davan davlati haqida ma’lumotlar

DOCX 9 стр. 39,3 КБ Бесплатная загрузка

9 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 39,3 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 9

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 9

ma’ruza №: 16. davan davlati reja: 1. davan davlati haqida yozma va moddiy manbalar ma’lumotlari 2. davan davlatining ma’muriy-siyosiy boshqaruvi 3. davan davlatining harbiy, iqtisodiy boshqaruvi va xo‘jaligi 4. davan davlatining tashqi siyosati tayanch so‘zlar va iboralar: davan, ban gun, xunnu, chjan szyan, sima szyan, kubo, parkana, ershi, eechji, van, mosay, chan fin, mug‘ua, yan’lyu, “samoviy otlar”, qang‘, bityan 1. davan davlati haqida yozma va moddiy manbalar ma’lumotlari o‘rta osiyoning sharqida, sirdaryoning yuqori havzasida joylashgan qadimgi farg‘ona antik davr o‘zbek davlatchiligi tarixida muhim ahamiyatga ega bo‘lgan edi. farg‘ona haqida yunon-rim mualliflari ma’lumotlar bermaydilar. bu davlat haqidagi yozma ma’lumotlar asosan xitoy manbalarida – chjan syan ma’lumotlarida, sima syanning «tarixiy xotiralar», ban gunning «birinchi xan sulolasi tarixi» asarlarida beriladi. bu manbalarda ushbu davlat «dayuan» yoki «da-van» nomi ostida eslatiladi. farg‘ona so‘zi sug‘d manbalarida «fragonik» shaklida yozilib «tog‘lar orasidagi vodiy, atrofi berk soylik» ma’nosini beradi. xitoy manbalaridagi dayyuan ham «tog‘lar orasidagi vodiy» ma’nosini …

2 / 9

yaratadilar. ilk temir va antik davrga kelib farg‘onada mahalliy madaniyatlar an’analari asosida taraqqiy etayotgan qadimgi dehqonchilik madaniyatlari butun vodiyni qamrab oladi va aholining o‘troq hayot tarzi jamiyat iqtisodiy asosini tashkil etadi. tadqiqotlar natijalariga ko‘ra, mil.avv. iii asrdan boshlab butun farg‘ona vodiysida shaharsozlik madaniyati keng yoyiladi. aynan mana shu davrda farg‘ona vodiysi orqali o‘tgan buyuk ipak yo‘li tarmoqlari bo‘ylab axsikent, marhamat, kubo, marg‘ilon, bob (pop) kabi ko‘hna shaharlar paydo bo‘ladi. shuning uchun ham mil.avv. ii asrga oid xitoy manbalari farg‘onada 70 ta katta-kichik shaharlar borligi haqida ma’lumot beradi. sima syanning «tarixiy xotiralar» asarida davanning ikkita poytaxti – ershi va yuchen bo‘lganligi haqida xabar beriladi. bu shaharlarning joylashuvi masalasida olimlar orasida yagona fikr yo‘q. ular o‘zgan, mingtepa (marhamat), qo‘qon, koson, axsikent, o‘ratepa yoki jizzax o‘rnida joylashtiriladi. eng qadimgi yozma manbalar o‘rta osiyodagi ayrim ilk davlat uyushmalari haqida ma’lumotlar bersada, farg‘ona haqida bunday ma’lumotlar uchramaydi. shunga qaramasdan yu.a.zadneprovskiy qadimgi farg‘ona (davan) podsholigining mavjud …

3 / 9

lumotlar bor. mil. avv ii asrdan boshlab qashg‘ardan davanga shimoliy yo‘ldan karvon yo‘li harakati boshlanadi. bu yo‘ldan ipak va boshqa mahsulotlarning xalqaro tranzit savdosi amalga osha boshlaydi. bu paytga kelib davan aholisi ko‘paya boshlaydi va ko‘plab mustahkamlangan aholi manzilgohlari paydo bo‘ladi. savdo yo‘lida davan muhim ahamiyatga ega bo‘lib boradi. tadqiqotchilarning fikricha, yassa va qoradaryo vohalarida ko‘pgina qal’alar savdo yo‘lini qo‘riqlash maqsadida barpo etiladi. mil.avv. 125 yilda davanga kelgan xitoy elchisi chjan syan bu yerda qishloq va shaharlari obod, sug‘orma dehqonchilik va hunarmandchilik xo‘jaliklari yuksak rivojlangan, kuchli harbiy kuchlarga ega davlatni ko‘radi. chjan syan davanning qishloq xo‘jaligi haqida ma’lumot berib, shunday yozadi: «o‘troq aholi yer haydaydi, g‘alla va sholi ekadi, ularda musallas navli uzum, juda ko‘plab yaxshi otlar bor. davanning barcha joylarida uzum vinosi tayyorlaydilar. boy xonadonlar uni katta miqdorda tayyorlaydi, bu ichimlik xumlarda bir necha o‘n yillarda ham buzilmay saqlanadi». shuningdek bu elchi, bu davlat aholisi juda xushmuomala, mehmondo‘st, ko‘ngli …

4 / 9

rish bilan o‘troq aholi shug‘ullangan. «davanda yaxshi otlar bo‘lib, ular ershi shahridadir, otlarni yashiradilar va xan elchisiga berishga rozi bo‘lmaydilar». davanning mashhur «samoviy otlari» tasvirlari tushirilgan qoyatosh suratlari bizning kunlarimizgacha saqlanib qolgan. xususan, o‘shdan 8 km uzoqlikdagi ayrimchatovning qoya adirlarida 30 ta chiroyli zotdor otlarning tasvirlari bor. xuddi shunga o‘xshash tasvirlar marhamat yaqinidagi aravon qoyasidan, navqat vohasi va obishirsoydan ham topilgan. bu tasvirlar davan o‘zining samoviy otlari bilan qadimdan mashhur bo‘lganligini tasdiqlabgina qolmay, farg‘onaliklarning yuksak san’at sohiblari bo‘lganliklaridan ham dalolat beradi. manbalarning guvohlik berishicha, qo‘shni davlatlar, xususan, xitoy imperatorlari davan otlarini nihoyatda qadrlaganlar. davan davlati ma’lum bir siyosiy uyushmani tashkil etgan bo‘lib, davlatni boshqaruvchi hukmdor manbalarda «van» (podsho) unvoni bilan ish yuritgani eslatiladi. manbalarda «van» unvoniga ega bo‘lgan mosay, chan fin, mug‘ua, yan’lyu kabi hukmdorlarning nomlari saqlanib qolgan. yagona hukmdor bo‘lgan podsho, ya’ni, «van» davlat ahamiyatiga molik bo‘lgan ishlarni oqsoqollar kengashiga suyangan holda olib borgan. manbalarning ma’lumot berishicha, podshoga yaqin …

5 / 9

lda idora etilgan bo‘lishi mumkin. chunki manbalarning ma’lumot berishicha, yuchen shahrining hokimi xitoy qo‘shiniga oziq-ovqat yetkazib berishdan bosh tortgan. tadqiqotchi n. gorbunova har bir shaharning, ehtimol, vohaning o‘z hokimi bo‘lganligi haqidagi taxminni ilgari suradi. olimaning fikricha, aynan mana shu hokimlar oqsoqollar kengashi tarkibiga kirgan va unda hal qiluvchi mavqega ega bo‘lgan. a. asqarovning fikricha, oqsoqollar kengashi oldida podsho-hukmdorning huquqlari cheklangan edi. ayniqsa, urush va tinchlik, diplomatik masalalarda hal etuvchi kuch va huquq oqsoqollar kengashi qo‘lida edi. so‘nggi yillarda davan davlati tarixi bo‘yicha samarali ish olib borayotgan b.x.matboboevning yozishicha, ichki tartibni saqlash va mamlakatni tashqi dushmandan himoya qilish uchun davan davlatida asosan piyoda askarlar va otliq suvoriylardan iborat bo‘lgan 60 ming kishilik qo‘shin mavjud edi. manbalarning ma’lumot berishicha, davanliklar «otda ketayotib o‘q otishda mohir bo‘lganlar». jangchilarning qurollari o‘q-yoy va nayzadan iborat bo‘lgan. davan qo‘shinlari ochiq jangga kirishga ham, uzoq muddatli mudofaa urushlari olib borishga ham qodir bo‘lgan. davanning «samoviy otlari» va …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 9 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "davan davlati haqida ma’lumotlar"

ma’ruza №: 16. davan davlati reja: 1. davan davlati haqida yozma va moddiy manbalar ma’lumotlari 2. davan davlatining ma’muriy-siyosiy boshqaruvi 3. davan davlatining harbiy, iqtisodiy boshqaruvi va xo‘jaligi 4. davan davlatining tashqi siyosati tayanch so‘zlar va iboralar: davan, ban gun, xunnu, chjan szyan, sima szyan, kubo, parkana, ershi, eechji, van, mosay, chan fin, mug‘ua, yan’lyu, “samoviy otlar”, qang‘, bityan 1. davan davlati haqida yozma va moddiy manbalar ma’lumotlari o‘rta osiyoning sharqida, sirdaryoning yuqori havzasida joylashgan qadimgi farg‘ona antik davr o‘zbek davlatchiligi tarixida muhim ahamiyatga ega bo‘lgan edi. farg‘ona haqida yunon-rim mualliflari ma’lumotlar bermaydilar. bu davlat haqidagi yozma ma’lumotlar asosan xitoy manbalarida – chjan syan ma’lumotlarida, si...

Этот файл содержит 9 стр. в формате DOCX (39,3 КБ). Чтобы скачать "davan davlati haqida ma’lumotlar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: davan davlati haqida ma’lumotlar DOCX 9 стр. Бесплатная загрузка Telegram