polineziya va yangi zellandiya aholisi etnologiyasi

DOCX 19 pages 77.1 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 77.1 KB

File type DOCX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

9-mavzu. polineziya va yangi zellandiya aholisi etnologiyasi reja: 1. aborigen aholisi haqida 2. xo‘jalik faoliyatlari 3. moddiy madaniyati 4. ijtimoiy tuzumi. 5. oila va oilaviy munosabatlar. 6. diniy tasavurlari. taniqli yangi zelandiyalik etnolog te rangi xiroa polineziyaliklarni “tonggi shafaq dengizchilari” deb bergan nomi bu xalqlarni hayot tarzi va tarixini o‘zida ajoyib tarzda mujassamlagan. polineziya – shimolda gavayya, janubiy- sharqda yangi zelandiya va janubiy- g‘arbda pasxa (rapanui) orollari orasida joylashgan uchburchakdagi minglab orollarni birlashtirgan tarixiy etnografik hududdir. nomi keltirilgan orollardan tashqari polineziyaga: tonga, samoa, taiti, markiz, kuk, tuamotu, tubuai, layn, gambe va boshqa arxipelag hamda orollar kiradi. 1.polineziya madaniyatining o‘ziga xosligi. okeaniya xalqlari an’anaviy madaniyatlarida ko‘plab umumiylik mavjud. asosiy xo‘jalik faoliyati – tropik qo‘l dehqonchiligi barcha orollarda bir xil bo‘lib, yerga uchi o‘tkirlangan tayoq (so‘qa) bilan ishlov berishadi. deyarlik barcha joylarda uy xo‘jalik ekinlari tropik yer ildizli (yams, taro, batat), kokos palmasi, non daraxti, banan ekiladi. uy hayvonlaridan to‘ng‘iz, tovuq va …

2 / 19

sidan madaniy belgilari bo‘yicha keskin farq qilmaydigan polineziyaliklar, ko‘p jihatlariga ko‘ra okeyaniyaliklar orasida alohida o‘rin tutadilar. jismoniy belgilari bo‘yicha polineziyaliklar badan rangi och- qo‘ng‘ir, sochlari to‘lqinsimon, yuz tuzilishlari mongoloidlik xususiyatlariga ega. ayrim tadqiqotchilar polineziyaliklarda yevropeoidlik belgilari ham borligini ta’qidlashadi. til birligidan tashqari, moddiy madaniyat, udum-marosimlar, din va afsonalarda ham polineziyaliklar dunyosi yaxlitdir. yana bir jihati ularda yevropaliklar kelguniga qadar davlatchilik, toifaviy- kasta tizimi, taraqqiy etgan kohinlar va e’tiqod- ibodat markazlari va hatto o‘ziga xos yozuvi (pasxa oroli) bilan xususiyatlangan. ayni paytda savdo, natural almashuv bo‘lmagani ham ajablanarli. 1.“tonggi shafaq dengizchilari”. polineziyada sohillar bo‘ylab suzish uchun qo‘llaniladigan balansirli qayiqlar va sollardan tashqari uch machtali to‘g‘ri va bugri o‘rnatiladigan (paxi) yelkanli yirik kemalar qurilgan, ularning uzunligi 40 m. gacha eniga 10 m. kengligida bo‘lib, 300 ga yaqin kishi siqqan. bu kemalar tezligi 10 uzel (soatiga 20 km.), yelkanli kemalar uchun yaxshi ko‘rsatkich bo‘lgan. ushbu turdagi kema 50-60 kishi, zarur oziq va ichimlik …

3 / 19

pia ismli polineziyalik zodagon 1777 yili j. kukga polineziyaning ko‘plab arxipelaglari haqida axborot bergan, ularni xaritaga tushirgan ingliz kapitani keyinchalik keksa oqsoqol ma’lumotlari aniq ekanligiga ishonch hosil qiladi. 1.polineziyaliklar vatanini izlab. til va madaniyat borasidagi polineziyaliklar yaqinligini turli arxipelaglar orasida doimiy aloqalarni ta’minlagan dengizchilik san’ati yuksakligi bilan izohlash mumkin. ularning madaniyatidagi, ijtimoiy tashkilotlaridagi va jismoniy tiplaridagi tafovutlar alohida tadqiqotlarga eqtiyoj tug‘diradi. ushbu muammoni o‘rganish xvi asrda yevropaliklar kelganidan keyin boshlangan. polineziyaliklarni kelib chiqishi borasida: avtoxton (mahalliy), osiyoliklar va amerikadan kelganlar kabi nazariyalar o‘z tarafdorlariga ega. dastlabki nazariya vakillari i.forster, j. dyumon-dyurvil, m. braun, l. jakolio va boshqalar bo‘lgan. osiyo polineziyaliklar vatani bo‘lganligi g‘oyasi v. gumboldt, a. shamisso va boshqalar til, madaniy o‘simliklar hamda hayvonlarning birligi, g‘arbiy shamollar hukmronligi va h.k. larga asoslangan. polineziyaliklar vatani janubiy amerika g‘oyasini eng taniqli vakili tur xayerdal 1947 yili balsa daraxtidan yasalgan solida perudan tuamotu orollariga qadar masofani suzib o‘tgan. olimning “amerikalik hindular tinch okeanida” …

4 / 19

rib kelganlar. m. av. ii ming yillik o‘rtalaridan tonga va samoa orollaridagi aholining yangidan ko‘chishlari migratsiyasi to‘lqini hozirgi aholi guruhlariga asos bo‘lgani tasdiqlandi. eng muhimi, polineziya madaniyati polineziyada shakllangani, uni osiyodan ham amerikadan ham tayyor holatda keltirilmaganidir. 1.polineziya davlatlari: kastalari, dinlari va afsonalari. tonga, taiti va gavayyadagi davlatlarning murakkab tuzumlari polineziyaga ilk kelgan yevropaliklarni xayratga solgan. polineziyaliklar jamiyati kastalarga bo‘lingan. taitida oliy kasta- ariklar bo‘lgan. ularning safidan qabila boshliqlari va hatto arxipelag hukmdorlari chiqqan. ariklardan pastroqda yer egalari- raatiralar, ulardan ham pastda oddiy xalq – manaxune joylashgan. eng quyida qullar va qaram xizmatkorlar bo‘lgan. yuqori darajadagi boshliqlar hokimiyati kuchli bo‘lib, oddiy kishilarning bo‘ysinmasligi odatda o‘lim bilan yakunlanib, qarorni uning tan soqchilari amalga oshirgan. hukmdor shaxsi ilohiylashtirilib, uning sharafiga diniy markazlarda marosimlar o‘tkazilgan. u paydo bo‘lishi bilan oddiy xalq kiyimini yechib yerga yotgan. qirolga maxsus ramziy so‘zlar bilan saroyini “havo buluti”, kemasini - “kamalak” va h.k. muroojat qilish lozim bo‘lgan. qirol …

5 / 19

‘tish mumkin emasdi. faoliyatning barcha turlari kastalar orasida taqsimlangan. xususan yuqori kasta vakillari shug‘ullanadigan: xalqni boshqarishdan tashqari, kemalar qurilishini, dengiz ekspeditsiyalarini, uylar qurilishini, badanga tatuirovka solish, ibodatxonalarda diniy xizmatni boshqarish qabilar mavjud. quyi pog‘onadagi kasta vakillari cho‘chqa boqish, farroshlik, idish-tovoq yasash va h.k. larni bajarganlar. polineziyaliklar dinlari. politeizm – ko‘pxudoilik bilan belgilanadi. sig‘iniladigan yuzlab xudolar orasida eng muhimlari: tane- quyosh xudosi, yaratuvchi iloh; tu- urush xudosi; rongo – dehqonchilik homiysi; tangaroa – yer va insonlarni yaratgan iloh. barcha oliy ilohlarga atab ibodathonalar qurilib, ularda ruhoniy- kohinlar hizmat qilishgan. polineziyada barcha orollar aholisi e’tiqod qiladigan ibodathonalar majmualari bo‘lgan. xususan taiti arxipelagidagi raitea orolida opoa ibodatxonasi anashu xildagi muassasa bo‘lgan. unda kohinlar maktabi bo‘lib, uzoq orollardan zodagonlar o‘z farzandlarini o‘qishga keltirishgan. opoadadiniy marosimlarni o‘tkazish uchunbutun polineziyadan kohinlar va zodagonlar to‘planganlar. polineziyada pasxa orolidan topilgan taxtachalarga bitilgan koxau rongo- rongo piktografik rasmlarni hisobga olmaganda yozuv bo‘lmagan. undagi ayrim belgilarni moxinjo – daro va …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "polineziya va yangi zellandiya aholisi etnologiyasi"

9-mavzu. polineziya va yangi zellandiya aholisi etnologiyasi reja: 1. aborigen aholisi haqida 2. xo‘jalik faoliyatlari 3. moddiy madaniyati 4. ijtimoiy tuzumi. 5. oila va oilaviy munosabatlar. 6. diniy tasavurlari. taniqli yangi zelandiyalik etnolog te rangi xiroa polineziyaliklarni “tonggi shafaq dengizchilari” deb bergan nomi bu xalqlarni hayot tarzi va tarixini o‘zida ajoyib tarzda mujassamlagan. polineziya – shimolda gavayya, janubiy- sharqda yangi zelandiya va janubiy- g‘arbda pasxa (rapanui) orollari orasida joylashgan uchburchakdagi minglab orollarni birlashtirgan tarixiy etnografik hududdir. nomi keltirilgan orollardan tashqari polineziyaga: tonga, samoa, taiti, markiz, kuk, tuamotu, tubuai, layn, gambe va boshqa arxipelag hamda orollar kiradi. 1.polineziya madaniyatining o‘ziga xo...

This file contains 19 pages in DOCX format (77.1 KB). To download "polineziya va yangi zellandiya aholisi etnologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: polineziya va yangi zellandiya … DOCX 19 pages Free download Telegram