salavkiylar davrida o‘rta osiyo

DOCX 5 pages 47.6 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 47.6 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

salavkiylar davrida o‘rta osiyo reja: 1. salavkiylar davlatining tashkil topishi 2. antiox i davrida salavkiylar boshqaruvi. 3. salavkiylar davrida ijtimoiy-iqtisodiy hayot. o‘tgan asrning 50 - yillari tarixshunosligida o‘rta osiyo tarixiga doir «antik», «antik davr» tushunchalari muomalaga kirgan edi. qadimgi davr bilan shug‘ullanuvchi tadqiqotchi olimlar - arxeologlar va tarixchilarning ko‘pchiligi «antik», «qadimgi» atamani o‘rta osiyo tarixiga nisbatan ham ishlatish mumkin degan nuqtai nazar tarafdori bo‘ldilar. «antik» atamasi “antiguite”, “antigutiy, antigue” qabilida ishlatilib, «uzoq o‘tmish», «o‘tmish qadimiyat», «qadimgi» deb tarjima qilinadi. mil. avv. 323 yilda aleksandr bobilda to‘satdan vafot etganidan so‘ng u barpo etgan davlatdagi markaziy hokimiyatiga qarshi kuchlarning harakatlari faollashuvi oqibatida yunon-makedonlar yurishlari natijasida vujudga kelgan davlat parchalanib, uning o‘rniga nisbatan barqarorroq bo‘lgan yunon-ellinistik davlat uyushmalari paydo bo‘ladi. aleksandr davlatining parchalanishi va uning xarobalarida yangi davlatlar tizimining paydo bo‘lishi tinchlik yo‘li bilan emas balki, makedoniyalik aleksandrning yaqin sarkardalari - diadoxlar o‘rtasidagi tinimsiz urushlar tufayli bo‘lib o‘tdi. ularning o‘rtasida jangu-jadallar natijasida aleksandr …

2 / 5

sho deb e’lon qildilar hamda bu bilan aleksandr davlati xarobalarida o‘z davlatlarini barpo etdilar. shu tariqa tarix sahnasida g‘arb va sharq an’analarini uyg‘unlashtirgan ellinistik davlatlar paydo bo‘ldi. ana shunday yirik davlatlardan biri - salavkiylar davlati edi. o‘zining eng gullab - yashnagan davrida bu davlat ilgari aleksandr davlatiga kirgan katta hududlarni egallab, g‘arbda egey dengizidan sharqda hind vodiysigacha cho‘zilgan hamda kichik osiyoning janubiy qismini, suriya, mesopotamiya, eron, o‘rta osiyoning janubiy viloyatlari va afg‘onistonning katta qismini o‘z ichiga olgan edi. bu ulkan davlatning asoschisi - aleksandrning yirik sarkardasi salavka edi. salavkiylar hokimiyati sharqdagi harbiy istehkomlarda joylashgan yunon-makedonlar va ularning yarog‘-aslahalari bilan qurollangan mahalliy xalqlarning vakillari harbiy kuchlarga tayangan. antik davri tarixchisi pompey trogning yozishicha, «salavk ba’zi bir o‘lkalarni muzokaralar yo‘li bilan egalladi, ammo baqtriya, parfiya, sug‘d yerlarida u qattiq qarshilikka uchradi va og‘ir janglar olib borishiga to‘g‘ri keldi». bu ma’lumotni yunon tarixchisi arrian ham tasdiqlab, u shunday xabar beradi: «salavk baqtriyaliklar, sug‘diylar, …

3 / 5

rdi. ular salavkiylarning tayanch nuqtalari bo‘lgan marg‘iyonadagi aleksandriya (ko‘hna marv) va aleksandr esxata (uzoqdagi aleksandriya, xo‘jand atroflari)ni vayron etadilar. bu kurashlar natijasida yirik etnik ko‘chishlar bo‘lib o‘tgan bo‘lishi mumkin. xullas, salavkiylar hokimiyatni egallagan paytdayoq ularning o‘rta osiyodagi ahvoli tahlikali edi. aynan shu sababli, o‘rta osiyo viloyatlari yerlaridan mahrum bo‘lishidan qo‘rqib ketgan salavk i o‘z vorisi antiox i boshchiligidagi sharqiy noiblik (satraplik)larni ta’sis etgan edi. mil. avv. 293-yilda salavk o‘g‘li antioxni sharqiy satrapliklarga, ya’ni o‘rta osiyo viloyatlariga o‘zining noibi etib tayinlaydi. antiox vayron etilgan qal’alarni tikladi, quyi murg‘ob vohasini o‘rab olgan yirik va qalin mudofaa devor (marg‘iyona devori) bunyod etdi, qo‘zg‘olonlarni bostirdi. u salavkiylar qudratini namoyish etish maqsadida atrof o‘troq va ko‘chmanchi aholi ustiga harbiy yurishlar uyushtirdi. antiox tomonidan o‘tkazilgan bir qancha harbiy-siyosiy va diplomatik tadbirlar tufayli o‘rta osiyodagi salavkiylarga qarshi harakatlar bostirildi. o‘rta osiyo viloyatlari salavkiylar davlati siyosiy tarixida yetakchi o‘rinlardan birinchi egallaydi. o‘zining uzoq yillik hukmronligi davrida (mil. avv. …

4 / 5

avv. 280-261-yillar) mustaqil hukmronligi davrida salavkiylar davlati siyosatining asosiy yo‘nalishlari shakllanadi. salavkiylar uchta mintaqada - janubiy suriya, kichik osiyo va sharqda faol tashqi siyosat olib borishga majbur bo‘lgan edilar. janubiy suriya va kichik osiyo uchun ptolemeylar (ptolomey lag asos solgan misr va o‘rta yer dengizining sharqidagi davlat sulolasi) bilan tinimsiz urushlar bo‘lib turgan. chunki bu hududlarda muhim savdo yo‘llari tugab, gullab-yashnagan port-shaharlar mavjud edi. kichik osiyoning yunon shaharlari ham muhim ahamiyatga ega edi. sharqiy viloyatlarda, xususan, o‘rta osiyodagi ahvol birmuncha murakkabroq vaziyatda bo‘lib, bu hudud boshqaruv markazlaridan ancha uzoqda joylashgan edi. ikkinchidan, salavkiylar davlatining chegaralarida joylashgan ko‘chmanchilarning doimiy xavfi mavjud edi. mil.avv. iii asrdan boshlab ko‘chmanchilarning ko‘chishlari boshlanishi natijasida chegaralardagi bu xavf yanada kuchayadi. salavkiylar davlatida ichki siyosiy boshqaruv masalalari ham ancha murakkab edi. katta hududlarni qamrab olgan bu davlatda ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish darajasi va jamiyat siyosiy tashkiloti turlicha bo‘lgan. ko‘plab viloyatlarni yagona davlatga birlashtirish ancha murakkab vazifa edi. salavkiylar davlatning …

5 / 5

salavk «podsho tomonidan buyurilgan barcha narsalar doimo adolatlidir», degan tamoyilga qat’iy amal qilgan. salavkiylar sulolasi podsholari quyidagi ikkita huquqiy asosga ega edilar: 1. bosib olish huquqi. 2. hokimiyatni otadan o‘g‘liga meros qoldirish huquqi. ko‘p hollarda salavkiylar podsholari ilohiylashtirilgan. masalan, tangashunoslik ma’lumotlari soter-qutqaruvchi, dikayos-adolatparvar, everget-ezgulik homiysi kabi podsholar bo‘lganligini tasdiqlaydi. davlatning nihoyatda katta hududlarni qamrab olganligi ayrim hollarda ma’muriy nazoratning susayib ketishiga olib kelgan. manbalarning guvohlik berishicha, bir nechta mahalliy siyosiy uyushmalar (alohida qabilalar, yunon polislari, ibodatxona jamoalari, mahalliy sulolalar) ichki ishlarda mustaqil siyosat olib borishga harakat qilganlar. o‘z davrida salavkiylar hukmdorlari shaharsozlik bilan faol shug‘ullanganlar va keyinchalik “salavkiya” deb atalgan shahar markazlariga asos solganlar. markaz sulola vakillaridan birining nomi bilan atalgan hollarda unga polis huquqi (to‘liq mustaqil bo‘lmagan) berilgan. bunday shaharlar ma’muriy nazorat ostiga olingan. shuningdek, bu shaharlarda yunon aholisi jamlanishi lozim edi. salavkiylarning shaharsozlik faoliyati haqida pliniy, strabon, ammian marsellin kabi antik davr mualliflari ma’lumotlar beradilar. bu ma’lumotlarga ko‘ra, …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "salavkiylar davrida o‘rta osiyo"

salavkiylar davrida o‘rta osiyo reja: 1. salavkiylar davlatining tashkil topishi 2. antiox i davrida salavkiylar boshqaruvi. 3. salavkiylar davrida ijtimoiy-iqtisodiy hayot. o‘tgan asrning 50 - yillari tarixshunosligida o‘rta osiyo tarixiga doir «antik», «antik davr» tushunchalari muomalaga kirgan edi. qadimgi davr bilan shug‘ullanuvchi tadqiqotchi olimlar - arxeologlar va tarixchilarning ko‘pchiligi «antik», «qadimgi» atamani o‘rta osiyo tarixiga nisbatan ham ishlatish mumkin degan nuqtai nazar tarafdori bo‘ldilar. «antik» atamasi “antiguite”, “antigutiy, antigue” qabilida ishlatilib, «uzoq o‘tmish», «o‘tmish qadimiyat», «qadimgi» deb tarjima qilinadi. mil. avv. 323 yilda aleksandr bobilda to‘satdan vafot etganidan so‘ng u barpo etgan davlatdagi markaziy hokimiyatiga qarshi kuchlarning ha...

This file contains 5 pages in DOCX format (47.6 KB). To download "salavkiylar davrida o‘rta osiyo", click the Telegram button on the left.

Tags: salavkiylar davrida o‘rta osiyo DOCX 5 pages Free download Telegram