gidrostatikaning asosiy tenglamasi

DOCX 8 pages 363.7 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 363.7 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

7-mavzu. gidrostatikaning asosiy tenglamasi reja: 1. gidrostatikaning asosiy tenglamasi. 2. suyuqliklarning muvozanat holatining differentsial tenglamasi (eyler tenglamasi). gidrodinamikaning asosiy tenglamalari. oqimning uzluksizlik tenglamasi (oqimning moddiy balansi) yoki (oqim bo’yicha) (6.1) “agar siqilmaydigan suyuqlik uzluksiz harakatlanayotgan bo’lsa, u holda turg’unlashgan harakatda hajmiy sarf barcha oqim kesimlarida doimiy”. tenglama (6.1) sarfning doimiyligi tenglamasi yoki oqimninguzluksizlik tenglamasi deb ataladi. uni quyidagi ko’rinishda yozish mumkin (oqim bo’yicha) (6.2) tenglama (6.2) – gidrodinamikaning birinchi asosiy tenglamasi. u quyidagicha ta’riflanadi: “siqilmaydigan suyuqlikning turg’unlashgan oqimida ixtiyoriy nuqtasidagi kesim f yuzasining o’rtacha tezligi ga ko’paytmasi o’zgarmas (doimiy) kattalik”. boshqacha aytganda “o’rtacha tezliklar oqim mos kesimlarining yuzalariga teskari proportsional (mutannosib)”. energetik balans tenglamasining ko’rinishi qo’idagicha yoki yoki tenglama (6.4) harakatlanayotgan siqilmaydigan ideal (g’oyaviy) suyuqlikning energetik balansini ifodalaydi va bernulli tenglamasi deb ataladi. tenglama (6.4) dagi birinchi hadi suyuqlik holatining solishtirma potentsial energiyasini ifodalaydi, uzunlik o’lchamiga ega va geometrik siquvi (bosim kuchi) deb ataladi. ikkinchi hadi suyuqlik bosimining solishtirma potentsial …

2 / 8

likning harakatlanishida geometrik, pezometrik va tezlik bosimlarining yig’indisi oqimning barcha kesimlarida doimiy kattalik”. bernulli tenglamasini real (qovushqoq) suyuqlik uchun ko’rib chiqamiz bunda: – uzunlik o’lchoviga ega bo’lgan yo’qotilgan bosim. yoki real suyuqlik (yopishqoq, qovushqoq) ishqalanish bilan harakatlanadi. bu holda suyuqlik 1–1 kesimdan 2–2 kesimga oqib o’tganda solishtirma energiyaning bir qismi ishqalanish va boshqa qarshiliqlarni yengishga sarflanadi. bunda yo’qotilgan energiya issiklikka aylanadi, natijada suyuqlikning ichki energiyasi ortadi (tashqi muhit bilan energiya almashinishi bo’lmaganda). real suyuqlik uchun bernulli tenglamasi quyidagicha o’qiladi “real suyuqlikning turg’unlashgan oqimida geometrik, pezometrik, tezlik va yo’qotilgan bosimlarning yig’indisi, ixtiyoriy kesimning har qaysi nuqtasida doimiy kattalik bo’ladi”. barcha bosimlar uzunlik o’lchamiga egalar, shuning uchun bernulli tenglamasini, ko’rgazmali bo’lishi uchun, grafik kurinishida ta’svirlash mumkin. rasm 14. –ideal suyuqlik uchun bernulli tenglamasining grafik tasviri. barcha bosimlar vertikal (tik) kesimlar bilan tasvirlanadilar, ularni yig’indisi esa – ixtiyoriy tanlangan solishtirish tekisligi 0–0 (nul sath) dan umumiy gorizontal n–n tekisligigacha o’tkazilgan vertikal bilan tasvirlanadi …

3 / 8

ziq xosil qilamiz (real suyuqlik uchun), va bu chiziq gidrodinamik bosim chizig’i yoki bosim tushish chizig’i deyiladi (bosim chizig’i, solishtirma energiya chizig’i). 15-rasmdan ko’rinadiki, real suyuqlikning gidrodinamik bosimi, uning harakat yo’nalishi bo’yicha, boshlang’ich va oxirgi kesimlari orasida yo’qotilgan bosim kattaligiga, kamayadi. shu bosimning birlik uzunligiga to’g’ri keladigan tushishi gidravlik yoki pezometrik qiyalik deb ataladi. bernulli tenglamasidan foydalanib suyuqlik tezligini va sarfini aniqlanadi, ya’ni apparatlar va truba-o’tkazgichlarning o’tkazuvchanligini aniqlanadi. bu tenglama yordamida suyuqlik oqib chiqib ketish vaqti va uning to’la bosimini ham hisoblab topish mumki. bernulli tenglamasini qo’llash shartlari: 1. bernulli tenglamasini ikkita xaqiqiy, ya’ni, oqim tezligiga perpendikulyar (tik) kesimlari uchun, ixtiyoriy tanlab olingan gorizontal solishtirish tekisligiga nisbatan tuziladi. bunda kesimlar oqimning to’g’ri chiziqli uchastkalarida (qismlarida) joylashishi kerak. hisoblanayotgan kesimlarini nomerlashda suyuqlik 1–1 kesimdan 2–2 kesimga tomon harakatlansin. 2. kesimlarning birini kattaliklardan yoki r, yoki v, yoki z, ma’lum bo’lgan boshqasini esa shu kattaliklardan birini aniqlash kerak bo’lgan joyda olish tavsiya …

4 / 8

ga ega bo'lamiz. uni integrallasak gzqsonst bo'ladi. bu esa gorizontal tekislikning tenglamasidir. shunday qilib, tinch turgan suyuqliklar uchun har qanday gorizontal tekislik bosimi teng sirtdan iborat. uning havo bilan chegaralangan sirti ham gorizontal bo'lib, u erkin sirt bo'ladi. erkin sirtda bosim r0 ekanligini hisobga olsak, (4.2) tenglamadan quyidagi munosabat kelib chiqadi: rqhq0 (4.4) bu tenglama to'g'risida keyinchalik alohida to'xtalib o'tamiz. b) tekis tezlanuvchan harakat qilayotgan idishdagi suyuqlik suyuqlik a tezlanish bilan harakat qilayotgan idishda muvozanat holatida bo'lsin. bu holda suyuqlik zarralari tezlanish a va og'irlik ta'sirida bo'ladi, ular uchun birlik massa kuchlar esa quyidagicha bo'ladi: xq-a, yq0, z-g (4.5) bu qiymatlarni (4.2) ga qo'ysak, -adx - adzq0 tenglamani olamiz. uni integrallab quyidagi tenglamaga ega bo'lamiz: axqgzqconst (4.6) bu esa qiya tekislik tenglamasidir. shunday qilib, ko'rilayotgan holda bosimi teng sirtlar ox va oz o'qlarga burchak ostida yo'nalgan, ou o'qiga esa parallel bo'lgan sirtlardir. bu sirtlarning gorizontal tekislik bilan tashkil qilgan burchagi …

5 / 8

n iborat. bu sirtlar vertikal tekislik bilan kesishganda o'qi oz da bo'lgan parabolalar, gorizontal tekisliklar bilan kesishganda esa markazi oz da bo'lgan kontsentrik aylanalar hosil qiladi. image5.wmf oleobject1.bin image6.wmf oleobject2.bin image7.wmf oleobject3.bin image8.wmf oleobject4.bin image1.png image2.png image3.png image4.png a g mu r 2 w x w y 2 2 2 2 2 2 + w r 2 2

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "gidrostatikaning asosiy tenglamasi"

7-mavzu. gidrostatikaning asosiy tenglamasi reja: 1. gidrostatikaning asosiy tenglamasi. 2. suyuqliklarning muvozanat holatining differentsial tenglamasi (eyler tenglamasi). gidrodinamikaning asosiy tenglamalari. oqimning uzluksizlik tenglamasi (oqimning moddiy balansi) yoki (oqim bo’yicha) (6.1) “agar siqilmaydigan suyuqlik uzluksiz harakatlanayotgan bo’lsa, u holda turg’unlashgan harakatda hajmiy sarf barcha oqim kesimlarida doimiy”. tenglama (6.1) sarfning doimiyligi tenglamasi yoki oqimninguzluksizlik tenglamasi deb ataladi. uni quyidagi ko’rinishda yozish mumkin (oqim bo’yicha) (6.2) tenglama (6.2) – gidrodinamikaning birinchi asosiy tenglamasi. u quyidagicha ta’riflanadi: “siqilmaydigan suyuqlikning turg’unlashgan oqimida ixtiyoriy nuqtasidagi kesim f yuzasining o’rtacha tezligi ga k...

This file contains 8 pages in DOCX format (363.7 KB). To download "gidrostatikaning asosiy tenglamasi", click the Telegram button on the left.

Tags: gidrostatikaning asosiy tenglam… DOCX 8 pages Free download Telegram