xansirash: patofiziologiyasi va klinikasi

DOCX 12 pages 179.1 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 179.1 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

13- amaliy mashgulot: o‘pka tuberkulyozining xansirash bilan kechuvchi klinik shakllari, ularning qiyosiy tashxisoti. tqd sharoitida bemorlar reabilitatsiyasi. xansirash: patofiziologiyasi va klinikasi xansirash-bemorlarning shifokorga murojaat qilishiga, tez tibbiy yordam chaqirishiga va shoshilinch xolatlarda gospitilizatsiyaga olib keluvchi etakchi xolat xisoblanadi. amerika torakal jamiyati olib borgan ilmiy tekshiruvining maqsadi: (am j respire crit care med vol 159. pp 321-340, 1999) aqsh statsionarlarida mavjud bo‘lgan bemorlar orasida xansirash sindromining tarqalishi va ularning shifokorga murojaat qilishining sababini o‘rganishdir. gospitilizatsiya qilingan bemorlarning 1/3 birida xansirash, beldagi og‘rik, umumiy xolsizlik aniqlandi va bu eng keng tarqalgan shikoyatlardan biri bo‘ldi. epidemiologik ma’lumotlarga ko‘ra, har yili shifokorlarga murojat qilgan bemorlarni 17 mln. ni xansirash shikoyati bilan shifokorga kelgan. bemorlarning ko‘p qismida o‘pka yoki yurak kasalliklari mavjud bo‘lgan. tibbiy adabiyotlarda gierke fikricha, maxsus nafas markazi mavjud emas, ularni turli tarqoq guruxlardagi va ishlab chiqarilishi turlicha bo‘lgan nerv xujayralardan tashqil topganligi xaqidagi fikri ustunlik qilib kelmokda. bu ishni yuqori darajada n. …

2 / 12

arda qo‘lllaniladigan tasnifini ishlab chiqqan. 60-70 yillarda klinik tibbiyot soxasida etakchi bo‘lib b.e. votchal tan olingan bo‘lib u o‘zining klinik ishlarida xansirash kabi muammolarga katta e’tibor karatgan. b.e. votchalning oxirgi ishlari 1973 yilda qayd etilgan. oxirgi 30 yillikda xansirash mexanizmi soxasida katta o‘zgarishlar yuzaga kelgan, ayniqsa insonni kognitiv qismida bo‘lib, bu insonda xansirash jiddiy muammo ekanligini anglab etishga olib keldi. tekshiruv programmasiga pozitron - emession tomograf va yadro – magnit rezonans kiritilishi xansirashning neyrobiologik mexanizmi xaqidagi tasavvurni kengaytirdi. tarixda xansirashni o‘rganish jarayonida respirator sistema sensor sistema faoliyatida ko‘rib chiqildi, ya’ni nerv impulslarini o‘tkazilishini ta’minlovchi sistema va ularni sensor analizlarini taxlil qiluvchi mexanizm sifatida o‘rganildi. evolyusiya mobaynida nafas olish sistemasi maxsuslashtirilgan respirator va metabolik funksiyalarga ajratildi. oxirgi 20 yillikda o‘pkaning immunologik faoliyati o‘rganilishi boshlandi. ushbu planda asosiy o‘rinni, o‘pka to‘qimasining bronxoassotsiyasining lokal immunitet ishlab chiqarilishidagi roli va nafas olish yo‘llarining shilliq qavatini patogen ko‘zgatuvchilardan ximoya qilinishi, yoki bo‘lmasa ularning respirator sistema …

3 / 12

ar katta ahamiyatga ega. respiratsiya barcha tirik sistemalarning yagona o‘ziga xosligi bo‘lib: respiratsiya uzunchoq miya markazi orqali avtonom boshqariladi , ammo nafas iroda kuchi ta’sirida o‘zgarishi mumkin, bu o‘z navbatida bosh miya po‘stloq faoliyati bilan bog‘liq. individum o‘zining nafas faoliyatini boshqarish kuchiga ega. o‘pkaning ventilyasion va gaz almashinuv funksiyasini boshqaruvchi sistemaning bo‘zilishi asosida nafas olishining noqulaylik xissi yuzaga keladi. ko‘pincha buni klinitsistlar xansirash sindromi sifatida qabul qiladi. respirator sistema fiziologik metabolizm darajasini saqlash uchun ishlaydi. nafas motoneyronlari medulla ning klaster neyronlaridan kelib chiqadi. efferent neyronlari zaryadsizlanishi o‘z navbatida ko‘krak qafasi retseptorlariga ta’sir qilib ventilyasiya xajmini belgilab beradi. nafas kislorod , karbonat angidrit va qon, to‘qimadagi vodorod ionlari qonsentratsiyasi bilan boshqariladi. periferik, markaziy xemo retseptorlar va o‘pkaning nafas yuzasidagi mexanoretseptorlar ta’sirlanib, nafas ritmini generatsiyasiga jalb qilib, nafas patternosini keltirib chiqaradi. karbonat angidrid va kislorod miqdorining oshishi medulla da joylashgan markaziy retseptorlar va uyqu arteriyasi, aorta joylashgan xemoretseptorlar orqali qabul qilinadi. nafas …

4 / 12

ent impulslar o‘pka va nafas yo‘llaridan chiqib, nafas siklini generatsiyasiga ta’sir qiladi. ta’sirlanish retseptorlari o‘pka xajmi oshganda ta’siralanadi. bronxiolalarining epiteliysini o‘rab turuvchi irratant retseptorlari, bronx shilliq qavatini taktil ta’siralanishi xavoning yuqori bosimli oqimi va bronxlarni silliq mushaklarining tonusining oshishi xisobiga yuzaga keladi. o‘pkaning interstitsial to‘qimasida, al’veola va kapillyarlarida “s fibrillalar” joylashgan. interstitsial to‘qima va kapillyarlarda bosim boshqarilishi “s fibrillalar” bilan bog‘liq. respirator mushaklar harhil sensor retseptorlar orqali boshqariladi. duksimon tolalar afferent xususiyatga ega bo‘lib, unga bog‘liq xolda spinal va supraspinal reflekslar qo‘shiladi. tashqi va ichki mushaklarni biriktirib turuvchi duksimon mushaklar proprioretseptiv reflekslar orqali respirator markazga charchash xaqida signal yuboradi. inson buni xansirash sifatida qabul qiladi. diafragma paydan iborat bo‘lib, u orqali miyaning retseptorlariga tormozlovchi ta’sir qiladi. ko‘krak qafasidan va o‘pkadan keluvchi impul’slar motoneyron va premotoneyron orqali qabul qilinib, ventilyasion statusga va respirator mushak qisqarishiga ta’sir qiladi. bu o‘z navbatida ventilyasion funksiyani aniq sharoitlarga moslashishini ta’minlaydi. xemoretseptorlar, o‘pka va ko‘krak qafasining …

5 / 12

olligini qo‘zg‘atish uchun 100-200 ms davomida spontan xolda paydo bo‘ladi. bu paytda inspirator neyronlar keyingi neyronlar tomonidan ingibiralashtiruvchi ta’sirlardan ozod etiladi. inspiratorli neyronlarning to‘liq tormozlanishi nafas olish markazining preinspirator neyronlarning faollik davriga to‘g‘ri keladi, ya’ni ekspirator neyronlarning faolligi butunlay to‘xtashiga olib keladi. boshlang‘ich razryadli inspirator neyronlar to‘liq inspiratorli neyronlarni faollashtiradi va atrofidagi neyronlarning ko‘zg‘alishiga olib keladi. bunday turdagi neyronlar diafragma va qovurg‘alararo nervlarning faolligini oshiradi, natijada diafragma va qovurg‘alararo mushaklarning qisqarish kuchi oshadi. erta inspirator neyronlar faolligini nafas olish fazasining o‘rtasida tugatadi. respirator siklning bu davrida kechki respirator neyronlar faollashadi, nafas olish fazasining oxirida diafragma va tashqi qovurg‘alararo mushaklar qisqaradi. maksimal chastotali kechki inspirator neyronlarning razryadi boshqa neyronlarning faolligi tugashi davrga to‘g‘ri keladi. nafas olish markazining barcha turdagi inspirator neyronlarning faolligi tugashi postinspirator neyronlarni tormozlaydi, qaysiki nafas chiqarishning birinchi yarmida diafragmaning bo‘shashish darajasini boshqaradi. nafas chiqarishning ikkinchi yarmida yoki faol ekspiratsiya fazasida ritmogenezning inspiratorli va ekspiratorli faolligi mexanizmiga bog‘liq. respirator …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xansirash: patofiziologiyasi va klinikasi"

13- amaliy mashgulot: o‘pka tuberkulyozining xansirash bilan kechuvchi klinik shakllari, ularning qiyosiy tashxisoti. tqd sharoitida bemorlar reabilitatsiyasi. xansirash: patofiziologiyasi va klinikasi xansirash-bemorlarning shifokorga murojaat qilishiga, tez tibbiy yordam chaqirishiga va shoshilinch xolatlarda gospitilizatsiyaga olib keluvchi etakchi xolat xisoblanadi. amerika torakal jamiyati olib borgan ilmiy tekshiruvining maqsadi: (am j respire crit care med vol 159. pp 321-340, 1999) aqsh statsionarlarida mavjud bo‘lgan bemorlar orasida xansirash sindromining tarqalishi va ularning shifokorga murojaat qilishining sababini o‘rganishdir. gospitilizatsiya qilingan bemorlarning 1/3 birida xansirash, beldagi og‘rik, umumiy xolsizlik aniqlandi va bu eng keng tarqalgan shikoyatlardan biri b...

This file contains 12 pages in DOCX format (179.1 KB). To download "xansirash: patofiziologiyasi va klinikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: xansirash: patofiziologiyasi va… DOCX 12 pages Free download Telegram