turdi farog'iy 10 - sinf

PPT 2.0 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1643311499.ppt название презентации 10-sinf adabiyot darsligi asosida 12-mavzu: turdi farog‘iy (xvii asr o‘rtalari–1699/1700) turdi farog‘iyning hayoti va ijodi haqidagi ma’lumotlar, asosan, o‘z asarlaridir. u buxoroda tavallud topgan. uning tug‘ilgan yili haqidagi aniq ma’lumotlar saqlanmagan, biroq ashtarxoniylardan nodirmuhammad (1642–1645) hamda uning o‘g‘illari abdulaziz (1645–1680) va subhonqulixon (1681–1702) lar hukmronlik qilgan yillarda yashaganligi ma’lum. u xo‘jandda vafot etgan. 1681-yilda miyonkolda xalq hukumatga qarshi qo‘zg‘olon ko‘taradi. turdi ham mana shu qo‘zg‘olonchilar orasida bor edi. so‘ng shoir xo‘jand va o‘ratepa hokimi rahimbiy otaliq panohida bo‘ladi. rahimbiy vafot etgach, uning o‘g‘li oqbo‘tabiy huzurida qoladi. biroq shoir ancha moddiy qiyinchiliklar bilan yashaydi. adibning she’rlari shundan dalolat beradi. turdi ikki tilda ijod qilgan: uning o‘zbekcha asarlari qatorida tojikcha she’rlaridan ham ikkitasi bizgacha yetib kelgan. bizga hozircha adibning 18 tagina she’ri ma’lum, xolos. ular 5 ta muxammas, 12 ta g‘azal va bir dona farddan iborat. ulardan shoirning tiyrak va bezovta ruhini, o‘tkir qalamining ta’sirchan kuchini, favqulodda jasoratini ilg‘ab …

etmakni ko‘tahlik qiling. mardlar maydon chekib, rangin ko‘tarib zaxmlar, sizga yo‘q ul javhar-u yuzga upo-englik qiling. turdi yashagan davrda, ya’ni xvii asrning ikkinchi yarmida ijtimoiy hayotidagi muammolar avj nuqtasiga chiqqan, mamlakatda ichki nizolar kuchayib, amaldorlar orasida ham kin-u nifoq nihoyatda kuchayib ketgan edi. turdi barcha amaldorlarning kibr-u havolarni yig‘ishtirib, o‘zaro ahil va hamjihat bo‘lib yashashga undaydi: tor ko‘ngulluk beklar, man-man demang, kenglik qiling, to‘qson ikki bovli o‘zbak yurtidur, tenglik qiling. shu baytning o‘zidayoq beklarning «tor ko‘ngulluk», «man man», o‘zaro murosasiz ekanligi ko‘rsatib o‘tilgan. shuning uchun ularni biroz kengroq bo‘lishga, ahil va hamjihat bo‘lib yashashga undash ohanglari ustuvor darajaga ko‘tarilgan. turdi o‘zbek urug‘larini yaxshi biladi, ularning har biri alohida-alohida (92 ta) nom bilan yuritilsa-da, aslida, ularni «o‘zbek» degan nom birlashtirib turishi kerak edi. keyingi baytda alohida-alohida urug‘ nomlarining o‘zaro ziddiyat va ayirmalarga asos bo‘lmasligigi e’tibor tortiladi: birni qipchoq-u xitoy-u, birni yuz, nayman demang, qirq-u yuz, ming son bo‘lub, bir xon oyinlik …

udi e’tibori chashmi mardum turdiman. turdi o‘zbek adabiyotining hajviy yo‘nalishini juda yuqori darajalarga ko‘targan ijodkor sifatida ajralib turadi. uning ijtimoiy-siyosiy, maishiy, madaniy hayotdagi illatlarni ko‘radigan ko‘zlari nihoyatda o‘tkir. turdining she’rlari real hayot manzaralari bilan uyg‘un. ular ning asosiy qismi avtobiograǟk mazmun kasb etgan. «turdiman» radi智i g‘azal ham shu siraga mansub: qatrayam nochiz, ammo zoti qulzum turdiman, kelturan amvojg‘a bahri talotum turdiman. bir qatragina suvning kuch va qudratini tasavvur qila olasizmi? to‘g‘ri, u hech qanday xavf va xatar solmasligi, hech kimni cho‘chita olmasligi mumkin. ammo uning «zoti qulzum» – dengizga taalluqli ekanligini ham unutmaslik lozim. lirik qahramon mana shunga ishora qilmoqda. zero, qatralarning yig‘ilgani – jami hududsiz dengizlarda ham po‘rtanalarni hosil qila oladi. bundan murod shuki, meni nazarga ilinmaydigan birgina ushoq odam deb o‘ylash to‘g‘ri emas, menga o‘xshaganlar ning hammasi jamlansa, uyushsa, dengiz kabi olam ni, ya’ni shu dunyoni, mavjud hayotni ag‘dar-to‘ntar qilib yuborishning ham uddasidan chiqadi deganidir. navbatdagi bandda turdining …

qin qilish mumkin: u shu darajada ozib-to‘zib ketganki, hozir ignaning teshigidan o‘tadigan ipga o‘xshab qolgan. hayot qiyinchiliklari uni shu darajada pishitganki, u hatto hayotning har qanday to‘siq va mashaqqatlaridan ham o‘tishni uddalay oladi. muxammas yod mandin kim berur: yaxshi zamonlar ko‘rdiman, rind sarxayli-yu xush ayshi damo-dam surdiman, halqayi ushshoqda bazm-u majolis qurdiman, mushti xokam davr-u davronlar(ni lekin) ko‘rdiman, xush dimog‘ etgan mayi sofi – hariflar, durdiman. qilmadim shukronayi, soldurdi tufroq oshima, qolmadi juz dard-u g‘am hamdam, musohib qoshima, haq o‘zi rahm aylag‘ay ohi sahar ko‘z yoshima, tafriqa toshini yog‘durdi zamona boshima, xonumon ovora selobi havodis surdiman. nozili hukmi qazo hech kim rad-u man’ etmadi, barcha bo‘yniga solan bu rishtani qat’ etmadi, ahli hole topmadim boshdin balo daf’ etmadi, kulfat-u g‘urbatni turluk sunnati raf’ etmadi, xor-u beqadramki mundin ortinib, jabrandiman. voqife yo‘q, bu musofirlig‘da mandin ne o‘tar, baski yuz ko‘yi bila ro‘zi kelib, ro‘zi ketar, o‘zmag‘ay mundin balo-yu bo‘lmagay mundin batar, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "turdi farog'iy 10 - sinf"

1643311499.ppt название презентации 10-sinf adabiyot darsligi asosida 12-mavzu: turdi farog‘iy (xvii asr o‘rtalari–1699/1700) turdi farog‘iyning hayoti va ijodi haqidagi ma’lumotlar, asosan, o‘z asarlaridir. u buxoroda tavallud topgan. uning tug‘ilgan yili haqidagi aniq ma’lumotlar saqlanmagan, biroq ashtarxoniylardan nodirmuhammad (1642–1645) hamda uning o‘g‘illari abdulaziz (1645–1680) va subhonqulixon (1681–1702) lar hukmronlik qilgan yillarda yashaganligi ma’lum. u xo‘jandda vafot etgan. 1681-yilda miyonkolda xalq hukumatga qarshi qo‘zg‘olon ko‘taradi. turdi ham mana shu qo‘zg‘olonchilar orasida bor edi. so‘ng shoir xo‘jand va o‘ratepa hokimi rahimbiy otaliq panohida bo‘ladi. rahimbiy vafot etgach, uning o‘g‘li oqbo‘tabiy huzurida qoladi. biroq shoir ancha moddiy qiyinchiliklar bilan y...

PPT format, 2.0 MB. To download "turdi farog'iy 10 - sinf", click the Telegram button on the left.

Tags: turdi farog'iy 10 - sinf PPT Free download Telegram