konstruksion materiallar fani

DOCX 45 pages 2.5 MB Free download

45 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.5 MB

File type DOCX

Pages 45

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 45

assalomu alaykum hurmatli o’quvchilar. № 1 kirish № 2 mavzu: konstruksion materiallar fani vazifasi va rivojlanish tarixi. reja : 1. fanning rivojlanish tarixi. 2. fanning rivojlanishishiga qo’shgan olimlar. № 3 mavzu:metallarning strukturasi va xossalari reja: · metallarning ichki tuzilishi. · toza metal tushunchasi. · metallarning xossalari metallarning krestallanish jarayoni. metallar atomlarining tartibsiz harakatdagi suyuq holatdan atom- lari tartibli joylashgan qattiq holatga o‘tish jarayoni kristallanish deyiladi.rus olimi d.k. chernov metallaming kristallanish qonuniyatini kashf etdi. bu qonuniyatga ko'ra, kristallanish jarayoni kristallanish markazlarining hosil boiishi va ulaming o‘sishi bilan tushuntiriladi. kristallanish jarayoni 1.3-rasmda ko‘rsatilgan. toza metal tushunchasi. toza metallar odatdagi struktura holatida past qiymatdagi mustahkamlikka ega boiib, ko‘p hollarda talab qilingan xossalami ta’minlab bera olmaydi.shuning uchun toza metallar kam hollarda qoilaniladi. asosan metallarning qotishmalari, ya’ni bir yoki undan ortiq metallaming yoki nometallarning aralashmalari ishlatiladi.toza metall tushunchasi shartli ravishda boiib, tabiatda har qanday toza metall ozmi yoki ko‘p miqdorda boshqa qo‘shimchalarai o‘z tarkibiga oladi. …

2 / 45

ristall panjaraning nuqsoni deyiladi. reall kristall panjaralar ana shunday nuqsonli tuzilishga ega boiadi. icristall panjara nuqsonlari oichamlarga ega boiib, nuqtali, chiziqli hamda sirtqi nuqsonlarga boiinadi (1.6-rasm). nuqtali nuqsonlar uch yo‘nalishda oichamlarga ega emas. bunday nuqsonlar kristall panjaralarda eng ko‘p uchraydi. nuqtaviy nuqsonlar metall kristall panjaralari o‘zida va qo‘shimcha atomlari ta’sirida yuzaga keladi. nuqtaviy nuqsonlarga vakansiya (shotki nuqsonlari), tugunlar orasidagi atomlar (frenkel nuqsonlari), asosiy metall kristall panjarasida boshqa qo‘shimcha elementlaming atomlari boiishi va yuqorida keltirilganlaming birgalikda boiishlari kiradi. kristall panjara tugunlarida atom bo‘sh qolishi vakansiya deyiladi. metallarning fizik va kimyoviy hossalari metallning atomlari siljigan sohasi bilan atomlari siljimagan sohasi orasidagi chegara dislokatsiya deb ataladi. metallaming mustahkamligi va plastikligi, qattiq holatidagi fazaviy hamda14stmkturaviy o'zgarishlari disiokatsiyaоar nazariyasidan foydalanilgan holda juda yorqin yoritilishi mumkin. dislokatsiya kristall panjaradagi boshqa turdagi nuqsonlardan o‘zining tabiatiga ko‘ra keskin farq qiluvchi maxsus turdagi nomukammallik hisoblanadi. fizik xossalari. metallarning fizik xossalariga uning rangi, zichligi, suj^qlanish temperaturasi, issiqlik o‘tkazuvchanligi, issiqdan kengayuvchanligi, …

3 / 45

t ta’siridan kimyoviy yemirilishiga korroziyalanish deyiladi. metallaming korroziyaga, kuyindi hosil boiishiga va erishiga qarshiligi vaqt birligi ichida sirt birligiga to‘g‘ri keladigan tekshirilayotgan namuna massasining o‘zgarishi bilan belgilanadi. u yoki bu buyumlami tayyorlashda metallaming kimyo viy xossalari albatta hisobga olinadi. bu ayniqsa, kimyoviy agressiv muhitlarda ishlatiladigan buyum va detallarga taalluqlidir. № 4 mavzu: metallarning korrozyasi reja: 1. korroziya to‘g‘risida umumiy ma’lumot. 2. korroziya turlari ,kimyoviy korroziya,va elektrokimyoviy korroziya. 3. korroziyaning oldini olish usullari korroziya to‘g‘risida umumiy ma’lumot. metallar muhim konstruksion material bo‘lib, ular turli sharoitda (havoda, suvda, yer ostida) ishlatiladi. metallar ishlatiladigan sharoitlarda ularni yemiruvchi ko‘p moddalar bo‘ladi. bunday sharoitda metallar qisman yoki butunlay yemirilishi yoki korroziyalanishi mumkin. metallarning korroziyalanishidagi isrofi yiliga bir necha million tonnani tashkil etadi.bu esa xalq xo‘jaligiga katta zarardir. shuning uchun korroziyaga qarshi kurash davlat ahamiyatiga ega bo‘lgan masala hisoblanadi.metallarning tashqi muhit bilan fizik-kimyoviy o‘zaro ta’siri oqibatida yemirilishi metallar korroziyasi deb ataladi.metallar korroziyalanganda ularning fizikaviy va mexanikaviy …

4 / 45

sayadi. metallarning korroziyalanish jarayoni tavsifiga ko‘ra, barcha korroziya hodisalarini ikkita guruhga: kimyoviy korroziya va elektrokimyoviy korroziyaga bo‘lish mumkin. kimyoviy korroziya metallarning elektr o‘tkazmaydigan agressiv muhitda,masalan, yuqori haroratgacha qizdirilgan gazlarda, neft,benzin, surkov moylari va boshqalarda yemirilishi kimyoviykorroziya deb ataladi. metallarning kimyoviy korroziyalanish jarayoni, asl mohiyatini inobatga olganda, muhitdagi agressiv tarkibiy qismlarning metall bilan birikishidan iborat. masalan,po‘lat havo va gazlar ishtirokida yuqori haroratgacha qizdirilganda uning tarkibidagi temir oksidlanib, kuyindiga aylanadi.korroziyalanish tezligi haroratga ham bog‘liq; harorat qancha yuqori bo‘lsa, korroziyalanish shuncha tezlashadi,chunki muhit aktiv atomlarining va metall atomlarining parda orqali diffuziyalanish tezligi ortadi.elektrokimyoviy korroziya metallarning elektr tokini o‘tkazadigan suyuq muhitda elektrolit eritmalarida yemirilishi elektrokimyoviy korroziya deb ataladi. bunday korroziya elektrolit eritmasi metall zarrachalarining eritmasiga o‘tishdan iborat. bir jinsli bo‘lmagan metall elektrolit eritmasi — dengiz suvidagi eritmasi, ya’ni ishqorda ko‘pdan ko‘p mikrogalvanik elementlar hosil bo‘ladi. bunda potensiali pastroq zarralar anod rolini, potensiali yuqoriroqlari esa katod rolini o‘ynaydi. mikrogalvanik elementlarda ham odatdagi galvanik elementlardagi kabi …

5 / 45

tori amaliy jihatdan muhim ahamiyatga ega. masalan, dengiz kemalarining suv ostida bo‘ladigan metall qismlarini korroziyadan saqlashda metallarning kuchlanishlari qatoridan foydalaniladiё. buning uchun kemaning suv ostidagi qismiga kuchlanishlar qatorida ancha chapda turgan metall, masalan, magniy quymasi ulanadi,natijada magniy korroziyalanib, suv ostidagi boshqa metallarni korroziyadan saqlaydi korroziyaning oldini olish usullariю metallarni korroziyadan saqlash metallarni korroziya bardosh metallar va metallmaslar bilan qoplash, agressiv muhitda ishlov berish, elektrokimyoviy himoyalash va metallarni legirlashdan iborat. metallarni korroziyabardosh metallar bilan qoplashda xrom, nikel, rux, qalay, kadmiy, kumushlar ishlatiladi. qoplashdan oldin metall mexanikaviy yoki kimyoviy usulda yog‘ bo‘lgan joylari tozalanadi. metallarni metallmaslar bilan qoplash usullari jumlasiga bo‘yash, emallash, oksidlash, fosfatlashlar kiradi. oksidlashning mohiyati metall buyumlar sirtida korroziyadan himoyalovchi parda hosil qilishdan iborat. agressiv muhitga ishlov berishning mohiyati tashqi muhit tarkibidagi agressiv elementlarni yo‘qotish yoki tashqi muhitga korroziyaning oldini oluvchi, yoxud susaytiruvchi maxsus modda qo‘shishdan iboratdir. qattiq suvdagi kislorodni yo‘qotish uchun suvga natriy sulfat yoki natriy bisulfat qo‘shiladi. elektrokimyoviy …

Want to read more?

Download all 45 pages for free via Telegram.

Download full file

About "konstruksion materiallar fani"

assalomu alaykum hurmatli o’quvchilar. № 1 kirish № 2 mavzu: konstruksion materiallar fani vazifasi va rivojlanish tarixi. reja : 1. fanning rivojlanish tarixi. 2. fanning rivojlanishishiga qo’shgan olimlar. № 3 mavzu:metallarning strukturasi va xossalari reja: · metallarning ichki tuzilishi. · toza metal tushunchasi. · metallarning xossalari metallarning krestallanish jarayoni. metallar atomlarining tartibsiz harakatdagi suyuq holatdan atom- lari tartibli joylashgan qattiq holatga o‘tish jarayoni kristallanish deyiladi.rus olimi d.k. chernov metallaming kristallanish qonuniyatini kashf etdi. bu qonuniyatga ko'ra, kristallanish jarayoni kristallanish markazlarining hosil boiishi va ulaming o‘sishi bilan tushuntiriladi. kristallanish jarayoni 1.3-rasmda ko‘rsatilgan. toza metal tushunchasi....

This file contains 45 pages in DOCX format (2.5 MB). To download "konstruksion materiallar fani", click the Telegram button on the left.

Tags: konstruksion materiallar fani DOCX 45 pages Free download Telegram