mezolit davri yodgorliklari

DOCX 7 стр. 22,3 КБ Бесплатная загрузка

7 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 22,3 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 7

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 7

mezolit davri yodgorliklari. ayrtom yodgorligi janubiy o‘zbekistondagi mezolit davri yodgorliklaridan biri hisoblanadi. u termizdan 18 km sharqda, amudaryoning o‘ng sohilida joylashgan ko‘p qatlamli yodgorlikdir. bu yerdan mezolit davriga oid tosh qurollar, nukleuslar, pichoqsimon paraqalar, uchrindilar, qirg’ichlar, teshgichlar, tosh parmalagichlar, o‘q va nayza uchlari topilgan. ular obishir, tutqovul, yodgorliklaridan topilgan tosh qurollariga o‘xshab ketadi. dastlab ayritom yaqinida amudaryo tubidan odam haykalchalari ishlangan friz (piramon) parchalari topilgan (1932), 1933 y. m. ye. masson rahbarligidagi termiz arxeologiya kompleks ekspeditsiyasi ayritomda qazish ishlari olib borib, yana 7 ta friz bo‘laklari hamda budda ibodatxonasi xarobasini topgan. frizlar 1—2 – a. larga oid bo‘lib, ularda qo‘shnay, chiltor, ud, nog‘ora chalayotgan sozandalar va gulchambarlar, meva solingan idishlar ko‘tarib olgan yigit-qizlar ifodalangan. bundan tashqari a. dan mil. av. 2 – a. oxiri va mil. 4 – a. larga oid ikkita qabr topilib, ularning biridan qurol-yarog‘lari bilan birga dafn qilingan jangchining, ikkinchisidan idish-tovoqlar hamda zeb-ziynatlari b-n ko‘milgan ayolning skeletlari …

2 / 7

m sharqda joylashgan. u yerning madaniy qatlamlaridan mikrolitlar, bigizlar, qirg’ichlar, pichoq qadamalari, nukleuslar topilgan. ular boshqa joylardan topilgan mezolit davri qurollariga o‘xshaydi.obishir v g’or– makoni esa obishir 1 dan 200 metrcha g’arbda joylashgan. u yerda 3 ta madaniy qatlam aniqlangan. u yerdan topilgan mehnat qurollarining ishlanish texnikasi obishir 1 ga o‘xshaydi. u yerning quyi madaniy qatlamlaridan oq–qora va kul rang chaqmoqtoshdan yasalgan mikrolitlar– paraqalar, pichoq qadamalari, qirg’ichlar, keskichlar, teshgichlar, o‘roq–randalar va turli shakldagi nukleuslar topilgan. shuningdek bu yerdan yovvoyi hayvonlarning parchalangan va sindirilgan suyaklari ham topilgan. markaziy farg’onadan bu davriga oid 100ga yaqin joydan makonlar topilgan. ulardan ittak qal’a, sho‘rko‘l, achchiko‘l, yangiqadam, bekobod, zambor, bosqumlar diqqatga sazovordir. u yerlardan har xil shaklda retushlangan va retushlanmagan nukleuslar, qirg’ichlar, paraqalar, mayda geometrik qurollar topilgan. bu yerda ko‘proq mayda nukleuslar uchrab, yirik nukleuslar deyarli uchramaydi. bu yerdan topilgan mehnat qurollari qora, yashil, jigarrang chaqmoqtosh, slanets va boshqa toshlardan yasalgan. bu yodgorliklar ochiq joydagi …

3 / 7

an kun kechirgan. toshkent vohasining boshqa joylaridan ham mezolit davriga oid makonlar topilgan. bo‘zsuv anhorining qoraqamish jarligiga quyiladigan joyidan unchalik uzoq bo‘lmagan shoimko‘prik yaqinidagi bo‘zsuv i, deb nomlangan makondan mezolit davri tosh qurollari topilgan. tosh qurollari nukleus, plastinkasimon tosh quroli va mikrolitlardan iborat. vohaning boshqa joylarida ham hozirgi payda aniqlanmagan mezolit davri makonlari mavjud bo‘lganligi, tabiiy. bu yerning boy tabiati mezolit davri jamoasining rivojlanishi uchun qulay sharoit yaratgan. machay g’or makoni mezolitning so‘nggi bosqichiga oid yodgorlik bo‘lib, u hisor tizmasining ketmonchopti tog’ining janubidan machay daryosining o‘ng sohilidan topilgan. g’or–makon ko‘p qatlamli bo‘lib, u yerdan ko‘p miqdorda tosh qurollari va oz miqdorda suyakdan yasalgan mehnat qurollar ham topilgan. suyak qurollar 15 nusxada bo‘lib, ular bigiz, igna, so‘zan va boshqalardir. tosh qurollardan har xil shakldagi nukleuslar, retushlangan va retushlanmagan paraqa va paraqachalar, tosh pichoqlar, arrasimon qurollar, keskich, ushatgich toshlar, nayza va o‘q uchlari, trapetsiyalar, sigmentlar va boshqa xil qurollar topilgan. machay g’oridan …

4 / 7

ni topdi. ular qizil bo‘ri, tulki, bars, moynali suvsar, quyon, jayra, olmaxon, dalasichqon, to‘ng’iz, buxoro bug’usi, ayiq, echki, toshbaqa va boshqa yovvoyi hayvonlarga mansub bo‘lgan. machayliklar asosan arhar va jayron ovlaganlar. g’ordan hayvon suyaklarining topilishi bu yerda yashagan mezolit davri kishilari ovchilik va termachilik shug’ullanganliklarini bildiradi. tadqiqotlar g’orning mil.av. yii – yi ming yilliklarga mansub ekanligini ko‘rsatdi. zarafshon mezoliti. samarqand shahridan 27 km. janubiy-g‘arbda, qoratovning tog‘ oldi hududida, sazag‘on qishlog‘iga yaqinidan arxeolog olim m.jo‘raqulov mezolit va neolit davrlariga doir makonlarni topib o‘rgangan. ulardan sazag‘on i makoni mezolit davrining so‘nggi bosqichiga (mil. avv. vii ming yillik) oid. makonning madaniy qatlamidan mikrolit, qirg‘ich sifatida ishlatilgan kichik tosh qurollari, o‘q-yoy uchlari, qalamsifat va prizma shaklidagi o‘zaklar, har xil uchrindilar, ushatgich, teshgich va kesuvchi qurollar topib o‘rganilgan. makondan xarsang toshqalamalar o‘rganilgan. bu yerdagi aholi yarim yerto‘la uy va chaylasimon kapalarda yashagan bo‘lsa kerak. makonda o‘choq izlari ham saqlanib qolgan. makondan tog‘ echkisi, qo‘y, jayra, …

5 / 7

u yerdagi kofirnahr, vaxsh, panj vodiylari, hatto pomir tog‘ining baland qismidagi hududlarda mezolit davri jamoalariga oid 30 ga yaqin yodgorliklar aniqlangan. bu yodgorliklarning ko‘pchiligining madaniy qatlami buzilib ketgan. mezolit davriga oid tutqovul iii, chilchorchashma, darai sho‘r, quyibulyon, obikiyik, oshxona, alichur va boshqalar yodgorliklar yaxshi o‘rganilgan. bu yerning mezolit davri madaniyatlari tekislik va tog‘oldi hududidan iborat ikki yo‘nalishda faoliyat yuritib, mil. avv. xi-vii ming yilliklar bilan sanalanadi. janubiy tojikiston hududidagi barcha yodgorliklarini tadqiqotchi arxeolog olimlar turli davr va madaniyatdan iborat to‘rta arxeologik majmuaga ajratgan. o‘rta osiyoning mezolit davri madaniyatlari. hozirgi paytda o‘rta osiyo hududida mezolit davriga oid ikki yuzdan ortiq yodgorlik aniqlangan. ular madaniy qatlamli va terma moddiy ashyolariga ega bo‘lgan g‘or-makon, ochiq joy-makon va mavsumiy makondan iborat. mezolit davri yodgorliklari maʼlum madaniyat, madaniy majmualari ajralib turadi. mezolit davri madaniyatlari orasida sharqiy kaspiybo‘yi hududi yodgorliklari muhim o‘rin egallaydi. bu yerda mil. avv. xi-viii ming yilliklarga oid jabel, kaylu va damdamchashma i, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 7 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "mezolit davri yodgorliklari"

mezolit davri yodgorliklari. ayrtom yodgorligi janubiy o‘zbekistondagi mezolit davri yodgorliklaridan biri hisoblanadi. u termizdan 18 km sharqda, amudaryoning o‘ng sohilida joylashgan ko‘p qatlamli yodgorlikdir. bu yerdan mezolit davriga oid tosh qurollar, nukleuslar, pichoqsimon paraqalar, uchrindilar, qirg’ichlar, teshgichlar, tosh parmalagichlar, o‘q va nayza uchlari topilgan. ular obishir, tutqovul, yodgorliklaridan topilgan tosh qurollariga o‘xshab ketadi. dastlab ayritom yaqinida amudaryo tubidan odam haykalchalari ishlangan friz (piramon) parchalari topilgan (1932), 1933 y. m. ye. masson rahbarligidagi termiz arxeologiya kompleks ekspeditsiyasi ayritomda qazish ishlari olib borib, yana 7 ta friz bo‘laklari hamda budda ibodatxonasi xarobasini topgan. frizlar 1—2 – a. larga oid bo‘li...

Этот файл содержит 7 стр. в формате DOCX (22,3 КБ). Чтобы скачать "mezolit davri yodgorliklari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: mezolit davri yodgorliklari DOCX 7 стр. Бесплатная загрузка Telegram