elektrik datchiklarni sinflanishi

DOCX 11 pages 262.9 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 262.9 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

ma`ruza №4. elektrik datchiklarni sinflanishi. elektrokontaktli, potentsiometrik datchiklar. reja: 1. elektrik datchiklarning turlari 2. elektrokontaktli datchiklar 3. potensiometrik datchiklar elektrik datchiklarning turlari har xil texnologik jarayonlarni avtomatlashtirishda ularning ko`rsatkichlari haqida ma`lumot olish zarur hisoblanadi. bu maqsadda birlamchi o`zgartirgichlar (yoki datchiklar) keng qo`llaniladi. datchik deb nazorat qilinayotgan yoki rostlanayotgan kattalikni kerakli yoki avtomatika tizimining keyingi elementlarida qo`llash uchun qulay qiymatga o`zgartiradigan vositaga aytiladi. datchiklarning aniq va ishonchli ishi, butun tizim ishini tegishli asosiy ko'rsatkichlarini belgilab beradi. datchiklar yuqori ta'sirchanlik (sezgirlik) va aniqlikka, uzoq xizmat muddati va ishda beshikastlikka, kichik o'lcham va og'irlikka, hamda past narxga ega bo'lishlari kerak. shartli ravishda, datchiklarni qabul qiluvchi, oraliq va ijrochi qismlardan iborat deb hisoblash mumkin. qabul qiluvchi qismi, kirish x miqdorini o'zgarishiga ta'sirlanib, uni qandaydir oraliq miqdorga o'zgartiradi. bu miqdor, shunga o'xshash fizikaviy miqdorning etalon (namuna) qiymati bilan taqqoslanadi. so'ngra esa, bu datchikni ijrochi qismiga tasir etib, chiqish y signalini shakllantiradi. kirish x miqdorini fizikaviy …

2 / 11

i. datchiklarni boshqacha turi, chiqish y miqdorini fizikaviy tabiatiga qarab ham belgilanadi. chiqish miqdori–elektr bo'lgan datchiklar, yani qarsxilik, induktivlik, sig'im, tok, kuchlanish, faza, chastota datchiklari eng ko'p tarqalgan. datchiklar kirish x signalini son va turi bo'yicha o'zgartirishiga qarab ham, ayrim guruhlarga ajratiladi. kirish signalini bevosita o'zgartiradigan datchiklar, kirish x signalni bevosita chiqish y signaliga o'zgartiradi. bunday datchiklar qulay, chunki oraliq o'zgartiruvchi qismlarga hojati bo'lmaydi. oraliq o'zgartiruvchi qismlarga ega datchiklarda, signalni bir necha marta o'zgarishi murakkabliklarga, ma`lum darajada aniqlikni yo'qolishiga olib keladi. x-y o'zgartirishning ko'rinishi bo'yicha, datchiklar ikki guruhga: uzluksiz va diskret (uzlukli) o'zgartiruvcxilarga bo'linishadi. uzluksiz o'zgaradigan datchiklar o`lchagich bo'lib hisoblanadi. ularda x ning uzluksiz o'zgarishiga, y ni uzluksiz o'zgarishi to'g'ri keladi. ko'pincha, diskret ishlaydigan datchiklar diskret ob`ektlar holatini, ya`ni chekli holatga ega ob`ektlarni nazorat qilishadi. nazorat qilinadigan ko'pcxilik ob`ektlar ikki pozisiyaga ega, yani «ulangan» va «uzilgan» holatlarga ega bo'lishadi. ana shu sababli, diskret datchiklar, chiqish miqdorlari y=0 yoki y=1 bo'ladigan …

3 / 11

n harakterlanadi. bunday o`zgartirgichlarning sezgirlik elementi sifatida elastik elementlar (membrana, prujini, balka kabilar) poplavoklar, krilchatkalar va drosselli qurilmalar ishlatiladi. elektromexanik birlamchi o`zgartirgichlar (yoki elektrik datchiklar) kirish mexanik ko`rsatkichlarni (bosim, kuch, sarf kabilar) chiqish elektrik ko`rsatkichlarga (kuchlanish, tok, qarshilik, induktivlik va kabilar) o`zgartirib berish uchun xizmat qiladi. elektromexanik o`zgartirgichlar parametrik va generator o`zgartirgichlarga (yoki datchiklarga) bo`linadi. parametrik datchiklarda chiqish ko`rsatkichini elektr zanjir kattaliklari (qarsxilik, induktivlik, o`zaro induktivlik, elektr sig`imi va kabilar) tashkil topadi. bunday turdagi datchiklarda elektr toki va kuchlanishi sifatida chiqish signalini olish uchun ularni maxsus elektr sxemalariga (ko`prikli, differensialli) ulash hamda allohida energiya manbasiga ega bo`lishi kerak . generator datchiklarida bevosita sezgir elementda kirish signali х chiqish signali y o`zgartiriladi. ushbu o`zgartirish kirish signali energiyasi hisobiga bo`ladi va chiqish signali e.yu.k. ko`rinishida hosil bo`ladi. generator datchiklari juda oddiy bo`ladi, chunki ular qo`shimcha energiya manbaisiz ulanadi. 4.2-rasm. elektr datchik turlari. datchiklarning turlari ko`p bo`lishiga qaramay, ular bir xildagi bir necha …

4 / 11

asi - chiqish signalining vaqt mobaynida o`zgarilishini ko`rsatadi. datchikning dinamik tavsifnomasi chiqish signalining vaqt mobaynida o`zgarishini ko`rsatadi. 4.1-jadval datchiklar va ular nazorat qiladigan kattaliklar elektrokontaktli datchiklar elektr datchiklari avtomatlashtirish tizimlarning eng muhim elementlaridan biridir. datchiklar tomonidan avtomatlashtirish tizimlari boshqariladi yoki tartibga solinadi. qiymati va o'zgarishiga qarab olingan qiymat signalga aylantiriladi va tartibga solish jarayoni amalga oshiriladi. avtomatlashtirish jarayonida eng keng tarqalgan datchiklar elektr chiqish signaliga ega datchiklardir. bu birinchi navbatda elektr signalini uzatish qulayligi bilan izohlanadi. masofada uni qayta ishlash va o'zgartirish qobiliyati tufayli elektr energiyasi mexanik ishlarga sarflandi. elektr datchiklaridan tashqari mexanik, gidravlik va pnevmatik datchiklar ham mavjud. turli xil miqdorlar: mexanik harakat, tezlik, quvvat, harorat, bosim, oqim tezligi, namlik va boshqalar texnologik jarayonga bevosita ta‘sir qiluvchi omillar hisoblanadi. datchiklar kirish signali turiga qarab farqlanadi: tezlik, kuch, harorat va boshqalar. bu elektr sezgichlar elektr bo'lmagan signallarni ham o‘lchashga asoslangan. elektr tarmoqlarini avtomatlashtirishda va elektr inshootlari signallarni qabul qilish zarurati …

5 / 11

klarining tasnifi, harakat tamoyiliga yoki qachon ishlatilgan uslubiga bog'liq kirish signalini elektr chiqish signaliga aylantirish to‘g‘risida fikr boradi. shunga ko'ra, elektr sezgichlari turli turlarga bo'linadi: potansiyometrik,kuchlanish o'lchagichi, elektromagnit, pyezoelektrik, sig'imli, termoelektrik, fotoelektrik, ultratovushli va boshqalar. shuni ta'kidlash kerakki, ushbu seriyali datchiklar doimiy ravishda kengayib boradi - tobora ko'proq yangi hodisalarning rivojlanishi bilan kirish signallarini aylantirish uchun ishlatiladi. chiqish signalining o'zgarishi xususiyati bo'yicha datchiklar analog va diskret turlariga ajralib turadi. barcha elektr datchiklarining qiymati va turidan qat'i nazar ma'lum texnik talablar qo'yiladi. asosiylari: ishonchlilik, aniqlik, sezgirlik, tezlik, minimal o'lchamlari, vazni. 4.5. a-rasmda keltirilgan kontaktli datchikning ishlash printsipini ko`rib chiqamiz. plitali asos 1 ga detal 2 mahkamlangan, boshqarilishi kerak bo`lgan vertikal o`lchov parametrini nazorat qilish uchun. detallar oralig`ini o`lchaydigan asbob (shup) 3, prujina 4 yordamida bog`langan. shup harakatlanishi natijasida harakatlanadigan kontakt 9, burchak ostida qo`zg`almas richag 5 ga qotirilgan. bundan tashqari harakatsiz kontaktlar 10 va 8 berilgan qiymat bo`yicha shkalaning minimal hamda …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "elektrik datchiklarni sinflanishi"

ma`ruza №4. elektrik datchiklarni sinflanishi. elektrokontaktli, potentsiometrik datchiklar. reja: 1. elektrik datchiklarning turlari 2. elektrokontaktli datchiklar 3. potensiometrik datchiklar elektrik datchiklarning turlari har xil texnologik jarayonlarni avtomatlashtirishda ularning ko`rsatkichlari haqida ma`lumot olish zarur hisoblanadi. bu maqsadda birlamchi o`zgartirgichlar (yoki datchiklar) keng qo`llaniladi. datchik deb nazorat qilinayotgan yoki rostlanayotgan kattalikni kerakli yoki avtomatika tizimining keyingi elementlarida qo`llash uchun qulay qiymatga o`zgartiradigan vositaga aytiladi. datchiklarning aniq va ishonchli ishi, butun tizim ishini tegishli asosiy ko'rsatkichlarini belgilab beradi. datchiklar yuqori ta'sirchanlik (sezgirlik) va aniqlikka, uzoq xizmat muddati va ishd...

This file contains 11 pages in DOCX format (262.9 KB). To download "elektrik datchiklarni sinflanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: elektrik datchiklarni sinflanis… DOCX 11 pages Free download Telegram