davlatning ijtimoiy-iqtisodiy rivojini dasturlash, prognozlash va rejalashtirish siyosati

DOCX 6 pages 24.6 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 24.6 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

3-mavzu. davlatning ijtimoiy-iqtisodiy rivojini dasturlash, prognozlash va rejalashtirish siyosati. reja: 1.ijtimoiy-iqtisodiy o`sishni dasturlash va prognozlashning zarurligi va ahamiyati. 2.prognozlashning iqtisodiy siyosatda tutgan o’rni. 3.ilmiy prognozlashning prinsiplari va prognozlarni ishlab chiqish bosqichlari, usullari. ijtimoiy-iqtisodiy o`sishni dasturlash va prognozlashning zarurligi va ahamiyati. iqtisodiyotni tartiblashning eng muhim davlat shakllariga ijtimoiy-iqtisodiy o`sishni prognozlash, dasturlash va rejalashtirish kiradi. ushbu tartiblash shakllarinigg birligi ishlab chiqaruvchi kuchlarning oqilona joylashtirilishi, mehnat taqsimoti va kooperatsiyalashning chuqurlashuvi, davlat mulkining ishtiroki, iqtisodiyotga yo‘naltiriladigan sarmoyalar harakatini va uzoq muddatlili oqibatlarini o‘rganishni nazarda tutadi. shu sababli barcha bozor iqtisodiyoti rivojlangan mamlakatlarda ham iqtisodiyotning rivojlanishi prognozlashtiriladi, dasturlanadi va rejalashtiriladi. iqtisodiyotning rivojlanishini prognozlash qisqa muddatga (1-2 yil), o‘rta muddatga (5 yilgacha), uzoq muddatga (taxminan 20 yilgacha) mo‘ljallanadi. prognozlashning ekstrapolyasiya usulida o‘tgan davrdagi iqtisodiy rivojlanish ko‘rsatkichlari va holati, bozor konyunkturasining o‘zgarib borish tendentsiyalariga asoslanib, kelajakda ijtimoiy-iqtisodiy o`sish darajasi qanday natijalarga olib kelishi mumkinligi oldindan bashorat qilinadi. olingan prognozlarga iqtisodiyot subyektlarining turli iqtisodiy hatti-harakatlariini turli so‘rovlar orqali …

2 / 6

tovar va xizmatlar ishlab chiqarishning importga bo‘gliqligi, ishlab chiqarish va iste’mol o`rtasidagi, ishlab chiqarish va eksport o`rtasidagi, eksport va import o`rtasidagi bo‘gliqlar ham o‘rganiladi. ijtimoiy-iqtisodiy o`sishning umumdavlat dasturlari negizida rejalar qabul qilinadi. bozor iqtisodiyoti va mulkchilik plyuralizmi sharoitida dastur va rejalar davlat korxonalari uchun direktiv, nodavlat sektor uchun esa taklif, tavsiya, indikativ xarakterga ega bo‘ladi. nodavlat sektorining ijtimoiy-iqtisodiy o`sish dasturlariga mos harakat qilishlari uchun ularga soliqlardan, kredit, subsidiyalar, xom ashyo, yoqilg’i- energiya resurslari, asbob-uskunalar olishda, tovarlarni eksport qilishda turli imtiyozlar beriladi. ijtimoiy-iqtisodiy o`sishni dasturlash va rejalashtirishning asosiy maqsadi iqtisodiyotda yuz berib turadigan turli nomutanosibliklar va ortiqcha ishlab chiqarish inqirozlarining paydo bo‘lishidan saqlashga qaratilgan bo‘ladi. bu tartiblash vositasining iqtisodiy hayotga oqilona singib ketishi dastur va rejalarning tadbirkorlik manfaatlariga qay darajada mosligiga, davlatning rag’batlantiruvchilik, moliyalashtiruvchanlik imkoniyatlariga hamda rejalarning ilmiylik darajalariga bo‘gliq bo‘ladi. prognozlashning iqtisodiy siyosatda tutgan o’rni. prognozlash va rejalashtirish, tegishli kontseptsiya, dastur va hodisani ishlab chiqishda odatda ijrochilar oldiga qo'yiladigan muhim …

3 / 6

hning asosiy, eng muhim yo'nalishlari (tarmoqlar, birlashmalar, korxonalar va boshqalar) bo'yicha iqtisodiy ko'rsatkichlarning maqsadlari va qiymatlarini aniqlash jarayoni va ularni amalga oshirish mexanizmini shakllantirish atrof-muhit omillarini hisobga olishni o'z ichiga oladi. strategik rejalashtirishda iqtisodiy o'zgarishlarning mohiyatini, iqtisodiyotning barqarorligini, aholi turmush darajasini, mamlakat mudofaa qobiliyatini va hokazolarni belgilaydigan vazifalar hal qilinadi. shu bilan birga, yakuniy natija qat'iy belgilanmagan, lekin o'lcham va vaqt bo'yicha berilgan maksimal chegaralar bilan ma'lum bir zonada joylashgan. vazifalarning tabiati boshqaruv organi tomonidan belgilab berilgan strategik rivojlanish maqsadlariga mos kelib, ular hal qiluvchi darajada rejalashtirishning yo'nalishi va mazmunini belgilaydi. masalan, ular yalpi ichki mahsulotning moddiy va energiya sig'imini keskin pasayishi, yoqilg'i resurslari bilan ta'minlashda yanada barqarorlikka erishish, iqtisodiyotni tarkibiy o'zgartirish, aholi turmush darajasini eng rivojlangan mamlakatlar vaboshqa dunyo mamlakatlari darajasiga yaqinlashtirish bo'lishi mumkin.oxir oqibat, strategik rejalashtirishning maqsadi rejalashtirish amalga oshiriladigan davlat yoki boshqa ob'ektning kelajakdagi rivojlanishi uchun modelni yaratishdir. aksariyat hollarda bir nechta muqobil modellar ishlab chiqiladi, ulardan …

4 / 6

b chiqilayotgan ob'ektning murakkabligini va shu munosabat bilan ko'plab ko'rsatkichlarning noaniqligini hisobga olgan holda, strategik rejalashtirish asosan uni ishlab chiqish jarayonida tegishli prognozlash usullaridan foydalangan holda faol prognozlash funktsiyalarini bajaradi. uzoq muddatli prognozlarga kelsak, strategik rejalarni ishlab chiqish muddati 5-10 yil yoki undan ko'proq. direktiv rejalashtirish respublika va mahalliy davlat budjetlari mablag'larini aniq maqsadlarga ajratgan holda, ularning maqsadliligi, o'zlashtirish hajmlari va muddatlarini belgilash, belgilangan vazifalarning bajarilishini nazorat qilishni nazarda tutadi. qattiq ma'muriy choralarni qo'llash, agar mamlakat ahvoli og'irlashganda va barqarorlikni buzuvchi ta'sirlarni bartaraf etish uchun butun jamiyatning maqsadli sa'y-harakatlarini amalga oshirish zarur bo'lsa, o'zini oqlaydi. indikativ rejalashtirish aniq iqtisodiy vaziyatni hisobga olgan holda strategik rivojlanish rejasida belgilangan maqsadlarga erishishning asosiy ish quroli hisoblanadi. indikativ prognoz rejasi strategik rejani to'ldiradi va qisqa va o'rta muddatli istiqbolda iqtisodiyotni rivojlantirishda amaliy vosita bo'lib xizmat qiladi. indikativ reja quyida keltiriladigan qismlardan iborat bo`ladi: ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyot kontseptsiyasi; ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyot prognozi; ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotni rejalashtirish; iqtisodiy tartiblovchilar …

5 / 6

ida davlat ixtiyorida qoladi. so'nggi yillarda o‘zbekiston respublikasida ishlab chiqilgan ijtimoiyiqtisodiy o`sish dasturlari, prognozlari, prognoz rejalari faol indikativ rejalashtirish tamoyillari asosida qurilgan. quyidagi ko'rsatkichlar makroiqtisodiy ko'rsatkichlar sifatida ishlaydi; yalpi ichki mahsulot; barcha moliyalashtirish manbalaridan investitsiyalar; chakana savdo aylanmasi; ishchi va xizmatchilarning real ish haqi; xalq xo'jaligida bandlik darajasi va boshqalar. biroq, indikativ rejalashtirish o'z-o'zidan barcha ijtimoiy va iqtisodiy muammolarni hal qilmaydi. uni hayotga tatbiq etishning muvaffaqiyati jahon tajribasidan ko’rinib turibdiki, ko’plab omillar bilan belgilanadi. ulardan eng muhimlari: iqtisodiy rivojlanishni qonunchilik bilan ta'minlash; mamlakat rahbariyati tomonidan olib borilayotgan iqtisodiy siyosatning rejalar mazmuniga muvofiqligi; tadbirkorlik sub'ektlarini maqsadlarga erishish uchun rag'batlantirish; xo’jalik huquqi sohasida ham hokimiyat organlari, ham xo’jalik yurituvchi subyektlar tomonidan qonuniylikka rioya etilishi. shunday qilib, rejalashtirishning barcha uchta shakli amalda qo'llanilishi mumkin: strategik, direktiv, indikativ. strategik rejalashtirish iqtisodiyotni boshqarishning barcha darajalarida qo'llanilishi kerak. direktiv shakl respublika yoki mahalliy byudjetlarni muayyan iqtisodiy muammolarni hal qilish uchun rejalashtirishda, shuningdek qonunda maxsus belgilangan favqulodda …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "davlatning ijtimoiy-iqtisodiy rivojini dasturlash, prognozlash va rejalashtirish siyosati"

3-mavzu. davlatning ijtimoiy-iqtisodiy rivojini dasturlash, prognozlash va rejalashtirish siyosati. reja: 1.ijtimoiy-iqtisodiy o`sishni dasturlash va prognozlashning zarurligi va ahamiyati. 2.prognozlashning iqtisodiy siyosatda tutgan o’rni. 3.ilmiy prognozlashning prinsiplari va prognozlarni ishlab chiqish bosqichlari, usullari. ijtimoiy-iqtisodiy o`sishni dasturlash va prognozlashning zarurligi va ahamiyati. iqtisodiyotni tartiblashning eng muhim davlat shakllariga ijtimoiy-iqtisodiy o`sishni prognozlash, dasturlash va rejalashtirish kiradi. ushbu tartiblash shakllarinigg birligi ishlab chiqaruvchi kuchlarning oqilona joylashtirilishi, mehnat taqsimoti va kooperatsiyalashning chuqurlashuvi, davlat mulkining ishtiroki, iqtisodiyotga yo‘naltiriladigan sarmoyalar harakatini va uzoq muddatli...

This file contains 6 pages in DOCX format (24.6 KB). To download "davlatning ijtimoiy-iqtisodiy rivojini dasturlash, prognozlash va rejalashtirish siyosati", click the Telegram button on the left.

Tags: davlatning ijtimoiy-iqtisodiy r… DOCX 6 pages Free download Telegram