ma'ruza "gidrostatikaning asosiy tenglamasi"

DOCX 7 pages 441.6 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 441.6 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

фан буйича билим,куникма ва малакага куйиладиган талаблар 3-ma’ruza.gidrostatikaning asosiy tenglamasi. reja: 3.1. gidrostatikaning asosiy tenglamasi. 3.2. absolyut manometrik vakuummetrik va atmosfera bosimlari. bosim o`lсhov birliklari. 3.3. bosimni o’lchash asboblari. 3.4. paskal qonuni. 3.1. gidrostatikaning asosiy tenglamasi. tinch turgan idishdagi suyuqlikni qaraymiz. bu suyuqlikka og’irlik kuchi ta’sir etadi. koordina o’qlarini oz vertikal yuqoriga yo’naladigan qilib yo’naltiramiz (3.1-rasm). ko’rilayotgan idish ichida biror xoy tekisligidan z masofada, erkin sirtdan esa hmasofada joylashgan biror anuqtani olamiz. u holda birlik massa kuchlariningbu koordinata sistemasidagi proektsiyalari quyidagicha bo’ladi: x = 0;y = 0; 3.1-rasm. gidrostatikaning asosiy tenlamasmgadoir chizma gidrostatik bosim p, suyuqlikning erkin sirtidagi bosim p0 bo’lsin, erkin sirt xoy tekisligidan esa z0 masofada joylashgan bo’lsin. bu holda gidrostatikaning asosiy tenglamasi quyidagicha yoziladi: ;; ; birinchi va ikkinchi tenglamalardan bosimning x va y koordinatalarga bog’liq emas ekanligi kelib chiqadi. u holda uchinchi tenglamadan quyidagini olamiz: dp = - gdz oxirgi tenglamani erkin sirtdan z nuqtagacha bo’lgan …

2 / 7

. suyuqlikning erkin sirtidagi bosimi po erkin sirtdagi absolyut bosimdan iborat, h esa suyuqlik ustunining nuqtadagi bosimidan iborat. usti yopilmagan idishlarda, suv sig’imlari suyuqliklarning erkinsirtiga ta’sir qiluvchibosim atmosfera bosimi deb ataladi va pa harfi bilan belgilanadi. bu holda (3.1) tenglama quyidagiсha yoziladi: p= po + h(3.2) agar suyuqlik nuqtasidagi bosim atmosfera bosimidan katta (p>pa) bo’lsa, hmanometrik bosim deb ataladi va quyidagicha aniqlanadi: pm = h = p–p0(3.3) manometrik bosim absolyut bosim bilan atmosfera bosimining сhegirilgan(ayirilgan) miqdorigateng bo’lgani uchun uni chegirma bosim deb ham atash mumkin. manometrik bosim absolyutbosimningmiqdoriga qarab har xil qiymatga ega bo’ladi, masalan: p = p0 bo’lganda pm = 0;p ∞bo’lgandapm ∞, ya’ni manometrik bosim 0 dan ∞ o’rtasidagi barcha qiymatlarni qabul qilishi mumkin. agar suyuqlikdagi biror nuqtaning absolyut bosimi atmosfera bosimidan kichik bo’lsa, (p<pa) bo’lsa, ularning ayirmasi vakuummetrik bosimprv ga teng bo’ladi va suyuqlikning siyraklanish miqdorini belgilaydi. pv = h = pa - p(3.4) vakuummetrik bosim nuqtadagi …

3 / 7

ik asboblari: a)pezometrlar–idishdagi bosim unga ulangan shisha naychada tekshirilayotgan suyuqlikning ko’tarilishiga qarab aniqlanadi(3.2-rasm). idishdagi bosimning katta yoki kichikligiga qarab pezometr (shisha naycha) da suvning sathi hnbalandlikka ko’tariladi. tekshirilayotgan a nuqtadagi bosim pa idishdagi erkin sathidagi bosim bilan undagi suv ustunining bosim yig’indisiga teng. pezometr orqali aniqlanganda u gidrostatikaning asosiy tenglamasi yordamida quyidagicha aniqlanadi: pa = pa (h + h0).(3.5) u holda peozometrda suyuqlik erkin sathining balandligi bosim orqali quyidagicha ifodalanadi: vaidishdagi chegirma bosimga to’g’ri keladigan suyuqlik ustunining balandiligini ko’rsatadi. bunday asboblar 0.5 atm dan yuqori bo’lmagan kichik chegirma bosimlarni o’lchashdaishlatiladi. haqiqatda ham 1 atm. gateng bo’lganbosim 10 m suv ustunining balandligiga teng bo’lgani uchun yuqori bosimlarni o’lchashda juda uzun shisha naychalar ishlatishga to’g’ri kelgan bo’lar edi. b)suyuqliku – simon manometrlari— bosim tekshirilayotgan suyuqlik bilan emas,simob ustuni yordamidao’lchanadi (3.3-rasm). bu holda simobli shisha naychaidishga u – simon naycha orqaliulanadi.bunda simobning bosimi o’lchanayotgan idishga oqib o’tishga u – simon naychadagi qarshilik to’sqinlik …

4 / 7

holda idishlardagi bosimlar farqi pa – pv = 1 (h2 – h1)+ sm h.(3.7) ikki idishdagi suyuqliklar sathi teng bo’lganda esa h2 – h1 = hva pa–pv =(sm - 1)h. (3.8) g) mikromanometrlar–juda kichik bosimlarni o’lchash uchun ishlatiladi va suyuqlik sathiningsezilarli bo’lishi uchun suyuqlik to’ldirilgan idishga shisha naycha qiya burchak ostidaulanadi (3.5-rasm). u holda idishdagi chegirma bosim quyidagicha aniqlanadi: p = hbo’lgani uchun p = l sin, (3.9) shisha naychani qiyalik burchagi qancha kichik bo’lsa,bosim shuncha aniq o’lchanadi. ko’p hollarda manometr shisha naychasining qiyalik burchagini o’zgaruvchan qilib ishlanadi. bu holda mikromanometrlarniqo’llanish chegarasi kengayadi. 3.5-rasm. mikromanometr. d) vakuummetrlar.tuzilishi xuddi suyuqlik u-simon manometrlarga o’xshashbo’lib,idishdagi siyraklanish darajasini aniqlaydi (3.6-rasm). gidrostatik bosim tenglamasiga asosan p +sm hsm = pa u holda p = pa - smhsm (3.10) simob ustunining pasayishi idishdagi bosim va pa orqali quyidagicha ifodalanadi: 3.6-rasm. vakuummetr ii. mexanik asboblar(katta bosimlarni o’lchash uchun ishlatiladi va buning uchun turli mexanik sistemalardanfoydalaniladi); a) prujinali …

5 / 7

.8-rasm. membranali manometr 3.4. paskal qonuni suyuqlik solingan va og’zi porshen bilan yopilgan idish olamiz. suyuqlik erkin sirtidagi bosim ro bo’lsin. u holda biror a nuqtadagi absolyut bosim quyidagiga teng bo`ladi: pa =p0 + ha v va s nuqtalarda esa pb = p0 + hb, pc=p0 + hc agar porshenni δl masofaga (3.9-rasm) siljitsak, u holda suyuqlik erkin sirtidagi bosim ∆p ga o’zgaradi. suyuqlikning solishtirma og’irligi bosim o’zgarishi bilan deyarlik o’zgarmaydi. shuning uchun a, b va c nuqtadagi bosim quyidagicha bo’ladi: pa = p0 + ∆p + ha, pb = p0 + ∆p + hb, pc = p0 + ∆p + hc 3.9-rasm. paskal qonunini tushuntirishga doir chizma bundan quyidagi xulosa kelib chiqadi: suyuqlikka tashqaridan berilgan bosim suyuqliknning hamma nuqtalariga bir xil miqdorda (o’zgarishsiz)tarqaladi. bu paskal qonuni sifatida ma’lum. ko’pchilik gidromashinalarning tuzilishi va ishlashi ana shu qonunga asoslangan(masalan, gidropress, domkratlar, gidroakkumulyatorlar, hajmiy gidroyuritma va hokazo). nazoratsavollari: 1) gidrostatikaningasosiytenglamasiqaysiqonuniyatniifodalaydi? 2)atmosfera bosimi …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ma'ruza "gidrostatikaning asosiy tenglamasi""

фан буйича билим,куникма ва малакага куйиладиган талаблар 3-ma’ruza.gidrostatikaning asosiy tenglamasi. reja: 3.1. gidrostatikaning asosiy tenglamasi. 3.2. absolyut manometrik vakuummetrik va atmosfera bosimlari. bosim o`lсhov birliklari. 3.3. bosimni o’lchash asboblari. 3.4. paskal qonuni. 3.1. gidrostatikaning asosiy tenglamasi. tinch turgan idishdagi suyuqlikni qaraymiz. bu suyuqlikka og’irlik kuchi ta’sir etadi. koordina o’qlarini oz vertikal yuqoriga yo’naladigan qilib yo’naltiramiz (3.1-rasm). ko’rilayotgan idish ichida biror xoy tekisligidan z masofada, erkin sirtdan esa hmasofada joylashgan biror anuqtani olamiz. u holda birlik massa kuchlariningbu koordinata sistemasidagi proektsiyalari quyidagicha bo’ladi: x = 0;y = 0; 3.1-rasm. gidrostatikaning asosiy tenlamasmgadoir chizma gidr...

This file contains 7 pages in DOCX format (441.6 KB). To download "ma'ruza "gidrostatikaning asosiy tenglamasi"", click the Telegram button on the left.

Tags: ma'ruza "gidrostatikaning asosi… DOCX 7 pages Free download Telegram