Back

uyg’urlar va dungonlar etnologiyasi

DOC 5 pages 56.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 5
1403168966_43659.doc www.arxiv.uz uyg’urlar va dungonlar etnologiyasi r ð•ja : â· 1 .uyg’urlar etnografiyasi. â· 2.dungonlar etnografiyasi. tayanch suzlar: etnogðµnðµzi, etnik tarixi va migratsiya masalalari. tili, dini va antropologiyasi. an'anaviy mashg’ulotlari va xo’jalik faoliyati. dðµhqonchilik, chorvachilik va xunarmandchilik. turar joylari. kiyim-kðµchaklari. taomlari. savdo va transporti. ijtimoiy munosabatlari. an'anaviy bayramlar va o’yinlari. oilaviy - maishiy turmush an'analari. diniy tasavvurlar. urf-odatlar va irimlari. ma'naviyat. ilm-fan. og’zaki ijodi. xalq tðµatri va amaliy bðµzak san'ati. xozirgi paytda markaziy osiyo aholisiga aylanib qolgan uyg’urlar qozogistonda, qirg’izistonda, o’zbðµkistonda, qisman turkmanistonda va tojikistonda ham istiqomat qilishadi. qozog’istonda uyg’urlar butun bir katta tumanni egallaydi. issiq, chilik, chunja, panfilov shahar xududlarida. norinko’l. ili tumanlarida, alma-atida va shimkðµnt shaharlarida ham ko’plab uyg’urlar yashaydi. qirg’izistonda bishkðµk, to’qmoq. prðµjðµvalsk, ush shaharlarida shuningdðµk ayrim kishloklarda xam uygurlar umrguzaronlik qilishadi. turkmanistonda uyg’ur oilalari bayramali. mari va tojikistonning ayrim oilalarida yashaydi. o’zbðµkistonda uy​g’urlar fargona vodiysining asaka. izboskan. paxtaobod tu​manlarida. andijon shahri va tumanlarida joylashgan. 1921 yilgacha …
2 / 5
ashgan. milodning bir minginchi yillari ikkinchi yarmida bu ðµrlarga turkiy tilda gaplashadigan bir qancha qabilalar ko’chib kðµladi. ular mahalliy aholi bilan qushilishib, yðµrli xalqlarning turklashishi jarayonini tðµzlashtirdi. kðµlgindi qabila​lar orasida ayniqsa qarluqlar bu jabhada katta rol o’ynaydi. turfon, oqsuv havzalaridagi mahallimy aholi nisatan tðµz turklasha boshlaydi. ix asrda bu yðµrlarda hozirgi mug’ulistonda yashagan uyg’ur qabilalari kðµladi. yenisðµy qirg’izlari bilan bo’lgan 840 yildagi jangda yðµngilib uyg’urlar sinzyanning sharqiy-shimoliy tumanlariga joylashib oladi va ko’p o’tmay uyg’ur davlatini tashkil qiladi. bu davlatni tuzishda turkiy qabilalarning qarluq. chig’il. ayniqsa yog’ma qabilalari yaqindan ishtirok etadi. bu qabilalarni uyg’urlar bilan birgalikda ilgari to’qqiz ug’iz dðµb atashgan. qadimiy uyg’ur qabilalari bilan turkiy qabilalarning o’zaro aralashib kðµtishi natijasida yangi turk-uyg’ur qabilalari paydo bo’ldi. kuhna uyg’ur va qo’rama qabilalar tili o’rniga yangi uyg’ur tili yuzaga kðµladi. uyg’urlarning jung’oristonga kðµlib qolishga jung’ori ​davlati hukmronligi vaqtida qalmiqlar bosqini sabab bo’ladi. qalmiqlar o’zlariga qarshilik ko’rsatgan bir qism uyg’urlarni qoshg’aristondan jung’oristonga. ili daryosi …
3 / 5
o’zbðµklar, qozoqlar, qirg’izlar bilan qo’shilib. chatishib kðµtgan yangi uyg’ur avlodlarining bola-chaqalaridir. xx asr 50-60 yillarida va bundan kðµyingi davrda marka​ziy osiyoga ko’chib kðµlgan uyg’urlar bu hisobga kirmaydi. uy​’gur avtonomi markaziy osiyoda faqat shurolar hokimiyati davrida paydo bo’lgan. uyg’urlarning xo’jaligi, turmush tarzi, urf-odatlari ko’p jihatdan o’zbðµklar bilan tojiklarnikiga uxshaydi. shuningdðµk, uyg’urlar o’z milliy an'analari bilan boshqa qo’shni xalqlardan yaqqol ajralib turadi. dðµxkonchiligi. ð•ttisuv va farg’ona vodiysi yðµrlariga ko’chib o’tgan uyg’urlarning axvoli unchalik yaxshi bo’lmagan. yðµr yðµtishmas. yer bo’lsa ham og’ir, unumsiz yðµrlar mavjud edi. yax​shi yðµrlar boylar qo’lida edi. uyg’urlar yangi yðµrlarga ko’chib kðµlganlaridan kðµyin yangidan suv chiqaarish, ariq kanallar qazishga majbur bo’lishgan. ko’p joylarda suv yðµtishmas edi. uyg’ur dðµhqonlari bug’doy, arpa, tariq, kunak. makkajuxori, juxori, sholi ekishgan. kanon. kunjut yðµtishtirishgan. dðµhqonchilikda uch paykallik tizimi qo’llanilgan. yerlarni gung va kunjut bilan oziqlantirishgan. dðµhqonchilikda ishlatiladigan asboblari o’zbðµklarnikidan farq qilmagan. kðµtmon, omoch, mola va xakazo. yerni yumshatish uchun chanchaza ishlatilgan. uyg’urlarda bog’dorchilik yaxshi …
4 / 5
ham ko’plari yirik bozorlar​ga yaqin joylarda yashar edi. uyg’urlar orasida paxta va pilla tolasidan charxda ip yigirish xunarlari ham kðµng tarqalgan edi. bu ishlar bilan asosan xotin-qizlar o’z uylarida shug’ullanar edi. yana qamishdan buyra tukish bilan qiziqadiganlari ham ko’p bo’lgan. transporti. yuk ot, hukiz va eshaklarda tashilgan. yettisuv uyg’urlari orasida ot va eshak aravalarda ham yuk olib yurilgan. o’zbðµklarning qo’qon va xðµva aravalariga uyg’urlarning aravalari uxshamagan. g’ildiraklari bir muncha kichkina bo’lib, aravalariga hukiz yoki ot qo’shilgan. g’alla, don boshoqlari va poxolni chanada tashishgan. turar joylari. qadim uyg’ur xovlisida usti bðµrk, kðµng ichki xovli - dolan bo’lgan. darvozadan to’g’ri shu dolangan kirilgan. dolanning bir yog’i mðµhmonxona, uchoqxona, oshxona kðµyin har- xil katta-kichik xonalar kðµladi. dolaning orqa tarafida xovli, tomorqa. bog’ga chiqadigan ayvon-lampa bo’ladi. u yðµrga uchoq qurilgan bo’lib. yozda ovqat shu yðµrda pishiriladi. bog’da baranglik - bir yog’iga paxsa dðµvor o’rilib, usti shox-shabbalar bilan yopilgan ayvonda o’tirish mumkin. kiyim-kðµchagi. uyg’urlarning usti-boshi …
5 / 5
ushib turadigan, yðµngsiz kamzul kiyib oladi. dungonlar xitoy shðµvasida gaplashuvchi dungonlar haqida olimlar o’rtasida turli fikrlar bor. ba'zi tadqiqotchilar dungonlar turkiy qabilalar-gunnlar turk-tukyu. uyg’urlarning avlodlari dðµb hisoblanganlar, boshqalari esa ularni mug’ul istilosi davrida markaziy osiyodagi xitoyga olib kðµtilgan mahalliy xalqlarning bola-chaqalari dðµb uqtiradilar. uchinchi gurux olimlar fikricha dungonlar musulmon dinini qabul qilgan xitoylik tub xalq. ko’pchilik xozir kðµyingi fikrga qo’shilmokda. dungonlar xitoy musulmonlari xitoyda yashayotgan dun​gonlar o’zlarini xueytszu jin dðµb ataydilar. xitoydagi musulmonlarning hammasi ilgari shunday nom bilan yuritilgan. xitoy olimlari bu xususda o’zgacha fikrda. ularning dali-isbotiga qaraganda dungonlar bir vaqtlar xitoyga markaziy osiyo taraflaridan kðµlib qolgan va mahalliy xitoy aholisining tili, madaniyati, turmush tarzini singdirib olgan turkiy, arab yoki eroniy aholi. ammo qozog’iston bilan qirgi’ziston yðµrlarida yashayotgan dungonlar o’zlarini laoxueyxuey dðµb hisoblaydilar. dungonlar qozog’iston va qirg’iziston yðµrlariga xix asrning so’nggi yillaridan e'tiboran ko’chib kðµla boshlagan. xi​toyda sin sulolasi xukmronlik kilayotgan yillarda boshlangan va vaqti bilan yangidan qo’zg’alib turgan xalq …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "uyg’urlar va dungonlar etnologiyasi"

1403168966_43659.doc www.arxiv.uz uyg’urlar va dungonlar etnologiyasi r ð•ja : â· 1 .uyg’urlar etnografiyasi. â· 2.dungonlar etnografiyasi. tayanch suzlar: etnogðµnðµzi, etnik tarixi va migratsiya masalalari. tili, dini va antropologiyasi. an'anaviy mashg’ulotlari va xo’jalik faoliyati. dðµhqonchilik, chorvachilik va xunarmandchilik. turar joylari. kiyim-kðµchaklari. taomlari. savdo va transporti. ijtimoiy munosabatlari. an'anaviy bayramlar va o’yinlari. oilaviy - maishiy turmush an'analari. diniy tasavvurlar. urf-odatlar va irimlari. ma'naviyat. ilm-fan. og’zaki ijodi. xalq tðµatri va amaliy bðµzak san'ati. xozirgi paytda markaziy osiyo aholisiga aylanib qolgan uyg’urlar qozogistonda, qirg’izistonda, o’zbðµkistonda, qisman turkmanistonda va tojikistonda ham istiqomat qil...

This file contains 5 pages in DOC format (56.5 KB). To download "uyg’urlar va dungonlar etnologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: uyg’urlar va dungonlar etnologi… DOC 5 pages Free download Telegram

Similar files

You might also like these

Show all
osiyoxalqlari etnologiyasi — PPTX PPTX
osiyoxalqlari etnologiyasi
12 pages 2.5 MB
osiyoxalqlarining etnologiyasi — PPTX PPTX
osiyoxalqlarining etnologiyasi
9 pages 1.1 MB
oʻzbekiston etnologiyasi tarixshunosligi — PPTX PPTX
oʻzbekiston etnologiyasi tarixshunosligi
22 pages 682.6 KB
sharqiy osiyo etnologiyasi — PPTX PPTX
sharqiy osiyo etnologiyasi
13 pages 1.3 MB
gʻarbiy osiyo etnologiyasi — PPTX PPTX
gʻarbiy osiyo etnologiyasi
21 pages 1.1 MB
shimoliy osiyo etnologiyasi — PPTX PPTX
shimoliy osiyo etnologiyasi
21 pages 714.5 KB
gʻarbiy osiyo etnologiyasi — PPTX PPTX
gʻarbiy osiyo etnologiyasi
15 pages 865.8 KB
shimoliy osiyo etnologiyasi — PPTX PPTX
shimoliy osiyo etnologiyasi
10 pages 446.5 KB
kavkaz xalqlari etnologiyasi — DOCX DOCX
kavkaz xalqlari etnologiyasi
15 pages 53.7 KB
malaneziya xalqlari etnologiyasi — PPTX PPTX
malaneziya xalqlari etnologiyasi
10 pages 11.3 MB
yevropa xalqlari etnologiyasi — PPTX PPTX
yevropa xalqlari etnologiyasi
15 pages 1.5 MB
oʻzbek xalqining etnologiyasi — PPTX PPTX
oʻzbek xalqining etnologiyasi
20 pages 687.3 KB