diniy fanatizm, ekstremizm, fundamentalizm, terrorizmning tarixi va hozirgi davrda xavfsizlikga tahdidlar

DOCX 6 pages 19.8 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 19.8 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

12-mavzu. diniy fanatizm, ekstremizm, fundamentalizm, terrorizmning tarixi va ularning hozirgi davrda xavfsizlikga tahdidi diniy fanatizm, ekstremizm, fundamentalizmning tarixi va rivojlanish bosqichlari. markaziy osiyo mintaqasida faoliyati kuzutilgan diniy ekstremistik harakatlarning maqsadlari. terrorizmning mohiyati va uning shakllari. din niqobidagi terrorizm amaliyotining oqibatlari. xalqaro diniy terroristik guruhlar – al-qoida, ixvanul muslimin, ishid, boko xaram, tolibonlar tashkilotlarining xavfsizlikga tahdidi. o‘zbekistonda sodir etilgan terroristik harakatlar va ularning barqaror taraqqiyotga ta’siri. turkiston islom harakati, akromiylar, soxta salafiylik, vahobiylik, xizbut tahrir va nurchilik harakatlarining paydo bo’lish tarixi, ularga islom tashkilotlari va musulmon ulamolari tomonidan berilgan raddiyalar. o’zbekistonda radikal oqimlarga qarshi kurashning yo’nalishlari va huquqiy asoslari. reja: 1.ekstremizm, aqidaparastlik va mutaassiblikning mazmun-mohiyati. 2.terrorizm tushunchasi va uning asosiy belgilari. tayanch tushunchalar: ekstremizm, diniy ekstremizm, fundamentalizm, mutaassiblik, aqidaparastlik, terror, terrorizm, xalqaro terrorizm, firqalar, xorijiylar, soxta salafiylar. mavzu o‘quv maqsadi: ekstremizm, aqidaparsatlik, mutaassiblikning mohiyatini tushuntirish, terror va unga olib boradigan yo‘llarni ko‘rsatish, din niqobida faoliyat yuritadigan ekstremistik guruhlar hamda diniy ekstremizm …

2 / 6

ga daxldor masalaga aylandi. ekstremizm (lotincha – «aql bovar qilmas darajada», «haddan oshish») jamiyatda qabul qilingan qonun-qoidalarga zid radikal qarashlar va harakatlarni anglatadi. ularga diniy tus berish esa, diniy ekstremizmga olib keladi. diniy ekstremizm – jamiyat uchun an’anaviy bo‘lgan diniy qadriyatlar va aqidalarni rad etish, ularga zid g‘oyalarni aldov va zo‘rlik bilan targ‘ib qilishga asoslangan nazariya va amaliyotni anglatadi. ekstremistik qarashlarni barcha dinlarda, buddaviylik, xristianlik, islomdagi turli oqimlarda uchratish mumkin. masalan, mutaxassislar katolik cherkovining erkin fikr yurituvchi, hukmron feodal-katolik cherkovi aqidalarini rad etuvchi kishilar – papa hokimiyati dushmanlarini ta’qib qilish uchun xiii asrda tuzilgan va minglab odamlarning qurbon bo‘lishiga olib kelgan inkvizitsiya faoliyatini ham ekstremizmning o‘ziga xos ko‘rinishi sifatida baholaydilar. ammo hozirda islom dini niqobi ostidagi diniy-siyosiy harakatlar a’zolari tomonidan turli jinoyatlar sodir etilayotgani jamiyat xavfsizligiga jiddiy tahdid solmoqda. fundamentalizm – (lotincha – «asos») tushunchasining ma’nosi muayyan ijtimoiy hodisaning dastlabki ko‘rinishini anglatadi. diniy fundamentalizm – «ma’lum din vujudga kelgan ilk …

3 / 6

shni mustahkamlash, uni so‘zma-so‘z sharhlashga qat’iy rioya qilishni talab qildilar. bu oqim keyinchalik amerikada keng tarqalib ketdi. 1919 -yili filadelfiyada jahon xristian fundamentalistlari assotsiatsiyasiga asos solindi. xx asrning 70-yillaridan boshlab, bu so‘z islomga nisbatan qo‘llanila boshladi. bunda «fundamentalizm» atamasi – qur’on va hadislarni so‘zma-so‘z talqin etuvchi, ilk islomga qaytishga qaratilgan aqidalarni targ‘ib qiluvchi diniy-konservativ ruhdagi yo‘nalishga nisbatan ishlatildi. buning natijasida jahon matbuotlarida islom niqobidagi mutaassib jangarilarni «fundamentalistlar» deb atash ham odat tusiga kirdi. shunday ekan, ekstremizm yoki fundamentalizmni faqat muayyan din bilan bog‘lash mutlaqo asossiz. xususan, islom dini, u bilan bog‘liq turmush tarzi va qadriyatlar majmui hech qachon ekstremistik tuzilmalarning go‘yo din va musulmon jamoasi ravnaqi yo‘lida amalga oshirayotgan terrorchilik xurujlarining asosiy sababi sifatida qaralishi mumkin emas. islom shiorlaridan tanlab foydalanadigan, dinning asl mohiyatini buzib talqin qiladigan ekstremistik tuzilmalar xuddi yuqoridagi kabi go‘yoki, keng xalq ommasi bilan uzviy birlik mavjudligini ko‘rsatish, aslida esa jamiyatda tartibsizlik va parokandalikni yuzaga keltirish uchun …

4 / 6

rinishda yorqin namoyon bo‘ladi. mutaassiblik (arab. – «g‘uluv ketish», «chuqur ketish») o‘z fikr-mulohaza va dunyoqarashi to‘g‘riligiga o‘ta qattiq ishonib, boshqa diniy e’tiqodlarga murosasiz munosabatda bo‘lishni anglatadi. mutaassiblik barcha davrlarda turli din va yo‘nalishlar orasida keskin nizo va to‘qnashuvlar kelib chiqishiga sabab bo‘lgan. ayni paytda, dunyoviy va diniy bilimlarning sayozligi, sof diniy tushunchalarning asl mazmunini bilmaslik ham diniy mutaassiblik g‘oyalarning tarqalishiga sabab bo‘lishi mumkin. bu jarayonning eng xatarli jihati dinni siyosiylashtirish vositasida hokimiyatga intilish, dindan odamlar orasiga nifoq solish, qo‘poruvchilik ishlarini amalga oshirish va g‘arazli manfaatlarni ro‘yobga chiqarishda foydalanishga urinishlarda namoyon bo‘lmoqda. demak, diniy ekstremizm kelib chiqishining birinchi va asosiysi sababi bu – mutaassib fikr va qarashlarning paydo bo‘lishidir. mutaassiblik diniy ekstremizm va terrorizmga zamin tayyorlaydi. shu o‘rin qayd etish joizki, ko‘p manbalarda «aqidaparastlik» so‘zi hozirgi voqelikdan kelib chiqib «mutaassiblik» so‘zi bilan almashtirilgan holda iste’foda etilmoqda. mutaassiblik va g‘uluv qur’oni karimda muhokama qilingan mavzulardan hisoblanib, uning har qanday ko‘rinishi qat’iy rad …

5 / 6

inda chuqur ketadiganlar halok bo‘ldi», deb uch bora takror aytganlarining o‘zidan ham mutaassiblik va g‘uluvning naqadar yomon illat ekanini ko‘rishimiz mumkin. 2.terrorizm tushunchasi va uning asosiy belgilari. terrorizm (lotincha – «qo‘rqitish», «vahimaga solish») – aholining keng qatlamlarida vahima va qo‘rquv uyg‘otish, jamiyatda beqarorlik keltirib chiqarish orqali davlat hokimiyatini egallash maqsadiga qaratilgan jinoiy faoliyatdir. terror – ommaviy va siyosiy maqsadlarga erishish uchun zo‘ravonlikdan hamda zo‘ravonlik qilish bilan tahdid solishdan muntazam foydalanishdir. shunday qilib, «terror» dushmanni jismoniy zo‘ravonlik yo‘li bilan qo‘rqitish, hatto uni jismonan yo‘q qilishni anglatadi. «terrorizm» esa terror amaliyotidir. bu ikki tushunchani shu tarzda chegaralash maqbul bo‘lsa, u holda terrordan kelib chiqqan terrorizm aslo yangi hodisa bo‘lmay, bugungi kungacha asrlar qo‘ynidan yetib kelgan, deb hisoblash mumkin. o‘zbekiston respublikasining jinoyat kodeksida «terrorizm»ga quyidagicha ta’rif berilgan: «terrorizm –xalqaro munosabatlarni murakkablashtirish, davlatning suverenitetini, hududiy yaxlitligini buzish, xavfsizligiga putur yetkazish, urush va qurolli mojarolar chiqarish, ijtimoiy-siyosiy vaziyatni beqarorlashtirish, aholini qo‘rqitish maqsadida davlat organini, xalqaro …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "diniy fanatizm, ekstremizm, fundamentalizm, terrorizmning tarixi va hozirgi davrda xavfsizlikga tahdidlar"

12-mavzu. diniy fanatizm, ekstremizm, fundamentalizm, terrorizmning tarixi va ularning hozirgi davrda xavfsizlikga tahdidi diniy fanatizm, ekstremizm, fundamentalizmning tarixi va rivojlanish bosqichlari. markaziy osiyo mintaqasida faoliyati kuzutilgan diniy ekstremistik harakatlarning maqsadlari. terrorizmning mohiyati va uning shakllari. din niqobidagi terrorizm amaliyotining oqibatlari. xalqaro diniy terroristik guruhlar – al-qoida, ixvanul muslimin, ishid, boko xaram, tolibonlar tashkilotlarining xavfsizlikga tahdidi. o‘zbekistonda sodir etilgan terroristik harakatlar va ularning barqaror taraqqiyotga ta’siri. turkiston islom harakati, akromiylar, soxta salafiylik, vahobiylik, xizbut tahrir va nurchilik harakatlarining paydo bo’lish tarixi, ularga islom tashkilotlari va musulmon ulamol...

This file contains 6 pages in DOCX format (19.8 KB). To download "diniy fanatizm, ekstremizm, fundamentalizm, terrorizmning tarixi va hozirgi davrda xavfsizlikga tahdidlar", click the Telegram button on the left.

Tags: diniy fanatizm, ekstremizm, fun… DOCX 6 pages Free download Telegram