok generatorining vaqt diagrammasi elektromexanik generatorlardan yana biri ichki yonuv dvigateli orqali harakatlantiriladigan generatorlar. bu generatorlar uzluksiz ishlaydigan mas’uliyatli elektron qurilmalarni elektr energiya bilan ta’minlash uchun qo’llaniladi. ularning quvvati ham ko’zda tutilgan maqsadga qarab turlicha ─ bir necha kva, bir necha o’n kva, hatto bir necha yuz kva bo’lishi mumkin. …

4 / 11

hun 2100-ta elementdan volьta ustuni yasagan. 1836 yili angliyalik kimyogar djon danielь volьta elementini takomillashtirgan ─ rux va mis elektrodlarni sho’r suv o’rniga oltingugurt kislotasi (sulьfat kislotasi)ga joylashtirgan. bu konstruktsiya «danielь elementi» deb atala boshlagan. 1859 yili frantsuz fizigi gaston plante qo’rg’oshinli-kislotali akkumulyatorni ixtiro qilgan. buning uchun u rulonga eshilgan yupqa qo’rg’oshin plastinani sulьfat kislotaga soladi. elementning bunday tipi hozirda ham avtomobilь akkumulyatorlarida foydalaniladi. 1865 yili frantsuz kimyogari j. leklanshe dunyoga o’zining galьvanik elementi (leklanshe elementi)ni taqdim etgan. leklanshe elementi xlorli ammoniy eritmasi (yoki boshqa xlorli tuz eritmasi) to’ldirilgan rux stakanchaga marganets oksidi (iv)dan tayyorlangan aglomerat mno2 solinadi. aglomerat tok chiqaruvchi ko’mir bilan birga depolyarizator (qutbsizlantiruvchi) vazifasini bajaradi. bu konstruktsiyaning modifikatsiyalari hozirgacha tuzli batareykalar sifatida turli maishiy qurilmalarda foydalaniladi. 1890 yili nьyu-yorkda rossiyalik emigrant konrad xьyubert ilk cho’ntak fonarini yaratadi. 1986 yildan boshlaboq national carbon kompaniyasi leklanshening dunyoda birinchi «columbia» nomli quruq elementlarini ishlab chiqara boshlagan. eng eski, hozir ham …

5 / 11

nьya universiteti meditsina professori luidji galьvani tomonidan 1786 yilda ochilgan. galьvani mis ilmoqqa ilingan yangi kesilgan baqa orqa oyoqlariga po’lat skalьpelni tekkizganida muskullarining qisqarganini kuzatgan. kutilmaganda muskullarning qisqarishi galьvani tomonidan xuddi «hayvoniy elektr» deb talqin etilgan. 3-rasm. galьvanik elementning tuzilishi. italьyan fizik olimi alessandro volьta galьvani tajribalariga qiziqib, butunlay yangi hodisani ko’ra oldi ─ u elektr zaryadlarining oqimi yaratilishi hodisasini kuzatdi. galьvanining nuqtai nazarini tekshirish uchun a. volьta qator tajribalar o’tkazadi va shunday xulosaga keladi ─ baqa muskullari qisqarishining sababi «hayvoniy elektr» emas, balki suyuqlikdagi turli o’tkazgichlardan tuzilgan zanjirlardir. buni tasdiqlash uchun a, volьta baqa panjalarini o’zi ixtiro qilgan elektrometr bilan almashtirdi va barcha harakatlarni takrorladi. 1800 yilda a. volьta o’zi ochgan fizik hodisa to’g’risida london qirollik jamiyati majlisida ma’ruza qiladi, ya’ni ikkinchi sinfdagi o’tkazgich (suyuq) o’rtada bo’lib, birinchi sinfga oid ikki metall bilan o’zaro bir-biriga kontaktlashadi... buning oqibatida u yoki bu yo’nalishda elektr toki yuzaga keladi. keyin volьta elementi, …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "elektr taminoti manbalarining asosiy sxemalari, strukturalari va ishlash printsiplari"

o‘zbekiston respublikasi 08 ma’ruza elektr taminoti manbalari reja: 1. elektr taminoti manbalarining asosiy sxemalari, strukturalari va ishlash printsiplari 2. elektr taminoti manbalarining vaqt diagrammalari, afzalliklari, solishtirma tahlili va energiya samaradorligi. 1. elektr taminoti manbalarining asosiy sxemalari, strukturalari va ishlash printsiplari elektr energiyasi energiyaning boshqa turlarini tegishli o’zgartgichlar vositasida o’zgartirish yo’li bilan olinadi. bu o’zgartgichlarni elektr energiyasining manbalari deb atash qabul qilingan. hozirgi vaqtda bunday qurilmalarning asosiy ko’rinishi ─ bu elektromexanik generatorlar ─ mexanik energiyani elektr energiyasiga o’zgartirish uchun elektr mashinalaridir. issiqlik elektr stantsiyalarida issiqlik (bug’li, gazli) turbinalari bilan...

This file contains 11 pages in DOCX format (509.5 KB). To download "elektr taminoti manbalarining asosiy sxemalari, strukturalari va ishlash printsiplari", click the Telegram button on the left.

Tags: elektr taminoti manbalarining a… DOCX 11 pages Free download Telegram