nyuton xalqalari yordamida linzaning egrilik radiusini aniqlash laboratoriyasi

DOCX 5 pages 732.7 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 732.7 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

6 – laboratoriya ishi «nyuton xalqalari yordamida linzaning egrilik radiusini aniqlash» ishning maqsadi: yarimo’tkazgichli lazer () yorug’lik manbaidan nyuton xalqalarini kuzatish va linzaning egrilik radiusini aniqlash. usulning nazariyasi. yassi qavariq linza shisha plastinka ustiga joylashtiriladi. bunda yassi qavariq linza bilan shisha plastinka orasida qalinligi markazdan chetga tomon ortib boruvchi (ponasimon) havo oralig’i hosil bo’ladi. mana shu qalinligi o’zgaruvchan havo oralig’i, yorug’lik interferensiyasini kuzatishga sharoit yaratadi. linzaning yassi sirtiga perpendikulyar ravishda parallel monoxromatik nurlar dastasi yo’naltirilsa, u holda qaytgan yorug’likda galma-gal joylashgan qorong’i va yorug’ halqalar aniq ko’rinadi (1 - b rasm): a) b) 1-rasm nyuton halqalarining hosil bo’lishini tushuntiruvchi sxema: a) rkq cb radiusli halqa bo’yicha nurlarning interferensiya shartlari bir xil; b) nyuton halqalarining ko’rinishi. agar, linzaning yassi sirtiga perpendikulyar ravishda monoxromatik 1 nur yo’naltirilsa, linzani egri sirtning a nuqtasidan 1/ va plastinkaning b nuqtasidan 1// nurlar qisman qaytadi (1a-rasm). qaytgan 1/ va 1// nurlarning yo’l farqi (1) ga teng …

2 / 5

kerak bo’ladi. bizning holda faza farqi sodir bo’lmaydi, chunki 1// nurning ikki marta qaytishida ham bir xil sharoitdir, ya’ni optik zichligi katta muhitdan qaytadi. shuning uchun ham yo’l farqi (1) ifodaga tengdir. interferensiyaning maksimum shartiga asosan interferensiya manzarasidagi qorong’u halqalar hosil bo’lishining quyidagi sharti kelib chiqadi: (3) markaziy qorong’i halqa uchun k = 0 bo’ladi. linza sirtida radiusi bo’lgan halqaning (1-a rasm) hamma nuqtalarida havo qatlamining qalinligi d bir xildir. shuning uchun, interferensiya manzarasida, hamma joyida bir xil bo’lgan, hamda markazi c nuqtada yotgan, yorug’ va qorong’i halqalar galmagal almashib hosil bo’ladi. havo qatlami d bilan halqa radiusi orasidagi bog’lanish 1-a rasmga asosan, oed dan (4) bunda, d m) (8) yoki (9) deb olish qulay bo’ladi. bu yerda, k va m –nyuton halqalarining tartib soni; va - mos holda k va m halqalarning radiusi; - yorug’lik to’lqin uzunligi =630 nm. qurilmaning tavsifi 2-rasm. qurilmaning tuzilishi bu yerda: 1-o‘lchov ekrani; 2-elementlarni …

3 / 5

asining o‘rtasiga qo‘lda o‘rnating. 7. har bir qora xalqalarning radiusini aniqlang va qiymatlarini quyidagi 1-jadvalga kiriting. 8. ekrandagi bitta bo‘linmaning qiymati 0,0055 mm ga teng. 1-jadval № (mm) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 9. kamida 8-10 ta xalqa o‘lchashlar bajariladi. 10. o’lchash natijalari asosida (9) ifodadan foydalanib, kamida 5 ta qora halqa uchun linzaning egrilik r radiusi hisoblab topiladi. buning uchun chetki halqalar juft-juft qilib olinadi. masalan, birinchi juftlik uchun k = 10, m =5; ikkinchi juftlik uchun k = 9, m = 5; uchinchi juftlik uchun k = 8, m = 4; va h.k., ya’ni k 2m bo’lishi kerak. 11. egrilik radiusini (9) formula yordamida hisoblash natijalari 2-jadvalga yoziladi hamda r absolyut xatoliklar va e nisbiy xatolik hisoblanadi. oxirgi natija r = (ro’r ro’r) m ko’rinishida yozib qo’yiladi. 2-jadval № r, m ro’r, m r, m ro’r, m e, % 1 2 3 nazorat …

4 / 5

6.bin image18.wmf oleobject17.bin image19.wmf oleobject18.bin oleobject19.bin oleobject20.bin image20.png image1.png d ab l 2 2 = = d 2 2 2 2 l a + - = d sin n d l l d ÷ ø ö ç è æ 2 0 l ,...) 3 , 2 , 1 , 0 ( , 2 = = k k d l k r k r ( ) 2 2 2 2 2 d d r d r r r k - × = - - = rd r k 2 2 = l kr r k = 2 k r l k r r k 2 = k r m r ) ( 2 2 m k r mr kr r r m k - = - = - l l l ( ) l × - - = m k r r r m k 2 2 ( ) ( ) …

5 / 5

nyuton xalqalari yordamida linzaning egrilik radiusini aniqlash laboratoriyasi - Page 5

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nyuton xalqalari yordamida linzaning egrilik radiusini aniqlash laboratoriyasi"

6 – laboratoriya ishi «nyuton xalqalari yordamida linzaning egrilik radiusini aniqlash» ishning maqsadi: yarimo’tkazgichli lazer () yorug’lik manbaidan nyuton xalqalarini kuzatish va linzaning egrilik radiusini aniqlash. usulning nazariyasi. yassi qavariq linza shisha plastinka ustiga joylashtiriladi. bunda yassi qavariq linza bilan shisha plastinka orasida qalinligi markazdan chetga tomon ortib boruvchi (ponasimon) havo oralig’i hosil bo’ladi. mana shu qalinligi o’zgaruvchan havo oralig’i, yorug’lik interferensiyasini kuzatishga sharoit yaratadi. linzaning yassi sirtiga perpendikulyar ravishda parallel monoxromatik nurlar dastasi yo’naltirilsa, u holda qaytgan yorug’likda galma-gal joylashgan qorong’i va yorug’ halqalar aniq ko’rinadi (1 - b rasm): a) b) 1-rasm nyuton halqalarining hosil ...

This file contains 5 pages in DOCX format (732.7 KB). To download "nyuton xalqalari yordamida linzaning egrilik radiusini aniqlash laboratoriyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: nyuton xalqalari yordamida linz… DOCX 5 pages Free download Telegram