so’ngi bronza va ilk temir davri

PPTX 14 стр. 539,7 КБ Бесплатная загрузка

14 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 539,7 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 14

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 14

презентация powerpoint so’ngi bronza va ilk temir davri. mavzu rejasi: 1.turkmaniston hududida so'nggi bronza va ilk temir davri madaniyatlarining rivojlanishi (dahiston, kopetdog' va murg'ob vohalari). 2.yoztepa vohasi yodgorliklari. ilk temir davri umumiy tavsifi. taxminan mil. avv. ii ming yillikning oxirgi choragida atlantikadan tinch okeanigacha bo‘lgan hududlarda tarqalgan bronza davrining ko‘pgina madaniyatlari inqirozga uchrashi yoki shaklini o‘zartirish holati kuzatiladi. bu jarayon o‘rta osiyoning janubiy hududlarida ham kuzatiladi. mazkur hududlar bronza davri yuksak darajada rivojlangan ilk shahar madaniyatning inqirozi va uning o‘rnida yangi madaniyatning qaror topish jarayoni kechadi. ilk temir davri vujudga kelgan madaniyat ayrim alomatlari bilan so‘nggi bronza davri anʼanalaridan farq qilgan. birinchidan, ilk shahar turidagi yirik manzilgohlar inqirozga uchrab, ularning o‘rnida kichik dehqonchilik qishloqlari paydo bo‘ladi. ikkinchidan, kulolchilikda sopollarni qo‘lda yasab, sirtiga geometrik naqshlar berish anʼanasi qayta jonlanadi. uchinchidan, bu davrda yuksak darajada rivojlangan badiiy sanʼat (torevtika, gliptika) uchramaydi. to‘rtinchidan marhumlarni qabrlarda dafn etish anʼanasi yo‘qoladi. o‘rta osiyoning janubiy hududlarida …

2 / 14

rinchi bosqichi arxeologiyada “naqshli sopollar madaniyati” nomi bilan yuritilib, dastlabki o‘rganilgan yodgorlikning birinchi madaniy qatlamiga nisbatan yoz i bosqichi sifatida qabul qilingan. keyinchalik arxeolog olimlar a.a.asqarov (kuchuktepa), a.s.sagdullayev (qiziltepa), r.h.suleymanov (yerqo‘rg‘on), o.n.lushpenko (sangirtepa) yodgorliklarini yoztepa stratigrafiya ustuniga qiyoslab mil.avv. 1000-350 yillar doirasida sanalaganlar. xxi asr boshlarida turkman-ingliz qo‘shma ilmiy ekspeditsiyasi olib borgan tadqiqot ishlarida o‘tkazgan radiokarbon tekshiruvlari bo‘yicha yoztepaning (yoz i) quyi qatlamini 400 yilga qadimiylashtirib, uning quyi sanasini mil. avv. xiv asr bilan belgilagan edi. keyinchalik yozdepa bilan zomondosh yodgorliklarda ham radiokarbon tekshirishlari o‘tkazilib, mazkur natijalar olindi. ushbu natijalarga asoslansa, o‘rta osiyoning o‘troq dehqonchilik hududlari arxeologik majmualarini quyidagicha xronologik davrlashtirish mumkin bo‘ladi: 1) yoz i-ilk temir ) – mill. avv. xiv/xiii-ix asrlar 2) yoz ii- ilk temir ii yoki ilk arxaik mill. avv. viii-vi asrning birinchi yarmi; 3) yoz iii- ilk temir iii so‘nggi arxaik – mill. avv. vi asr ikkinchi yarmi-iv asr. marg‘iyona. murg‘ob vohasining quy oqimi yerlarini …

3 / 14

i ko‘hna shaharlar (yoztepa, to‘g‘aloqtepa, toxirboy i, qo‘hna marv). bunday manzilgohlar ikki qism: qalʼa (ark) va aholi yashaydigan shahriston qismlardan tashkil topib, ular alohida mudofaa devoriga ega bo‘lgan. ikkinchisi yirik dehqonchilik qishloqlari va uchinchisi kichik dehqonchilik qishloqlari yoki uy-qo‘rg‘onlardan iborat. yoztepa yodgorligi shahar shaklidagi yirik manzilgohlarning eng qadimgisidir. umumiy maydoni 16 ga. dan iborat manzilgoh taraqqiyotining ikkinchi davrida (yoz ii) uning chekkasida 1 ga. joyda qalinligi 8 m. keladigan tag kursi ustida qalʼa-qo‘rg‘on, yaʼni ark qurilgan. qalʼa-qo‘rg‘on atrofida tarqoq joylashgan uy-joy imoratlari qurilib, shahriston shakllangan, ular umumiy mudofaa devori bilan o‘rab olingan. yoztepa ilk temir davrining rivojlangan bosqichida marg‘iyonaning markazini tashkil etgan. yoztepa manzilgohida shahar shakllangan davrda (mil.avv. vii asr) erkqalʼa va gyaurqalʼa yodgorliklari o‘rnida o‘troq dehqonchilik qishlog‘i shakllangan. mil.avv. i ming yillikning o‘rtalarida manzilgoh rivojlanib, shahar darajasiga o‘sadi. erkqalʼa ko‘hna marv shaharning arki, unga tutashgan gyaurqalʼa shahriston qismini tashkil etgan. bu shahar murg‘ob vohasidagi yirik shahar bo‘lib, marg‘iyonaning maʼmuriy …

4 / 14

orlaridan ilk temir davridayoq mavjud bo‘lganligini taʼkidlashgan. dehqonchilikda asosan dukkakli va poliz ekinlari ekilgan hamda bog‘dorchilik rivojlangan. bug‘doy, arpa va tariq asosiy ekin turlarini tashkil etgan. xo‘jalikning ikkinchi tarmog‘i chorvachilik hisoblangan. mikrovohalar ichkarisida asosan qoramol, ularning atrofida kichik tyoqli chorva mollari boqilgan. metallurgiyanng turli sohalar, kulolchilik, to‘qimachilik va boshqa ixtisoslashgan hunarmandchilik sohalari rivojlangan. marg‘iyonada metallurgiya yaxshi rivojlangan. tohirboy i va churnok manzilgohlaridan temir qotishmalarining chiqindisi topilib, ular temirchilik ustaxonasi vazifasini bajargan. temirdan ish qurollari, oshxona anjomlari yasalgan. temirdan yasalgan igna, bigizlar topilgan. temirdan yasalgan bolta nusxasi ham uchraydi. bu davrda kamon o‘qilari bronzadan yasalgan. yoztepa, toxirboy, dashli, churnok, uchtepa yodgorliklaridan ikki tabaqali kulolchilik xumdonlar o‘rganilgan. yoz i sopollari qo‘lda va charxda yasalgan. qo‘lda yasalgan sopollarning naqshli va naqshsiz turlari ajralib turadi. naqshlilari umumiy sopollarning 4-5 foizini tashkil etgan. naqshlar sarg‘ish angob ustiga chizilgan qizg‘ish-jigar yoki jigar rangda chizilgan geometrik shakllardir. kulolchilik charxida yasalgan sopollar son jihatdan ustunlik qilgan. sopol buyumlari …

5 / 14

angi yerlarni o‘zlashtiradi. murg‘ob vohasining ilk temir davri maʼmuriy mansubligi to‘g‘risidagi maʼlumotlar uchramaydi. mouru avestoda tarixiy o‘lka sifatida keltirilgan. ahamoniylar davrida baqtriya bilan bitta satraplikni tashkil etgan. shimoliy parfiya. kopetdag bilan qoraqum oralig‘idagi ilk o‘troq dehqonchilik vohasi arxeologik jihatdan shimoliy parfiyani tashkil etgan. bu yerda joylashgan manzilgohlar nisbatan ilgariroq, yaʼni so‘nggi bronza davrida shakllangan. manzilgohlarning uch xil shakli ajralib turadi. qadimgi shahar sifatida faoliyat yuritgan yelkantepa va ulug‘tepa manzilgohlari bronza davrining oxirida shakllangan. yelkan i, ulug‘ iii-mil. avv. ii ming yillikning oxiri-650 yillar, yelkan ii, ulug‘ ii-mil. avv. 650-500, yelkan iii, ulug‘ i mil. avv. 500-350 yillar bilan sanaladi. bronza davrining oxirida yelkantepa arki joylashgan o‘zlashtirilib, 14,5 ga. dan iborat joyda aholi manzigohi vujudga keladi. mil. avv. x asrlarda qalinligi 10,5 m., mudofaa devori quriladi. mil. avv. vii-vi asrlarda mudofaa devoridan tashqarida, manzilgoh atrofida uy-joy imoratlari qurilib, uning atrofida ikkinchi mudofaa devor barpo etiladi. natijada yelkantepa yodgorligida ark, ikkita shahriston …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 14 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "so’ngi bronza va ilk temir davri"

презентация powerpoint so’ngi bronza va ilk temir davri. mavzu rejasi: 1.turkmaniston hududida so'nggi bronza va ilk temir davri madaniyatlarining rivojlanishi (dahiston, kopetdog' va murg'ob vohalari). 2.yoztepa vohasi yodgorliklari. ilk temir davri umumiy tavsifi. taxminan mil. avv. ii ming yillikning oxirgi choragida atlantikadan tinch okeanigacha bo‘lgan hududlarda tarqalgan bronza davrining ko‘pgina madaniyatlari inqirozga uchrashi yoki shaklini o‘zartirish holati kuzatiladi. bu jarayon o‘rta osiyoning janubiy hududlarida ham kuzatiladi. mazkur hududlar bronza davri yuksak darajada rivojlangan ilk shahar madaniyatning inqirozi va uning o‘rnida yangi madaniyatning qaror topish jarayoni kechadi. ilk temir davri vujudga kelgan madaniyat ayrim alomatlari bilan so‘nggi bronza davri anʼanal...

Этот файл содержит 14 стр. в формате PPTX (539,7 КБ). Чтобы скачать "so’ngi bronza va ilk temir davri", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: so’ngi bronza va ilk temir davri PPTX 14 стр. Бесплатная загрузка Telegram