yetakchi zamonaviy konsultativ nazariyalar va texnologiyalar talqini

DOCX 12 pages 62.8 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 62.8 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

yetakchi zamonaviy konsultativ nazariyalar va texnologiyalar talqini tayanch tushunchalar: ratsional ishonch, irratsional ishonch, ratsional emotive terapiya, yetuklik holati, bolalik hola, ota-onalik holati, ego, zolim (aggressor), qutqaruvchi, jabrdiyda. 1955-yilda albert ellis tomonida ishlab chiqilgan ratsional emotiv xulq-atvor terapiyasiga asos solidi. ratsional emotive terapiya kognitiv yondashuvning o’ziga xos psixologik ko’rsatish usullaridan biriga aylandi. chunki ushbu terapiyada asosiy e’tibor kishi tafakkur tarzini o’zgartirish orqali unga psixologik ko’mak berishga qaratiladi. boshqacha qilib aytganda, shaxs stress holatiga tushishiga, turli psixologik muammolar yuzaga kelishiga sababchi bo’luvchi asosiy omil bu insonning mantiqqa mos kelmaydigan irratsional ishonchlaridir (irratsional fikrlardir) deyiladi. ratsional-emotiv terapiya asoschisi albert ellis irratsional. fikrlarni 4guruhga ajratadi. 1. "majburiyatlar" — kimdir yoki nimadir qanday bo'lishi kerakligini ko'rsatuvchi fikrlar. masalan, "men o'yinda yutishim shart", "u menga xushmuomala bo'lishi kerak". 2."dahshatga soluvchi" fikrlar — biror hodisa, odam, narsa o'ylaganidan ko'ra boshqacha bo'lib chiqsa, go'yo falokat bo'ladigandek idrok etiladigan fikrlar. masalan, "u kelgunicha hamma joyni tozalamasam, juda yomon bo'ladi". …

2 / 12

lar haqida qat'iy fikrga ega bo'lmaslik, butun dunyoni o'ziga moslashtirishga intilmaslik lozim. aynan shu irratsional fikrlar shaxsning ruhiy holatiga salbiy ta’sir ko’rsatadi. albert ellis shunday irratsional ishonchlardan qutulish sxemasini ishlab chiqdi. ushbu sxema quyida havola etilmoqda. albert ellis fikriga ko’ra irratsional fikrlardan xalos bo’lish uchun ularni parchalash lozim ekan. ana shunda inson o’zida kutilgan xulq-atvorni shakllantira olar ekan. o’rinli savol tug’ilishi tabiiy. irratsional fikrlarni qanday qilib parchalash mumkin?! buning uchun shaxs o’zidagi irratsional fikrlarni ratsional ishonchlarga aylantirishi lozim. masalan, hamma meni yaxshi ko’rishi lozim, bo’lmasa men noqulay ahvolga tushaman qabilida emas hamma meni yaxshi ko’rmasa ham o’zimni yaxshi his qilaveraman yo’sinida fikrlashga odatlanishi lozim. sotsial psixoologik treninglarda qatnashayotgan turli yoshdagi a’zolar ham tafakkur tarzida mavjud bo’lgan shu kabi irratsional ishonchlar sabab turli psixologik muammolar bilan to’qnashadilar. shuning uchun ham bugungi kunda psixologik treninglarda trener tomonidan ratsional emotiv terapiya g’oyalaridan samarali foydalanilmoqda. natijada, trening ishtirokchilarida shaxsda shakllanib qolgan irratsional fikrlarni ratsionaliga …

3 / 12

ni qisqa qilib, ya’ni muloqotga kirishayotgan individlar ego holatlarining o'zaro ta’siridir deyish mumkin. insonda biror xatti-harakat, xulq-atvorini namoyon qilishida rol o’ynagan stimullar javob transaksiyalardan iborat bo’ladi. e.bernning transakt tahliliga ko'ra insondagi uchta «men» mavjud bo’lib, quyida ularga xos bo’han xususiyatlarni ochib berish natijasida, o’zaro farqi va qanday holatlarda namoyon bo'lishini ochib berishga harakat qilamiz. 1 bolalik (b) — bo'ysunuvchi, mas’uliyatsiz, spontan reaksiyalarni namoyon etuvchi, nazoratsiz faolligi yuqori bo'lgan ego. ushbu holatdagi odam o'z kechinmalarini so'zlar bilan emas, balki hissiyotlar bilan namoyish etadi. bu holatning jismoniy belgilariga yig'lash, qaysarlik, ming'irlash, qo'rquvdan cho'chib tushish, yelka qisish, masxara qilish, kulish, biror narsa deb aytish uchun qo'l ko'tarish, uyalish, burun tortishni kiritish mumkin. bolalik holatida inson nutqida «xohlamayman», «qilmayman», «men katta bo'lganimda.», «hammadan ko'p», «eng yaxshi» kabi iboralardan foydalanadi. yetuk odam esa “men katta bo'lganimda” iborasini “men boyib ketganimda” shaklida ifodalaydi. bola holatidagi ego so’roq olmoshlari «nega? qachon? qayerda? kim? qanday?» savollardan ko’p foydalanadi. …

4 / 12

, yig’lash kabi usullarda namoyon qiladi. ota-onalik holati (o) — butun mas’uliyatni o'z zimmasiga oluvchi, talablar va shart qo'yadigan, nazorat o'rnatadigan holat.bu holatning jismoniy belgilari: qoshlarni uyish, ko'rsatkich barmoqni yuqoriga ko'tarish, qo'llarni ko'krakda chalishtirish, «uf» tortish, suhbatdosh yelkasini qoqib qo'yish.ota-onalik holatidagi kishi ko'pincha quyidagi so'zlardan foydalanadi: «yaxshilab miyanga quyib ol», «hech qachon.», «unutmagin», «qancha gapirish kerak», «qani qo'lingni tekkizib ко'г-chi» (doim, hech qachon, mumkin, mumkin emas so'zlari ota-onalik holatidagi kishi tomonidan ko'p ishlatiladi).baholovchi fikrlar — qoralash, maqtash ma’nosidagi fikrlar («ahmoq», «jinnivoy», «erkatoyim», «bechoragina» kabi) ota-onalik holatidagi kishiga xos.ota-onalik holati quyidagilarga bo'linadi: mehribon ota-onalik «men»i (yordam beruvchi, to'g'rilovchi, ovutuvchi), tanqidchilik «men»i (tanqid qiluvchi, buyruq beruvchi, qo'rqituvchi).katta odam holati (k) — vaziyatni inobatga ola biladigan, boshqalarning manfaatlarini ham e’tibordan chetda qoldirmaydigan, mas’uliyatni o'zgalarning va o'zining o'rtasida adolatli taqsimlay oladigan holat.bu holatning jismoniy belgisi: tinglayotganda yuz,ko‘z, tananing harakatlanishi (har 3—5 soniyada ko‘zlar pirpirashi). bolalik holatiga xos qiziquvchanlik va berilib ketish ham katta odam …

5 / 12

lar quyidagi turlarga bo'linadi: parallel transaksiyalar — stimul transaksiya va javob transaksiya kesishmaydi (masalan, «katta odam» holatida turib «bolalik» holatiga murojaat qilish, «bolalik» holatida turib «kattalik»ka javob qaytarish); kesishuvchi transaksiya — stimul transaksiya va javob transaksiya kesishadi (masalan, «katta odam» holatining «katta odam» holatiga murojaat qilishi, «ota-onalik»ning «bolalik»ka javob qaytarishi); yashirin transaksiya — bevosita kuzatilayotgan xulq-atvor bilan bog'liq bo'lmagan transaksiyadir.sirti «yaltiroq» bo'lgan jismoniy belgilar, so'zlar ostiga juda salbiy mazmun yashiringanda shunday transaksiya ro'y beradi.ushbu transaksiyalar ikkidan ortiq ego holat munosabatga kirishishi natijasida ro'y beradi.muloqot pozitiv (ijobiy) tugallanishi uchun transaksiyalar parallel bo'lishi bolalik ota-onalik yetuk odam ishonuvchanlik g’amxo’rlik o’ziga nisbatan soflik e’tibor ishonch to’g’rilik hamdardlik mas’uliyatlilik ijodiylik nazorat adekvatlik qiziquvchanlik xulq-atvor ongli xulq-atvor injiqlik qoidalari ishonch bezorilik ijtimoiy normalar moslashish infantillik himoya tahlil kashfiyotchilik buyruqbozlik tafakkur aql o’rgatish quruq mantiq ta’qiqlar ming’irlash kerak.kesishuvchi transaksiya nizo va ziddiyatga olib keladi.parallel transaksiyaga misol: «oyijon, bu mening qo'limdan kelmaydi», «sen endi katta bola bo'lib …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yetakchi zamonaviy konsultativ nazariyalar va texnologiyalar talqini"

yetakchi zamonaviy konsultativ nazariyalar va texnologiyalar talqini tayanch tushunchalar: ratsional ishonch, irratsional ishonch, ratsional emotive terapiya, yetuklik holati, bolalik hola, ota-onalik holati, ego, zolim (aggressor), qutqaruvchi, jabrdiyda. 1955-yilda albert ellis tomonida ishlab chiqilgan ratsional emotiv xulq-atvor terapiyasiga asos solidi. ratsional emotive terapiya kognitiv yondashuvning o’ziga xos psixologik ko’rsatish usullaridan biriga aylandi. chunki ushbu terapiyada asosiy e’tibor kishi tafakkur tarzini o’zgartirish orqali unga psixologik ko’mak berishga qaratiladi. boshqacha qilib aytganda, shaxs stress holatiga tushishiga, turli psixologik muammolar yuzaga kelishiga sababchi bo’luvchi asosiy omil bu insonning mantiqqa mos kelmaydigan irratsional ishonchlaridir (i...

This file contains 12 pages in DOCX format (62.8 KB). To download "yetakchi zamonaviy konsultativ nazariyalar va texnologiyalar talqini", click the Telegram button on the left.

Tags: yetakchi zamonaviy konsultativ … DOCX 12 pages Free download Telegram