bronza davri

DOCX 33 pages 50.6 KB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 50.6 KB

File type DOCX

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

bronza davri bronza davrining umumiy tavsifi. bronza davri metallurgiya taraqqiyotining to‘rtinchi bosqichiga to‘g‘ri keladi. bronza-misga qo‘shimcha metall (mishyak, qo‘rg‘oshin, qalayi, 9:1 nisbatda) qo‘shib eritish asosida hosil qilinadigan metall turi. bronzadan foydalanish boshlangan davrdan ilk temir asrigacha davom etgan insoniyat tarixi bronza davri deb nomlanadi. bronzadan foydalanish yer yuzining barcha joylarida bir xil kechmagan. bronza quyish texnologiyasi dastlab qadimgi sharqda, xususan, mesopotamiyada mil. avv. iv ming yillikning oxirlarida vujudga kelgan. bu yerdan qo‘shni hududlarga yoyilib, yer yuzining boshqa joylariga tarqalgan. yevrosiyoning chekka hududlarida bronza davri nisbatan kech boshlanib mil. avv. i ming yillikning boshlarigacha davom etgan. yevrosiyo hududida bronza davri sanasi mil. avv. iii-ii ming yilliklar doirasida belgilash qabul qilingan. eneolit davri dehqonchilik qishloqlari o‘rnida shakllangan ilk shaharlar rivojlanib, ilk sivilizatsiya markaziga aylanadi. shaharlarning savdo-iqtisodiy, madaniy-g‘oyaviy va maʼmuriy markaz sifatidagi ahamiyati ortib boradi. shahar markazlarida hunarmandchilik rivojlanib, ixtisoslashgan ishlab chiqarish jarayoni chuqurlashib, savdo munosabatlari shakllanadi. xalqaro savdo va madaniy aloqalar takomillashib, …

2 / 33

vrda yevrosiyoning shimoliy qismida ishlab chiqaruvchi shakliga o‘tish xo‘jalikning jarayoni kechayotgan edi. qadimgi sharqning bronza davri jamiyati taraqqiyoti ilk sivilizatsiya shakllanish jarayonida bo‘lgan elam (eron) va troyaning (kichik osiyo) arxeologik majmualarida o‘z aksini topgan. qadimgi elamning bronza davri ilk sivilizatsiya suziana (suza ii) majmuasida namoyon bo‘ladi. mil av. iii ming yillikning birinchi yarmida suzaning maydoni kengayib, alohida qismlar: qalʼa, aholi uy-joylari va ishlab chiqarish inshootlari ega bo‘lgan ilk shahar shakllanadi. manzilgohning qalʼa qismida apada-dunyoviy hokimyat qarorgohi, yaʼni saroy barpo etiladi. hunarmandchilik ishlab chiqarishi yanada rivojlanadi. ayniqsa, metallurgiya sohasida muhim yutuqlarga erishiladi. bronzadan qurol-yarog‘lar: xanjar, bolta, nayzaning uchi va ancha murakkab shaklga ega uy-ro‘zg‘or buyumlari yasalgan. aholi o‘rtasida mulkiy tengsizlik va ijtimoiy tabaqalanish jarayoni chuqurlashib, jamiyatning ayrim aʼzolari qo‘lida moddiy boyliklar to‘planib boradi. bu jarayon aholining uy-joylari, jamoatchilik, dafn inshootlari va ulardagi kuzatuv buyumlarida namoyon bo‘ladi. dunyoviy hokimiyat shakllanib, hukmdor tabaqasi vakllari ajraladi. suza manzilgohida joylashgan ayrim qabrlarning ichki tomoni xom …

3 / 33

y jamiyat shakllanib, ilk davlat vujudga kelganidan dalolat beradi. mil. av. iii ming yillikning ikkinchi yarmi kelib elamda davlatchilikning shakllanishi nihoyasiga yetadi. kichik osiyoning ilk bronza davri jamiyat taraqqiyotini polioxni, termi, emporio, qumtepa va boshqa shular kabi manzilgohlaridan topilgan moddiy manbalar orqali o‘rganish mumkin. anotoliyaning shimoliy-g‘arbida joylashgan troya (troya i) manzilgohining atrofi toshdan terilgan mudofaa devori bilan o‘rab olingan. uy-joy imoratlari toshdan qurilgan. troya i tashqi talofat yoki zilzila sababli inqirozga uchraydi. troyaning rivojlangan (troya ii) bosqichida yangi madaniyat qaror topadi. bu davrda 2 ga. maydoni egallagan troya shahrining atrofini o‘rab olgan toshdan qurilgan mudofaa devorining qudrati yanada oshiriladi. devor to‘g‘ri to‘rt burchak burjlar bilan kuchaytirilgan. shaharning ikkita kirish darvoza bo‘lgan. shahar markazida joylashgan uzunligi 35 m. keladigan megaron shaklidagi imorat mahalliy hukmdor qarorgohi bo‘lishi mumkin. boshqa bir kichik megaron esa, ibodatxona bo‘lgan. troya jamiyatida mulkiy tabaqalanish jarayoni chuqurlashadi. xo‘jaligi dehqonchilik va chorvachilik bo‘lgan. arpa, bug‘doy, tariq ekilgan. chorvachilikda qoramol, …

4 / 33

uchraydi. troyaning xalqaro savdo aloqalarida iqtisodiy hayotida uzoq o‘lkalar bilan olib borgan savdo aloqalari muhim ahamiyat kasb etganligini ko‘rsatadi. bronza davrining rivojlangan bosqichida kichik osiyoda hunarmandchilik ishlab chiqarishi ayniqsa, zargarlik yuksak darajada rivojlanadi. jamiyat aʼzolari orasida mulkiy tabaqalanish jarayoni yuksak cho‘qqisiga chiqadi. markaziy anatoliyadagi alaja xuyuk yodgorligida o‘rganilgan sag‘anadan topilgan qurol-yarog‘lar rivojlangan bronza davrida harbiy qarama-qarshilik nihoyat kuchayib, mil. avv. iii ming yillikning oxirida keskin tus oladi. kura-araks madaniyati. (mil. avv. xxix-xxiii ming yilliklar.) janubiy va markaziy kavkaz, dog‘iston, chechniya, ingushetiya, shimoliy osetiyaning bir qismi, shimoliy anatoliya, shimoli-g‘arbiy eron hududlarini egallagan madaniyat. bu madaniyat pasttekistliklar bilan birga tog‘oldi va hatto baland tog‘ tizmalarida ham tarqalgan. uylari aylana shaklda, tomi konussimon shaklda yopilib, ustidan shag‘al tosh to‘shalgan. uylarning o‘rtasida aylana o‘choq joylashgan. uylar juda tig‘is joylashgan. yerevan yaqinidagi shengavit manzilgohi atrofi toshdan qurilgan aylana devor va xandak bilan muhofaza qilingan. kura-araks madaniyati sohiblari marhumlarni manzilgohlarning yaqinidagi qabr va qabr-qo‘rg‘onlarda dafn qilgan. …

5 / 33

kerak. kura-araks madaniyati egalari mishyakli bronzadan foydalangan. metallar kavkazning o‘zidan qazib olingan. bolta, tesha, o‘roq, pichoq, nayzaning uchi, taqinchoq va boshqa buyumlar topilgan. tuxumsimon shaklda yasalgan sopollarning irti silliqlanib, sirtiga ko‘kimtir, qora va qizil rangda angob surtilgan. maykop madaniyati. shimoliy kavkazda kuro-araks madaniyati bilan bir davrda maykop madaniyati ham rivojlangan. bu madaniyat taman yarim oroli va kuban bo‘yi hududidan chechniya va ingushetiyagacha bo‘lgan yerlarga tarqagan. bu madaniyatning nomi maykop shahri yaqinida o‘rganilgan qabr-qo‘rg‘ondan olingan. maykop madaniyatga oid yodgorliklar qisman manzilgohlar va ko‘proq qabr-qo‘rg‘onlardan iborat. maykop madaniyatning oid qabr-qo‘rg‘on 1897 yilda arxeolog n.i.veselovskiy tomonidan kuban daryosining irmog‘i beloy daryosi bo‘yidan topib o‘rganilgan. balandligi 11 m. tuproq uyumi tagida joylashgan o‘lchami 5,3x3,73 m, chuqurligi- 1,4 m. bo‘lgan yirik qabr-qo‘rg‘on yog‘och devor bilan uchta xonaga ajratilgan. janubdagi katta xonada erkak, qolgan xonalarda ayollar dafn qilingan. marhumlar gujanak holatda yotqizilgan va ustidan oxra sepilgan. erkak qabrida oltin, kumush, serdolik, feruza va lazuritdan yasalgan turli …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bronza davri"

bronza davri bronza davrining umumiy tavsifi. bronza davri metallurgiya taraqqiyotining to‘rtinchi bosqichiga to‘g‘ri keladi. bronza-misga qo‘shimcha metall (mishyak, qo‘rg‘oshin, qalayi, 9:1 nisbatda) qo‘shib eritish asosida hosil qilinadigan metall turi. bronzadan foydalanish boshlangan davrdan ilk temir asrigacha davom etgan insoniyat tarixi bronza davri deb nomlanadi. bronzadan foydalanish yer yuzining barcha joylarida bir xil kechmagan. bronza quyish texnologiyasi dastlab qadimgi sharqda, xususan, mesopotamiyada mil. avv. iv ming yillikning oxirlarida vujudga kelgan. bu yerdan qo‘shni hududlarga yoyilib, yer yuzining boshqa joylariga tarqalgan. yevrosiyoning chekka hududlarida bronza davri nisbatan kech boshlanib mil. avv. i ming yillikning boshlarigacha davom etgan. yevrosiyo hududid...

This file contains 33 pages in DOCX format (50.6 KB). To download "bronza davri", click the Telegram button on the left.

Tags: bronza davri DOCX 33 pages Free download Telegram