bojxona ishi faniga kirish

DOCX 215 pages 1.5 MB Free download

215 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.5 MB

File type DOCX

Pages 215

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 215

1-modul. o'zbekistan respublikasi bojxona ishini amalga oshirish 1-mavzu. bojxona ishi faniga kirish.bojxonaning rivojlanish tarixi va uslubiyati. “bojxona ishi» fanining predmeti va vazifalari. «bojxona ishi» fani bojxona ishi asoslarini, uning paydo bo'lishi va rivojlanishi tarixi, bugungi kundagi tarkibiy tuzilmasi, bojxona ishini amalga oshirishning iqtisodiy, ma’muriy va huquqiy mexanizmlarini o'rganadigan fandir. uning asosiy vazifasi talabalarga bugungi kunda bojxona siyosatining ustuvor yo'nalishlari, bojxona siyosatini amalga oshirish vositasi hisoblangan bojxona ishining xususiyatlari, bojxona ishini tashqil etuvchi asosiy elementlarning vazifalari, ahamiyati va qo'llanilishi tartibi to'g'risida batafsil ma’lumot berishdir. bojxona ishi o'zining murakkabligi va doimiy yangilanib, takomillashib borishi bilan ajralib turadi. shu sababli, u nafaqat maxsus bilimlarga ehtiyoj sezuvchi bojxona brokerlarini, xalqaro yuk tashuvchilarni va tashqi iqtisodiy faoliyat qatnashchilarini, balki shu sohalarda bilim olayotgan talabalarni ham kasbiy jihatdan qiziqtiradi. har qanday mavzuning mohiyati va ahamiyatini o'rganish uning tarixini o'rganishdan boshlangani maqsadga muvofiqdir. tarixga murojaat qilish esa talabalarning dunyoqarashini kengaytiribgina qolmay, balki jahon sivilizatsiyasi taraqqiyotida bojxona ishining …

2 / 215

qidagi eng ilk ma’lumotlar qadimgi misrning oltinchi sulolasi (bizning eramizgacha bo'lgan 3-ming yillik boshi) yodgorliklari orqali yetib kelgan. bu davrda misrliklar finikiya shaharlari va qizil dengiz havzasidagi yerlar aholisi bilan savdo kilganlar. ammo tovarlar ortilgan savdo karvonlari o'tadigan kimsasiz yo'llarda qaroqchilar guruhlari paydo bo'lib, karvonlarni shafqatsiz talay boshlaganlar. aksariyat hollarda karvonni kuzatib borayotgan savdogarlar o'ldirib yuborilgan. savdogarlarda paydo bo'la boshlagan qo'rquv va savdo karvonlarining kamayishi savdo aloqalarining rivojlanishiga ta’sir ko'rsata boshladi. misrdagi yangi podshohlik davri (eramizgacha xvi-xvii asrlar)ning tarixiy yodgorliklari karvonlarni talanishi va savdogarlarning shikoyatlari haqida hikoya qiladi. shu sababli savdo karvonlarini himoya qilish va savdo aloqalarini tiklash maqsadida shahar hukmdorlari tomonidan karvonlarga maxsus qurollangan qo'riqchilar ajratilgan. ammo qo'riqchilarni qurollantirish, maosh to'lash va boshqa zarur xarajatlarni qoplash shahar xazinasiga juda qimmatga tushar edi. shu sababli, ushbu sarf- xarajatlarni qoplash uchun savdogarlardan maxsus yig'imlar undirila boshlandi. bundan tashqari yirik yer egalari (feodallar) tomonidan ularning yerlari orqali o'tuvchi karvonlardan soliqlar undirila boshlangan. …

3 / 215

aharlar va davlatlarning xazinalarini taqchil holatga keltira boshladi. bunday holat esa xazinaga tushadigan yig'imlarning, shu jumladan savdodan olinadigan bojlarning yangidan-yangi turlarini joriy etishni taqozo etdi. eramizdan avvalgi 3-2 ming yillarda assiriya podshohi ashshur farmon chiqarib, savdoga olib kelingan barcha tovarlar uchun boj joriy etgan va “ashshur boji” nomi bilan tarixga kirgan. eramizdan oldingi vi asrda rimda podsho ank marsiy ostivda port qurdiradi va shu port orqali chetdan olib kiriladigan barcha tovarlar uchun boj tayinladi. keyinroq, ushbu boj portorium deb atalgan. eramizdan avvalgi iii asrda gibraltar bo'g'ozidan kemalarning o'tishi uchun boj olingan. dengiz portlariga kirib kelayotgan yuklardan boj undirish mexanizmini takomillashtirish maqsadida, tarif shahrida (hozirgi ispaniya davlati hududida) ilk bor tovarning nomi va undan undiriladigan boj miqdorining ro'yxati (hozirgi kundagi bojxona bojlari stavkalari kabi) ishlab chiqilgan va u shu shahar nomi bilan «tarif» deb atalgan. boj o'zining asosiy fiskal funksiyasini, ya’ni xazina manfaatlariga xizmat qilish vazifasini ado etar ekan, boshqa soliqlar …

4 / 215

b. axmedovning fikriga kura, buyuk ipak yo'lining asrlar davomida rivojlanishiga ushbu savdo yo'lida joylashgan davlatlarda, shu jumladan markaziy osiyoda bojxona ishining shakllanishi va takomillashib borishi katta ta’sir ko'rsatgan. misol uchun, savdo yo'lidagi qaysidir davlat yoki shahar o'z bojxona qoidalarini qattiqlashtirsa yoki boj yig'imlarini haddan tashqari ko'paytirib yuborsa, savdo karvonlari ularni chetlab o'tish uchun yangi yo'llarni izlay boshlaganlar. shu tariqa birgina markaziy osiyoda buyuk ipak yulining bir nechta shaxobchalari yuzaga kelgan. karvonlar chetlab o'tgan davlatlar esa anchagina daromaddan mahrum bo'lishar edi. savdo siyosatining ahamiyatini to'g'ri tushungan hukmdorlar karvon yo'llarini obod qilish, karvonsaroylar qurish, karvonlarni xavf-xatardan qo'riqlash chora- tadbirlarini ko'ra boshladilar. xiv-xv asrlarda sohibqiron amir temur faoliyati buning misoli bo'lishi mumkin. amir temur oldingi ko'p yillik urushlar va ko'chmanchilarning bosqinlari tufayli, deyarli to'xtab qolgan buyuk ipak yo'lidagi savdo harakatini qayta tikladi. amir temurning buyuk ipak yo‘li tufayli savdoni rivojlantirish, uning xavfsizligini batamom ta’minlash, atrofini obodonlashtirish, savdogarlar uchun shart-sharoitlarni yaratish, unda markaziy osiyo …

5 / 215

r davlatida qonun ustuvorligiga va hamma masalalarda so'z va ish birligiga kelishilganligi tufayli tartib-intizom, osoyishtalik, mamlakat bo'yicha aloqa xizmati ibratli bo'lgan. faqat ipak yo'lidagina emas, sohibqiron davlatining hamma burchaklarida ham osoyishtalik o'rnatilgan. mamlakatning hamma yo'llarida ma’lum masofalarda maxsus musofirxonalar va karvonsaroylar qurilib, u yerlarda hamma shart-sharoitlar muhayyo etilgandi. bu xususda de klavixo qiziqarli ma’lumotlar keltirib, u kastiliyadan kelishida amir temur davlati chegarasiga kirib kelganida quyidagilarning guvohi bo'lganligini yozadi: «yo'llarga otlar tayyorlab qo'yilardi. kimsasiz joylarda musofirxonalar tarzida katta binolar qurilib, yaqin shahar va qal’alarning aholisi bu binolarni suv va oziq-ovqat bilan ta’minlab turar edi. bu yerda otlarni boqib parvarishlovchi otboqarlar tayinlangan edi. yo'lovchilarga maxsus odamlar kerak bo'lganda qo'shib ham yuborilar edi”. amir temur davrida bojlarni tartibga soluvchi hujjatlar ham ishlab chiqilib, ularga qattiq amal qilingan. davlat chegaralariga qal’alar qurdirilib, karvonlar o'sha yerda kutib olingan. ular karvonsaroylarga joylashtirilib, shu yerni o'zida bojlar undirilgan, boj to'langan yuklariga esa tamg'alar bosib berilgan. boj to'langanligini …

Want to read more?

Download all 215 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bojxona ishi faniga kirish"

1-modul. o'zbekistan respublikasi bojxona ishini amalga oshirish 1-mavzu. bojxona ishi faniga kirish.bojxonaning rivojlanish tarixi va uslubiyati. “bojxona ishi» fanining predmeti va vazifalari. «bojxona ishi» fani bojxona ishi asoslarini, uning paydo bo'lishi va rivojlanishi tarixi, bugungi kundagi tarkibiy tuzilmasi, bojxona ishini amalga oshirishning iqtisodiy, ma’muriy va huquqiy mexanizmlarini o'rganadigan fandir. uning asosiy vazifasi talabalarga bugungi kunda bojxona siyosatining ustuvor yo'nalishlari, bojxona siyosatini amalga oshirish vositasi hisoblangan bojxona ishining xususiyatlari, bojxona ishini tashqil etuvchi asosiy elementlarning vazifalari, ahamiyati va qo'llanilishi tartibi to'g'risida batafsil ma’lumot berishdir. bojxona ishi o'zining murakkabligi va doimiy yangilanib,...

This file contains 215 pages in DOCX format (1.5 MB). To download "bojxona ishi faniga kirish", click the Telegram button on the left.

Tags: bojxona ishi faniga kirish DOCX 215 pages Free download Telegram