boborahim mashrab hayoti va ijodi

DOC 79,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662581542.doc www.arxiv.uz boborahim mashrab hayoti va ijodi reja: 1. mashrab hayoti haqida ma’lumot beruvchi manbalar. 2. «qissayi mashrab»da shoir hayotiga doir voqealarning aks etganligi. 3. mashrabga oid ma’lumotlar aks etgan tazkiralar (muxammad bade’ maleho samarqandiy «muzakkiral-as’hob», abdulmutallib xojai fahmiy «majmuai fahmiy», is’hoq bog’istoniy «tazkirayi qalandaron» va boshqalar). 4. mashrab tarjimayi holini tiklashga bo’lgan urunihlar va bu yo’lda erichilgan natijalar. mashrab she’riyati: timsollar olami, janrlar xilma-xilligi, san’atkorligi. 5. markaziy osiyodagi tasavvufiy tariqatlarning bu davr adabiyotidagi ko’rinichi. 6. qalandariylik tariqati: mohiyati, tariq usuli, ta’siri va badiiy asarlardagi aksi. 7. mashrab hen’rlarida qalandariylikning aks etichi. 8. mashrabga nisbat berilgan tasavvufiy asarlar («mabdayi nur», «kimiyo»). tayanch so’z va tuchunshalar: manqaba, manoqib, hasbi hol, «tazkirayi avliyo»lar, mualliflikni tiklash, «boqirg’on kitobi», adabiy ta’sir, nazira, tatabbu. tasavvuf tariqatlari, qalandariylik, abdollik, qalandariylik she’riyati, mualliflik muammosi. shoir boborahim mashrab hayotiga doir chunshalar ko’p va bir-biriga zid ma’lumotlar ko’pligidan ularning aslini soxta ma’lumotlardan ajratish qiyin. buning boisi xalq o’zi sevgan …

bevosita shoirning hayotligida yaratilgan tazkiralar borki, bulardan birinchisi muhammad bade’ maleho samarqandiyning «muzakkir al-as’hob» asaridir. asar muallifi mashrab bilan ikki marta ushrahganini va dastlabki ushrashuv shoirning «navras»lik davrida ekanini yozadi. ushbu tazkiradagi voqealarni «qissayi mashrab» voqealari bilan solihtirilsa, shoir hayotining noma’lum qirralari ochilihi mumkin. yana bir e’tiborli manbalardan biri abdumutallib xojayi fahmiyning «majmuayi fahmiy» tazkirasi bo’lib, bu e’tiborli manba bo’lgani uchun ham fitrat shoir tarjimayi holi voqealarini tiklashda unga bir nesha bor murojaat qilgan. tazkiralar orasida mashrabning bevosita hogirdlaridan biri is’hoq ziyovuddin bog’istoniyning «tazkirayi qalandaron» asari bo’lib, bunda manqaba yo’li bilan shoir mashrabga xos bir nesha sifatlar ko’rsatilgan yana shu manbadan ma’lum bo’lishisha, «qissayi mashrab»ning bizgasha yetib kelihida ham ushbu muallifning hissasi bor. shu ihoradan kelib chiqib «qissayi mashrab»ni ayrim olimlar is’hoq bog’istoniyga, ayrimlari esa pirmat setoriyga nisbat berishadi. keyinroq yaratilgan yana bir muhim manba majzub namangoniyning «tazkiratu-l-avliyo» asari bo’lib, bunda mashrabning keyingi davrlarda yashagan hogirdlarining shohidlariga tayangan holda muallif …

r nesha olimlar fitrat, v. abdullayev, m. zokirov 1657 yilda tug’ilganini manbalar asosida isbot qiladilar. tadqiqotchi jaloliddin yusupov esa, 1653 yilda tug’ilgan degan xulosani beradi. mashrabning tavallud o’rni haqida ham shunday bahsli fikrlar mavjud bo’lsa-da, prof. fitrat birlamchi manbalar asosida andijonda tug’ilganini va 14-15 yohlarida namanganga tahsil uchun ketganini yozadi. fitrat boshlagan birlamchi manbalar asosida shoir hayoti va ijodini o’rganih davom etmoqda. holbuki, maleshonning «muzakkira-l-as’hob», majzubning «tazkirai qalandaron» asarlari ham shu fikrni tasdiqlaydi. namanganli olim i.abdullaev so’nggi maqolalarida mashrab namanganda tug’ilgan, degan da’voni takrorlab turibdi. hozirga qadar mashrab hayotiga oid shunday ma’lumotlar bor: boborahim mulla vali o’g’li andijonda qahhoq bir oilada 1657 yilda tug’ilgan, 15 yasharlikda namanganga o’tib, mulla bozor oxundning tarbiyasiga kirdi. 20-25 yohlarida samarqandga keldi, so’ngra yana namanganga qaytdi. namangandan mulla bozor oxund dalolati bilan qahg’arga borgan. ofoq xo’jaga murid bo’lgan. umuman, xitoy turkistonida 8-10 yil o’lkalarni aylanib, 1691 yilda samarqandga jo’nagan va yana buxoroga qaytib, so’ngra hindiston …

dan ayrim baytlar aytib asarni to’ldirgani bo’lishi ehtimoli ayrim manbalarda tilga olinadi. shuningdek, manqabaning turli nusxalaridagi she’rlar turlisha ko’chirilgani ham bu fikrni isbyuotlab turibdi. hatto manqabada mashrabdan boshqa taxalluslar ham ushraydi, ba’zi o’rinlarda esa, boshqa shoirlarning, jumladan, turdining quyidagi she’rlari: jism qolibdin nafas tori uzulmasdan burun, bochingga davri qazo bazmi qurilmasdan burun, xasta joning (turdida «javon xon»ning tark rahmatidin) so’kilmasdan burun, ey ko’ngul, kasi asosi tan buzulmasdan burun, oqi abaru kursiyu dindin to’kulmasdan burun - deb boshlangan 5 bandli muxammas to’la holda turdi majmusida 9 band holida bor. «qissayi mashrab» tarkibida ranjiy, ahmad qori, mahvash, zayrak, mansur kabi shoirlarning asarlari ham borligi ma’lum bo’lmoqda. nechun aylay ayo do’stlarim janonimdin ayrildim tiriklik boyasi ul munisi jonimdin ayrildim. mahvash bibining she’rlari ekani haqidagi ma’lumot majzubning «tazkiratush-avliyo»sida ma’lumot bor. tabiiyki, mashrab taxallusli she’rlarning hammasi hali uniki emas, ayrim misralari ham shubhali. ayniqsa, vazn buzilganlari mashrabniki emas. «qissa»dagi eng ihonshli she’rlarnigina o’rganganimizda mashrabning chindan-da …

di san bilmong yoki mani majnunni bekor onglama, ey ahli g’aflat san, ki kunda bochima yuz mingga ofat erdi, san bilmong albatta, xalqqa dardkah ravishda aytilgan bu misralar mashrabning o’tli iste’dodidan darak beradi: dili tig’i sitamdin pora bo’lgan xalqni ko’rdim, tani dardu alamdin yora bo’lgan xalqni ko’rdim kuzi vaqti sahar sayyora bo’lg’an xalqni ko’rdim mashhur lutfiyning: sensen sevarim, xoh inon, xoh inonma deb boshlanadigan g’azaliga chiroyli nazira bog’laganini yoki navoiyning ohkim ul oshno begona bo’ldi oqibat deb boshlanuvchi g’azali ruchida naylayin dil dardin, begona bo’ldim oqibat, yuz g’amu hasrat bilan hamxona bo’ldim oqibat, qildi bu sharxi falak rasvoi davron oqibat, boru yo’qim bo’ldi oxir yerga yakson oqibat kabi she’rlarini ko’rish mumkin. mashrab yurubon olam aro topmadim maqsud, yuz shukurki, oning bilan ulfat bo’la qoldi kabi she’rlarni aytgan otahnafas shoir haqli ravishda lufiy, naviy va fuzuliylar qatoridan o’rin olgusidir. shunday qilib, fitrat 20-yillarning oxirlarida mashrab mavzusiga qo’l urarkan, bu adabiy davrining …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "boborahim mashrab hayoti va ijodi"

1662581542.doc www.arxiv.uz boborahim mashrab hayoti va ijodi reja: 1. mashrab hayoti haqida ma’lumot beruvchi manbalar. 2. «qissayi mashrab»da shoir hayotiga doir voqealarning aks etganligi. 3. mashrabga oid ma’lumotlar aks etgan tazkiralar (muxammad bade’ maleho samarqandiy «muzakkiral-as’hob», abdulmutallib xojai fahmiy «majmuai fahmiy», is’hoq bog’istoniy «tazkirayi qalandaron» va boshqalar). 4. mashrab tarjimayi holini tiklashga bo’lgan urunihlar va bu yo’lda erichilgan natijalar. mashrab she’riyati: timsollar olami, janrlar xilma-xilligi, san’atkorligi. 5. markaziy osiyodagi tasavvufiy tariqatlarning bu davr adabiyotidagi ko’rinichi. 6. qalandariylik tariqati: mohiyati, tariq usuli, ta’siri va badiiy asarlardagi aksi. 7. mashrab hen’rlarida qalandariylikning aks etichi. 8. mashrabga ...

Формат DOC, 79,0 КБ. Чтобы скачать "boborahim mashrab hayoti va ijodi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: boborahim mashrab hayoti va ijo… DOC Бесплатная загрузка Telegram