xarakter haqida ma'lumotlar

DOCX 10 pages 30.9 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 30.9 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

xarakter reja: 1. xarakter haqida tushuncha. 2. xarakter muammosini o‘rganish tarixidan. 3. xarakter tuzilishi. 4. xarakter turlari. 5. xarakter aksentutsiyasi. 6. xarakterni shakllanishi. xarakter – shaxsning barqaror individual xususiyatlari yig‘indisi bo‘lib, u faoliyat va muloqotda yuzaga keladi hamda shaxsga xos hulq-atvor usullarini namoyon qiladi. «xarakter» termini fanga ilk bora qadimiy yunon olimi va faylasuf teofrast tomonidan kiritilgan. «xarakter» so‘zi yunoncha «chiziq», «belgi», «sifat», «xususiyat» ma’nosini bildiradi. bu so‘z «xarasso» fe’lidan kelib chiqib, uni o‘lchamoq, chizmoq, qirqmoq deb tarjima qilinishi mumkin. hayotiy tajriba asosida xarakter tushunchasini ikki mazmunda tushunish mumkin: keng yoki umumiy maxsus, o‘ziga xos ma’noda. keng yoki umumiy ma’noda inson xarakteri deganda uning xatti-harakati va hulq-atvoriga ta’sir etuvchi individual yaqqol namoyon bo‘lgan va sifat jihatdan turlicha bo‘lgan belgilari tushuniladi. tor yoki maxsus ma’noda olingan xarakter deganda shaxsning psixik tuzilishi nazarda tutilib, u insonning irodasi va yo‘nalganligida namoyon bo‘ladi. yo‘nalganlik – bu insonning xarakterli xususiyati bo‘lib, faoliyatiga ta’sir etadi va …

2 / 10

kirlar, savdogarlar, amaldorlar va a’yonlarga 1120 xil xarakteristika beradi. xviii asrda yashagan shveysariyalik yozuvchi lafater i.k. (1741-1801 yillar) fiziognomikaga doir yozilgan mashhur «fiziologik parchalar» traktatida o‘zining fiziognomikaga doir ta’limotini asoslab beradi. fiziognomika – insonning o‘ziga xos jihatlarini yuz-qomat, tashqi ko‘rinish orqali tasvirlash haqidagi ma’lumot bo‘lib, uni keng ma’noda oladigan bo‘lsak, u kuzatilayotgan hodisalarni tashqi jihatdan izohlash san’ati, voqelikni tashqi formalarda tushuntirish haqidagi ta’limotdir. fiziognomistlarning fikricha, xarakter bu taqdirning belgisi, bu taqdiri azaldir. fransuz psixologi, birinchi fransuz laboratoriyasining direktori (1889 y.) ribo t.a. (1839-1916 yillar) inson xarakterlarini ikki guruhga bo‘ladi: hissiyoti kuchli, sezgirlar, (yuvosh, beozor, emotsional) va irodalilar (bevosita faol va o‘ta faol) xarakterlilar. xx asrda nemis psixologi e. shiranger (1882-1963 yillar) xarakterning 6 tipini ajratadi: 1) amaliyotlar (iqtisodiyot, xo‘jalik, xudbinlar); 2) nazariyotchilar (intellektuallar, yakka, amaliy faoliyatda yordamga muhtojlar); 3) estetlar – hayotdan lazzatlanadiganlar; 4) dindor kishilar; 5) hokimiyatga intiluvchilar, dohiylar; 6) ijtimoiylar – jamiyat manfaatlari uchun yashovchilar. rus psixologi a.f. …

3 / 10

g tana tuzilishiga qarab aniqlashga intilishlar bo‘lgan (atlet, astenik, piknik), ammo shu vaqtgacha xarakter klassifikatsiyasi aniq tizimga ega emas. xarakter tizimi. inson xarakterining tizimini o‘rganishning asosiy vazifasi xarakter xususiyatlarni ma’lum tizimga solish va ular orasidagi bog‘liqlikni aniqlashdir. xarakter xususiyatlari bu shunday individual xususiyatlarki, ular insonning ma’lum vaziyatdagi hulq-atvorini ko‘ra olish, aniqlashga yordam beradi. insonni borliqqa bo‘lgan hayotiy munosabatiga ko‘ra uning xarakter yo‘nalganligini quyidagicha guruhlash mumkin: a. jamiyatga bo‘lgan munosabat, atrof-olamdagi narsa hodisalarga munosabat (masalan, vatanparvarlik, vatanga muhabbat, tilga, kelajakka, ona tuproqqa muhabbat). b. mehnatga munosabat. v. boshqa odamlarga munosabat. g. o‘z-o‘ziga munosabat. a. jamiyat, olamdagi narsa va hodisalarga bo‘lgan munosabat: bu avvalambor vatanparvarlik, vatanga bo‘lgan muhabbatdir. inson alohida vatanparvarlik hislarini tug‘ilgan, yashagan erlariga nisbatan namoyon qiladi. bu muhabbat o‘z xalqining tarixiy o‘tmishi, uning boy madaniyati, tili, uning porloq kelajagiga nisbatan ifoda etiladi. bu muhabbat respublikamizni mustaqillikka erishishi bilan yanada mustahkamroq, yorqinroq bo‘lishi lozim. b. mehnatga bo‘lgan munosabat: mehnat – hayot …

4 / 10

dir. bularga insonni o‘z-o‘ziga bergan bahosi, o‘z ustida ishlash ehtiyoji kiradi. bu avvalombor kamtarlikdir. kamtarlik quyidagi qismlarni o‘z ichiga oladi: 1) o‘z-o‘zini namoyon qilish, o‘zini ko‘rsatishga salbiy munosabat; 2) o‘z imkoniyatlari chegarasini bilish; 3) ehtiyotkorlik, sezgirlik, birovni dilini besabab og‘ritmaslik; 4) o‘z imkoniyatlari, muvaffaqiyatlari sababini yaxshi shart-sharoitlar bilan bog‘lash. kamtar kishi juda oddiy, tabiiy, balandparvoz gaplarni yoqtirmaydi, o‘z xususiyatini biladi va o‘z kuchiga bo‘lgan ishonchni yoqtirmaydi. kamtarlikdan o‘z-o‘zini baholay olmaslikni, o‘z-o‘ziga ishonchni yo‘qligini ajrata olish lozim. ba’zi odamlarda o‘z-o‘ziga yuqori baho berish, o‘zini sevish, takabburlik, manmanlik kabi sifatlarni ham kuzatish mumkin. insonni zarur sifatlaridan biri o‘z-o‘ziga tanqidiy qarash – bu doimiy o‘z ustida ishlashga undovchi asosiy omildir. insonni o‘ziga bo‘lgan munosabati xarakteristikasida mustaqillik va taqlidchanlik muhim o‘rin egallaydi. mustaqillik – insonning ijobiy xarakter sifati bo‘lib, u mas’uliyatlilik, o‘z-o‘ziga ishonch bilan bog‘liqdir. bu sifat ijodiy ish bilan mashg‘ul bo‘lgan kishilarga xosdir. taqlidchanlik – o‘z fikri va xatti-harakatlarini boshqa kishilar xatti-harakatlaridan ko‘chirishga …

5 / 10

talabchanligi, aqlli fikrlarga berilishning o‘ziga nisbatan pastligidan dalolat beradi. odatda xarakter tizimida ba’zi sifatlar ustuvor bo‘ladi. xarakter tuzilishini bir butunligi aniqlikda, maqsadga egalikda, originallik va dinamikada namoyon bo‘ladi. xarakterning asosiy xususiyatlaridan uning aniqligidir. aniqlik bir yoki bir necha sifatlarni ustuvorligida namoyon bo‘ladi. masalan hamza xarakterining asosi bu aql va ehtiros ixtiloflari, hamda hayotdan qo‘rqishdir. aniq namoyon bo‘lmagan sifatlar o‘z yorqinligini yo‘qotadi. bir butunlik – ichki butunlik, sifatlarda qarama-qarshiliklarning mavjud emasligi, yo‘nalganlik va faoliyat o‘rtasida bog‘liqlik, anglash va xatti-harakatlardagi uzviylikdir. xarakter murakkabligi – bu turli tuman qiziqishlarni ong va faoliyatga faol ta’sir ko‘rsatishidir. masalan, m.v. lomonosov xarakterining murakkabligi bunga misol bo‘la oladi (turli ilmiy qiziqishlarga egalik, ishda chidamlilik va qat’iyatlilik, kuchli ehtiros va emotsionallik, ruhiy yumshoqlik lirika bilan almashinishi). originallik – individual o‘ziga xoslik bo‘lib, u juda kam hollarda uchraydi. xarakterning dinamik holati – xarakterni ma’lum o‘zgaruvchanligi, bu tashqi va ichki sabablar, hamda o‘z-o‘ziga bo‘lgan munosabatni o‘zgarganligida namoyon bo‘ladi. jo‘shqinlik – …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xarakter haqida ma'lumotlar"

xarakter reja: 1. xarakter haqida tushuncha. 2. xarakter muammosini o‘rganish tarixidan. 3. xarakter tuzilishi. 4. xarakter turlari. 5. xarakter aksentutsiyasi. 6. xarakterni shakllanishi. xarakter – shaxsning barqaror individual xususiyatlari yig‘indisi bo‘lib, u faoliyat va muloqotda yuzaga keladi hamda shaxsga xos hulq-atvor usullarini namoyon qiladi. «xarakter» termini fanga ilk bora qadimiy yunon olimi va faylasuf teofrast tomonidan kiritilgan. «xarakter» so‘zi yunoncha «chiziq», «belgi», «sifat», «xususiyat» ma’nosini bildiradi. bu so‘z «xarasso» fe’lidan kelib chiqib, uni o‘lchamoq, chizmoq, qirqmoq deb tarjima qilinishi mumkin. hayotiy tajriba asosida xarakter tushunchasini ikki mazmunda tushunish mumkin: keng yoki umumiy maxsus, o‘ziga xos ma’noda. keng yoki umumiy ma’noda inson x...

This file contains 10 pages in DOCX format (30.9 KB). To download "xarakter haqida ma'lumotlar", click the Telegram button on the left.

Tags: xarakter haqida ma'lumotlar DOCX 10 pages Free download Telegram