g'arb falsafasining ustuvor yo`nalishlari va ularning fan taraqqiyotiga ta’siri

DOCX 32 pages 85.9 KB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 85.9 KB

File type DOCX

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

3-mavzu. g‘arb falsafasining ustuvor yo`nalishlari va ularning fan taraqqiyotiga ta’siri. reja: 1.qadimgi yunon falsafa maktablarining fan taraqqiyotiga ta’siri. 2.ilk o‘rta asrlarda yevropa falsafiy tafakkuri rivojlanishining asosiy shakllari: apologetika va patristika. 3.uyg‘onish davri yevropa falsafasida panteizm, antroposentrizm va dialektikaning rivojlantirilishi. 4.yangi davr g‘arb falsafasida borliq va jamiyatni bilish haqidagi qarashlar talqini. xviii asr yevropa ma’rifatparvarlari g‘oyalarining axloqiy tarbiyadagi roli. 5.xix-xx asr g‘arb falsafasining mohiyati va uning shaxslararo munosabatlarga ta’siri. 6.xxi asr g`arb falsafasining yo‘nalishlari va uning iste’mol jamiyatini shakllantirishdagi o’rni. tayanch tushunchalar,antik davr, qadimgi yunon va rim falsafasi, kosmotsentrizm. g‘arab falsafasi,, xristian falsafasi,teotsentrizm,sxolastika o‘rta asrlar falsafasi, o‘yg‘onish davri falsafasi, yangi davr falsafasi, nemis klassik falsafasi,ekzistensializm, germenivtaka, fenomenologiya, personalizm, pragmatizm v.h. qadimgi yunon falsafasida kosmotsentrizm. qadimgi dunyoda falsafiy fikr taraqqiy etgan mamlakatlardan biri yunoniston edi. qadimgi yunon falsafasi meloddan oldingi vi asrda vujudga keldi. bu davrda vujudga kelgan yunon falsafasiga xos xususiyat shuki, olamni bir butunlikda, kosmos, tabiatning mohiyatini tushunishga o’rinish, intilish …

2 / 32

an va suvga aylanadi, deb hisoblagan bo’lsa, anaksimandr dunyo noaniq materiya-apeyrondan tashkil topgan deydi. anaksimenning fikricha, hamma narsa havodan hosil bo’lgan va unga aylanadi. geraklet (eramizdan avvalgi 530-470 yillar). u dunyoning asosi olovdan iborat, deb hisoblaydi. mangu alangalanib, qonuniyatli tarzda o’chadigan olov bo’lib kelgandir-olam. olamni xudolardan ham, odamlardan ham hech kim yaratmagan. olamda doim oqim holida o’zgarish, harakat mavjuddir. u quyoshning har kunlik chiqishi yangilik emas, balki quyosh mangu va abadiy yangidir, deydi. ko’rinib turibdiki, uning qarashlarida sodda stixiyali, mushohadachilik, kuzatuvchilik harakatiga ega bo’lgan dialektika mavjuddir. pifagor (eramizdan avvalgi taxminan 580-500 yil-lar) nuqtai nazaricha, dunyoning asosini ideallashgan raqamlardan tashkil topgan, sonlar-koinotdagi tartibning ifodasidir. dunyoni bilish-uni boshqaruvchi sonlarni bilishdir. miloddan oldingi v asr yunoniston hayotida muhim tarixiy davr hisoblanadi. bu davrda yunoniston bilan eron va turon o’rtasidagi urushdan keyin yunoniston o’z iqtisodiy, siyosiy hayoti va madaniyati rivojida katta yutuqlarga erishdi. iqtisodiy hayotni va madaniyatning rivojlanishi bilan birga yunonistonda tabiyot fanlarida ham …

3 / 32

g falsafiy qarashlarida axloqiy ta’limot muhim o‘rin tutadt. uning bu boradagi qarashlari siyosiy qarashlari bilan uzviy bog‘likdir. yaxshi boshqarilayotgan davlat — buyuk qo‘rg‘ondir. davlat manfaatlari qolgan barcha narsalardan ustun turmog‘i lozim. meyor, deydi faylasuf, axloqning tabiat insonlarga in’om etgan kuch va qobiliyatga mos kelishidadir. donolik uchta hosil keltiradi: yaxshi fikrlash; yaxshi so‘zlash; yaxshi harakat qilish. demokritning axloqiy qarashlari o‘z davridagi amaliy ma’naviy munosabatlarning umumlashmasidir. uning ta’limoti bugungi kunda insonlarni axloq-odobga, diyonatga da’vat etadi. demokrit atomistik va determinizm printsipini o’zining kosmogonik nazariyasiga ham tatbiq etdi. atomlar o’zlarining fazodagi tartibsiz harakatlari jarayonida, bir tomondan o’zaro to’qnashib, bir-birini parchalab boradi, ikkinchi tomondan, bir-biriga qo’shilib tuproq, suv, havo, o’t va ulardan quyun shaklida harakatlanuvchi ko’p dunyolarni vujudga keltiradi. demokritning kosmogonik ta‘limoti (ayniqsa, yer va unda hayotning paydo bo’lishi masalasidada) garchi sodda bo’lsa-da, unda dialektik elementlar bor. uningcha, bilish ob‘ekti moddiy olam bo’lim, ongimiz esa moddiy olamning sezgilar orqali aks ettirilishdan iboratdir. demokritning atomistik qarashlari …

4 / 32

iat moddiy asosga ega bo’lgan narsa va hodisalar yig’indisidan iborat, u har doim harakat va o’zgarishdadir.xulosa qilib shuni aytish lozimki, qadimgi falsafadaya‘ni olamning markaziga moddiy jismlarni, kosmik jismlarni qo’yib tasvirlash yoki tushunish, stixiyali tarzda voqea va hodisalarga dialektik yondoshish vujudga keldi. epikur falsafasi demokrit moddiyunchiligi taraqqiyotida oldinga qo‘yilgan qadam edi. uning atomlar haqidagi ta’limotini qabul qilgan epikur atomlarning to‘g‘ri chiziqlik harakatdan ichki ta’sir natijasida chetga og‘ishi haqidagi taxminni o‘rtaga qo‘ydi. bu bilan u konuniylik bilan tasodifiylik uyg‘unligi muammosini oldinga surdi. uning falsafasida inson markaziy o‘rinda turadi. epikur o‘z vazifasini insonlarni o‘lim va taqdir xavfidan ozod qilishda deb bildi. u xudolarning tabiat va inson hayotiga aralashishlarini rad etdi va ruhning moddiyligini isbot qildi. xudolarning mavjudligini tan olgan holda, u xudolar haqida «olomonning yolg‘on uydirmalari» ga qarshi chiqdi. tashvish va faoliyatni huzur-halovat holati bilan sig‘ishtirib bo‘lmaganligidan, xudo «xushbaxt va bezavol mavjudot bo‘lib, o‘zi ham tashvish bilmaydi, boshqalarga ham notinchlikni ravo ko‘rmaydi va …

5 / 32

: 2 o‘sha joyda. 133-b.] eley falsafiy maktabi. eley maktabining namoyondasi ksenofan (eramizdan avvalgi vi—v asr) shoir va faylasuf bulgan. u kichik osiyoda dunyoga kelgan. ilm olish maqsadida yunonistonga, janubiy italiyaga sayohat qilib, umrining so‘nggi yillarini eley shahrida o‘tkazgan. tarixchi diogen laertskiyning yozishicha, ksenofan “tabiat haqida” asarining muallifidir. afsuski, ushbu asarning yarmigina omon qolgan, xolos. u ko‘pxudolikka hamda insonlarga xos sifatlarni hayvonlarga, o‘simlik dunyosiga daxldor deb biluvchi ta’limotga qarshi chiqib, mifologiyani rad etishga harakat qilgan. uning falsafiy ta’limotiga ko‘ra, tabiat — o‘zgarmas va harakatsizdir, “hamma narsa yerdan unib chiqadi va pirovardida yana yerga qaytadi”, “biz hammamiz yerdan tug‘ilganmiz va yerga aylanamiz’u ksenofant qadimgi yunon faylasuflaridan birinchi bo‘lib, bilishning imkoniyati va chegarasi haqida fikr yuritgan. bu qadimgi yunon gnoseologiyasining rivojiga turtki bo‘ldi. sofistlar falsafasi. qadimgi yunon madaniyatida sofistlar falsafasi katta o‘rin tutadi sofistlar antropologiya (inson haqidagi fan) va gnoseologiya (bilish to‘g‘risidagi fan) muammolari bilan shug‘ullangan. sofistlar yangi kasblarning mohir ustalari, ya’ni …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "g'arb falsafasining ustuvor yo`nalishlari va ularning fan taraqqiyotiga ta’siri"

3-mavzu. g‘arb falsafasining ustuvor yo`nalishlari va ularning fan taraqqiyotiga ta’siri. reja: 1.qadimgi yunon falsafa maktablarining fan taraqqiyotiga ta’siri. 2.ilk o‘rta asrlarda yevropa falsafiy tafakkuri rivojlanishining asosiy shakllari: apologetika va patristika. 3.uyg‘onish davri yevropa falsafasida panteizm, antroposentrizm va dialektikaning rivojlantirilishi. 4.yangi davr g‘arb falsafasida borliq va jamiyatni bilish haqidagi qarashlar talqini. xviii asr yevropa ma’rifatparvarlari g‘oyalarining axloqiy tarbiyadagi roli. 5.xix-xx asr g‘arb falsafasining mohiyati va uning shaxslararo munosabatlarga ta’siri. 6.xxi asr g`arb falsafasining yo‘nalishlari va uning iste’mol jamiyatini shakllantirishdagi o’rni. tayanch tushunchalar,antik davr, qadimgi yunon va rim falsafasi, kosmotsentriz...

This file contains 32 pages in DOCX format (85.9 KB). To download "g'arb falsafasining ustuvor yo`nalishlari va ularning fan taraqqiyotiga ta’siri", click the Telegram button on the left.

Tags: g'arb falsafasining ustuvor yo`… DOCX 32 pages Free download Telegram

g'arb falsafasining ustuvor yo`nalishlari va ularning fan taraqqiyotiga ta’siri

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "g'arb falsafasining ustuvor yo`nalishlari va ularning fan taraqqiyotiga ta’siri"

Similar files