o‘simlikchilik tarmoqlari iqtisodiyoti

DOCX 12 pages 81.5 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 81.5 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

5 – mavzu. o ‘simlikchilik tarmoqlari iqtisodiyoti 1.0‘simlikchilik tarmoqlarining ahamiyati. o‘simlikchilik - qishloq xo‘jahgi ishlab chiqarishining asosiy tarmoqlaridan biri bo‘lib, o‘z ichiga dalachilikda ekinlami yetishtirish paxtachilik, g‘allachilik, sabzavotchilik, bog‘dorchilik, mevachilik, bog‘dorchilik va shu kabilami oladi. odam undan oziq-ovqat mahsulotlarini, yengil va oziq-ovqat sanoati qayta ishlash uchun xom- ashyo, chorvachilik - ozuqa oladi. tarmoq tuzilmasining ko‘rsatkichi bo‘ub umumiy hajmda ishlab chiqilgan mahsulotlaming har bir tarmog‘idan sotilgan mahsulotning ulushi xizmat qiladi. hozirgi paytda o‘simlikchilik qishloq xo‘jaligining hamma mahsulotlari orasida eng ko‘p ulushni egallaydi. 0‘simlikchilik em-hashak, dag‘al, yashil, shirau ozuqa bo‘lib, chorvachilikning rivojlanishi uchun baza hisoblanadi. 0‘z navbatida chorvachilik ham somon, poya, shuningdek, oziq-ovqat sanoati chiqindilari (kunjara, sheluxa, kepak, barda va b.) kabi qo‘shimcha mahsulotlami chiqaradi. 0‘simlikchilikda foydalaniladigan asosiy resurs - bu yer, pichanzor, yaylov, bog‘lar). haydaladigan yer maydonini ekinlar bo‘yicha taqsimlash uzoq vaqtlargacha qabul qilingan dehqonchilik tizimiga bog‘liq bo‘ldi. xo‘jaliklar daromadliroq ekinlami tanlay boshladilar va ekin ekiladigan, yer maydoni strukturasi narx ta’siri …

2 / 12

tlarni qayta ishlashga mo‘ljallangan qayta ishlash korxonalarining mavjudligi katta ta’sir o‘tkazadi. barcha g‘alla mahsulotlarini oziq-ovqat va yem-hashakka ajratish qabul qilingan. shu bilan birga, oziq-ovqatga oid ekinlar tarkibidan non va non mahsulotlariga doirlari ajratiladi. umuman, asosiy qishloq xo‘jaligi ekinlari sanab o‘tilgan guruhlar bo‘yicha quyidagi tarzda klassifikatsiyalanadi: · paxta-paxta xom-ashyosi; · oziq-ovqat - non mahsulotlari olinadigan g‘alla ekinlari, bug‘doy, javdar; · oziq-ovqat - krupa-g‘alla ekinlari: tariq, grechixa, makkajo‘xori, sholi; · yem-hashak ekinlari; · dukkakli ekinlar; · yog‘li ekinlar: kungaboqar, kanop, zig‘ir; · texnika ekinlari: kartoshka, qand lavlagi; · sabzavotlar: pomidor, bodring, piyoz, sarimsoq piyoz, karam, sabzi; · mevalar: danakli mevalar, pista mevalar, uzum va boshqa ekinlar. keltirilgan ro‘yxat mamlakatimiz hududida o‘stiriladigan hamma ekinlami qamrab ololmaydi. ro‘yxatda qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishning umumiy hajmida eng ko‘p ulushiga ega bo‘lganlari, holos. 0‘smilikchilikda ishlab chiqarishning asosiy vositasi - yer. undan to‘g‘ri foydalanish tuproq unumdorligining oshishiga yordam beradi, bu esa qishloq xo‘jaligi ekinlarini o‘stirishga samarali ta’sir qiladi. …

3 / 12

rshi kurash bo‘yicha tadbirlar tizimi, dalani himoyalash, ixota daraxtlarini yaratish. mamlakatning hamma mintaqalarida dehqonchilikning yagona tizimidan foydalanishning imkoni yo‘q, chunki turlicha tuproq-iqlim sharoitlarida tizimidagi alohida elementlaming ahamiyati har xil bo‘ladi. quruq iqlimli tumanlarda - sug‘orish, shamol eroziyasiga qarshi kurashish, namlik ko‘p tumanlarda - yeming melioratsiya holatini yaxshilash, sug‘oroladigan dehqonchilik tumanlarida - o‘g‘itlardan oqilona foydalanish, sho‘rlangan va kislotasi yuqori tuproqlarda - kimyoviy melioratsiya katta ahamiyatga ega. dehqonchilik tizimining asosini almashlab ekish tizimi - dala, o‘tloq- beda, makkajo‘xori, sabzavot, tuproqni himoya qiluvchi va boshqa ekinlami almashlab ekish tashkil etadi. ilmiy asoslangan almashlab ekishlar - tuproqqa ishlov berishning tavsiya etilgan tizimini joriy etish uchun sharoit yaratadi, uning suv-havo tizimini yaxshilaydi, yuqori samarali texnikadan, organik va mineral o‘g‘itlardan foydalanishga imkon beradi. unumdor tuproqqa mexanizatsiyalash (mashinalar tizimi) ulkan ta’sir etadi. mashinalardan oqilona foydalanish tuproqda namlik yig'ilishiga, havo va issiqlik tartibi to‘g‘rilanishiga, dalaning ifloslanishiga qarshi kurashga, qishloq xo‘jaligi ishlarini optimal muddatlarda o‘tkazishga yordam beradi. qishloq xo‘jaligi …

4 / 12

ri strukturasida o‘g‘it va o‘simliklarni himoya qilish vositalarining ulushi ortishi (masalan, paxta va g‘alla ekinlari bo‘yicha 1,5 dan 3,5 martagacha) ko‘zda tutiladi. hozirgi paytda o‘g‘itlar qiymati yuqorililigi bilan bog‘liq holda ulaming qoplanishi normativdan 60% ni tashkil etadi, shu bois muhim masala optimal usullar va ulami kiritish muddatlari, ozuqa elementlari nisbati to‘g‘riligi muhim masala hisoblanadi. 0‘g‘itlashning pasayishi tuproqdan ozuqa moddalar to‘liq chiqmasligiga sabab boladi. tuproqda chirindi va ozuqa moddlalarining defitsitsiz balansini yaratish uchun 1 ga shudgorlanadigan ekin maydoniga har yili 7-8 t organik modda zarur. dehqonchilik tizimida urug‘chilik tizimi katta rol o‘ynaydi, chunki urug‘ning sifati past bo‘lsa, qishloq xo'jalik mahsulotlari sezilarli darajada to‘liq bo‘lmaydi. mamlakatimizda u yoki bu tuproq iqlimiga moslashtirilgan minglab nav va gibridlar yaratilgan va ishlab chiqarishga joriy etilgan. biroq, urug‘chilikmng yaxshi tashkil etilmaganligi, urug‘chilik xo'jaliklari birinchi va ikkinchi reproduksiyadagi yaxshi urug‘lar bilan ta’minlanmaganligi tufayli rayonlashtirilgan sifatli uruglarga talab to‘liq qondirilmayotir. 16.2.0‘simlikchilik tarmoqlari iqtisodiyotining hozirgi holati mamlakatni oziq-ovqat bilan …

5 / 12

hosildorlik har yilgidan yuqori bo‘lganligi dehqonlarimiznmg samarali mahnatlari natijasi hisoblanadi. respublikamizda o‘tgan yilda g‘alla hosildorligi gektaridan o'rtacha 45,4 sentnemi, suvli yerlarda esa 51,2 sentnyemi tashkil etdi. yalpi yetishtirilgan don hosih 6 mln 650 ming toimani tashkil etdi. bu muhtaram yurtboshimiz i.a.karimovning mamlakatimiz mustaqilligining dastlabki yfflaridayoq, aholimizni don va don mahsulotlari bilan ta’minlash, o‘z donimiz va o‘z nonimizga ega bo‘lishimiz, buning uchun g‘alla mustaqilligiga erishishimiz kerakligi to‘g‘risida oqilona yo‘l o‘riqlari, ko‘rsatmalarini naqadar to‘g‘ri ekanligini isbotidir. bugungi kunda respublikamiz g‘alla yetishtirish va hosildorligi bo‘yicha rivojlangan mamlakatlar qatoridan joy oldi. g‘alla dunyodagi barcha insonlaming asosiy oziq-ovqati hisoblanishini hammamiz yaxshi bilamiz. dunyoda 220 mln. gektardan ortiqroq maydonda g‘alla ekiladi. yalpi don hosili esa 650 mln. tonnani tashkil etadi (16.1-jadval). 16.1-jadval dunyoning ayrim mamlakatlarida g‘alla yetishtirish t/r. mamlakatlar ekin maydoni, ming ga hosildorligi, s/ga yalpi hosil, mln. tonna 1. belgiya 213 78,0 1,660 2. fransiya 5206 73,0 38,139 3. germaniya 2794 73,0 20,479 4. niderlandiya …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘simlikchilik tarmoqlari iqtisodiyoti"

5 – mavzu. o ‘simlikchilik tarmoqlari iqtisodiyoti 1.0‘simlikchilik tarmoqlarining ahamiyati. o‘simlikchilik - qishloq xo‘jahgi ishlab chiqarishining asosiy tarmoqlaridan biri bo‘lib, o‘z ichiga dalachilikda ekinlami yetishtirish paxtachilik, g‘allachilik, sabzavotchilik, bog‘dorchilik, mevachilik, bog‘dorchilik va shu kabilami oladi. odam undan oziq-ovqat mahsulotlarini, yengil va oziq-ovqat sanoati qayta ishlash uchun xom- ashyo, chorvachilik - ozuqa oladi. tarmoq tuzilmasining ko‘rsatkichi bo‘ub umumiy hajmda ishlab chiqilgan mahsulotlaming har bir tarmog‘idan sotilgan mahsulotning ulushi xizmat qiladi. hozirgi paytda o‘simlikchilik qishloq xo‘jaligining hamma mahsulotlari orasida eng ko‘p ulushni egallaydi. 0‘simlikchilik em-hashak, dag‘al, yashil, shirau ozuqa bo‘lib, chorvachilikning...

This file contains 12 pages in DOCX format (81.5 KB). To download "o‘simlikchilik tarmoqlari iqtisodiyoti", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘simlikchilik tarmoqlari iqtis… DOCX 12 pages Free download Telegram