rejalashtirish va bashoratlaishing mohiyati, axamiyati va vazifalari

DOCX 10 pages 56.2 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 56.2 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

12 mavzu. sanoat ishlab chiqarishini rejalashtirish va bashoratlash (prognozlash) 5.1. rejalashtirish va bashoratlaishing mohiyati, axamiyati va vazifalari texnikaviy, madaniy va iqtisodiy jixatdan rivojlangan jamiyatda rejalashtirish singari vosita boshqaruv jarayonining kengayishi, fan-texnika taraqqiyoti xamda extiyojlarning darajasi va xajmi jixatidan ortishi boshqaruv instansiyalari, ya’ni bir-biriga itoat kiladigan tashkilotlar oldiga siyosat, iqtisodiyot va aloxida shaxslar, oilalar, maxaddadar, korxonalar, xududiy jamoalar, mamlakatlar, shuningdek, butun insoniyat uchun muxim bo‘lgan muammolarni kuymokda. tajriba shuni ko‘rsatadiki, kelajakning murakkab masadadarini xal etish uchun odamlar jiddiy fikr yuritishlari va faol xarakat kilishlari darkor. bunda istalgan maksadlarni uz vaktida anglash va ularga erishish choralarini belgilaishing ma’kul ko‘rinishida kumaklashadigan loyixa, konkepkiyalar, asosiy yunalishlar, ayniksa, zarur. extiyojlarni qondirish uchun mablag qancha kam bo‘lsa, tegishli texnikaviy, iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy jarayonlarni okilona boshqarishda kumaklashadigan vositalar shunchalik ta’sirchan bo‘lishi lozim. ma’lum orzu umidlar bilan bog‘liq bo‘lgan boshqaruv vositalaridan biri rejalashtirishdir. rejalashtirish — loyixa ishlab niщim buyicha axborotni ishlashga asoslangan, kelajakda maщsadga erishish uchun parametrlarni …

2 / 10

huniladiki, u (karor kabul kilishga muvofik keluvchi axborot jarayoni bilan bir katorda) vakt jixatdan kon’yukturali vokealar yuzaga kelishidan oldin ishlab chikiladi. rejalashtirishni «aslida tafakko‘rning akliy bashorati va ta’kidlar kelajak faoloiyatini kuzda tutadigan tafakkur jarayoni sifatida», deb ta’riflash mumkin. rejalashtirish — bu, vazifani sifatli va sonli tasvirlash, natijaviy imkoniyatlarni belgilash va ularga erishish yullarini aniklashdir. rejalashtirish — kelajak muammolarini bilish va xal etishning tizimli, usuliy (metodik) jarayoni. nixoyat, rejalashtirish — xalq xo‘jalikgiga raxbarlik kilishning uzagidir. rejalar esa, davlat iqtisodiy va ijtimoiy siyosatini amalga oshirishning asosiy qurolidir. rejalashtirishning axamiyati shunday iboratki, u iqtisodiyotni rivojlantirishning prinkipial masalalariga oid davlat va xukumat ko‘rsatmalarini iqtisodiy va ijtimoiy taraqqiyot rejalari yordamida anik topshiriklarga va amaliy ishlarga aylantiradi. uzok, muddatli, ya’ni uch yillik, besh yillik va un yillik rejalarda davlatning iqtisodiy strategiyasi jamlangan xolda ifodalanadi. yillik rejada, odatda, xo‘jalik vazifalarini xal etishning eng samarali taktikasi nazarda tutiladi. rejalashtirish faoliyatlarda, ya’ni amalda muayyan uygunlik va muvofiklikni ta’minlaydi, ishlab …

3 / 10

atolarning oldini olish va xavf-xatarni kamaytirish imkonini beradi. rejalashtirish ob’ektiv iqtisodiy konunlardan ongli ravishda foydadanishni takozo etadi. rejadi xujadik yuritish imkoniyati va zaruriyatining o‘zi xar bir jamiyatda xadk xujadigini rejadi va mutanosib rivojlantirish konunining amad kilishini takozo etadi. lekin bozor iqtisodiyoti sharoitida nafakat rejadi rivojlanish konuni, badki bir kator boshqa konunlar, jumladan, qiymat konuni, talab va taklif konuni, vaktni tejash, mehnatga karab taksimlash konunlari xarakatda bo‘ladi. bozor iqtisodiyoti sharoitida umumdavlat strategiyasining, jumladan, umumdavlat rejasining «falsafasi» masadasi adoxida axamiyat kasb etadi. bu «falsafa» o‘zbekiston respublikasi ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotining muxim sohadari va maksadlarini, struktura va investitsiya siyosati, fan- texnika taraqqiyotining yunadishlarini, ilmiy, ma’naviy va ma’rifiy sadoxiyatini ko‘tarish, mamlakat mudofaa kobiliyatini sakdab turish vazifalarini belgilab beradi. bozor iqtisodiyotining barcha imkoniyatlari erkin reja asosida amalga oshiriladi. demak, rejadashtirish qanchalik erkin va mukammad bo‘lsa, mustakillikning afzadlikdari, istikdolning samarasi shunchadik tulikrok kuzga tashdanadi, shundagina jamiyat uz ijtimoiy-iqtisodiy vazifalarini muvaffakiyatli xal etadi. ana shundagina rejalashtirish xalq xo‘jalikgining barcha …

4 / 10

i bilib olish iqtisodiy jarayonlar moxiyatini ukib va ukib olishga, taraqqiyotning ilg‘or tendenkiyalarini xali ular ko‘rtak xolida bo‘lganidayok aniklab olishga, iqtisodiy taraqqiyot yashrayonini ilmiy asosda oldindan kura olishga, uni mustakil, buyuk davlat ko‘rish manfaatlari uchun reja asosida yulga solishga yordam beradi. rejalashtirish nazariyasida rejalashtirishning turlari, boskichlari, maksadlari, vazifalari, tizimlari degan tushunchalar mavjud. rejalashtirishning asosiy turlariga quyidagilar kiradi: · munosabatdor kattaliklar buyicha rejalashtirish; · muvofiklashtirish shakllari buyicha rejalashtirish; · moslashuv (adaptatsiya) shakliga kura rejalashtirish. rejalashtirish turlarini bir kator alomatlar buyicha tasniflash mumkin. masalan, rejalashtirishning birinchi eng muxim turi bo‘lgan munosabatdor kattaliklar buyicha rejalashtirish to‘rining alamotlariga quyidagilar kiradi: · zamon (vakt) kulami (kiska muddatli, o‘rtacha muddatli, uzok muddatli rejalashtirish); · funksional bulim (ishlab chiqarishni, sotishni, saklaishi, ta’minotni, moliyani, investitsiyani rejalashtirish); - boshqaruv ieraraxiyasi (raxbariyat ierarxiyasi); · rejalash ieraraxiyasi (strategik, ya’ni oliy; taktik, ya’ni o‘rta; operativ, ya’ni past darajadagi rejalashtirish). agar rejalashtirish jarayonini boshdan-oyok kurib chikilsa, unda ayrim boskichlarni ajratish mumkin. ularga quyidagilar …

5 / 10

iblash; maksadlarni amalga oshirish, maksadlarni tanlash. ushbu nazariyadan kelib chikib, sanoat ishlab chiqarishini rejalashtirishning asosiy vazifalarini quyidagicha izoxlash mumkin: · eng avvalo, maksadni kuyish; · sanoat ishlab chiqarishining xilma-xil faoliyatini, ayniksa xalq xo‘jalikgi va axoli uchun zarur bo‘lgan yuqori sifatli, raqobatbardosh maxsulotlar tayyorlaishing ijtimoy-iqtisodiy jixatdan maksadga muvofikligini asoslab berish; · zaruriy moddiy-texnik bazani shakllantirish; · moliyalash manbalarini anikdash va ijobiy pirovard natijaga erishish. mustakildik yillarida rejadashtirish sohasida bir kator ishlar amadga oshirildi. lekin shuni aytish kerakki, xadk xujadigining rejadi, mutanosib rivojlanish konuniyati tadablariga to‘la javob beradigan darajaga erishilgani yuk. yakin utmishda rejadashtirishda birtaday xatolarga yul qo‘yilganini, murakkab xo‘jalik muammolarini xal etishga uylamay-netmay tavakkadchilik bilan karadganligini xamma yaxshi biladi. mildiy iqtisod va uning etakchi tarmog‘i bo‘lgan sanoat ishlab chiqarishining uzok davrga muljallangan rivojini belgilash uchun boshqaruvning eng muxim funksiyalaridan biri bo‘lgan bashoratlash (prognozlash) adoxida e’tibor berishni tadab kiladi. shu munosabat bilan bu kategoriyaning moxiyati va axamiyati, mazmuni va turlari, usullari va …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "rejalashtirish va bashoratlaishing mohiyati, axamiyati va vazifalari"

12 mavzu. sanoat ishlab chiqarishini rejalashtirish va bashoratlash (prognozlash) 5.1. rejalashtirish va bashoratlaishing mohiyati, axamiyati va vazifalari texnikaviy, madaniy va iqtisodiy jixatdan rivojlangan jamiyatda rejalashtirish singari vosita boshqaruv jarayonining kengayishi, fan-texnika taraqqiyoti xamda extiyojlarning darajasi va xajmi jixatidan ortishi boshqaruv instansiyalari, ya’ni bir-biriga itoat kiladigan tashkilotlar oldiga siyosat, iqtisodiyot va aloxida shaxslar, oilalar, maxaddadar, korxonalar, xududiy jamoalar, mamlakatlar, shuningdek, butun insoniyat uchun muxim bo‘lgan muammolarni kuymokda. tajriba shuni ko‘rsatadiki, kelajakning murakkab masadadarini xal etish uchun odamlar jiddiy fikr yuritishlari va faol xarakat kilishlari darkor. bunda istalgan maksadlarni uz vak...

This file contains 10 pages in DOCX format (56.2 KB). To download "rejalashtirish va bashoratlaishing mohiyati, axamiyati va vazifalari", click the Telegram button on the left.

Tags: rejalashtirish va bashoratlaish… DOCX 10 pages Free download Telegram