oddiy matematik modellarning sintezi

DOCX 12 pages 212.8 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 212.8 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta-maxsus ta’lim vazirligi sharof rashidov nomidagi samarqand davlat universiteti raqamli texnologiyalar fakulteti amaliy matematika yo’nalishi 203 – guruh talabasi rayimov murodjonning malakayiy amaliyot hisoboti tekshirdi: urinboyev e. bajardi: rayimov m. samarqand – 2022 1-topshiriq. mavzu: oddiy matematik modellarning sinteziga doir misollar. matematik model va o’rganilayotgan obyekt orasidagi muvofiqligi. real hodisa va jarayonlarning matematik modellariga misollar. reja: 1) modellarni qurish. 2) masalalarni amaliy tadbiq qilish. 3) c++ da kodini tuzish. 1. modellarni qurish. modellarni qurishning eng ko’p qo’llaniladigan usuli tabiatning fundamental qonunlarini aniq holatlarda qo’llashdir. bu qonunlar bir qancha tajribalar asosida tasdiqlangan, umumtanolingan qonunlar bo’lib, ilmiy-texnikaviy yutuqlar to’plamining poydevori hisoblanadi. a) energiyaning saqlanish qonuni. bu qonun deyarli 200 yildan beri ma’lum bo’lib, tabiatning barcha qonunlari ichida muhim ahamiyat kasb etadi. bu qonunni sodda ko’rinishdagi quyidagi masalada qo’llanilishini qaraymiz: yaqin joyda maxsus laboratoriya bo’lmasa, revolverdan otilgan o’qning tezligini kanday aniqlash mumkin. buni aniqlashda erkin aylanuvchi uzunlikdagi sterjenli mayatnik …

2 / 12

mula bilan aniqlanishi kelib chiqadi. o’q va mayatnik orasida ro’y berayotgan hodisa sof mexanik jarayon bo’la olmaydi. shuning uchun mikdorni hisoblash uchun mexanik energiyaning saqlanish qonunidan foydalanish noto’g’ri. chunki mexanik energiya o’zgarib, to’la energiya saqlanadi. bu o’q tezligini aniqlashning quyi chegarasinigina beradi. b) materiyaning saqlanish qonuni. yana bir oddiy ko’rinishdagi hayotiy masalani qaraymiz: og’irlikdagi ho’l mevani quritganda, undan qancha miqdorda quruq meva tayyorlanadi. buni aniqlash uchun mevadagi suv miqdorini aniqlash kifoya. chunki materiyaning saqlanish qonuniga ko’ra , bunda va mos holda og’irlikdagi ho’l mevada suv va quruq meva (qolgan moddalar) og’irliklari. bu tenglikdan esa bo’lishi tabiiydir. materiyaning saklanish konunini modellashtirishda qo’llash sohasi nihoyatga keng hisoblanadi. masalalarni amaliy tadbiq qilish. 1-amaliy mashg’ulot: turli modellar tuzishga doir misollar yechish 1-masala:qiya tekislikda turgan jism harakatini modellashtiring. bu jarayonda havoning qarshilik kuchini hisobga olmaslik mumkin. · qiya tekislikda jism harakati va ta’sir etuvchi kuchlar: · qiya tekislikda ishqalanish kuchi: fishq=µn; fishq=µmgcosα · og’irlik kuchi: …

3 / 12

inα+fishq; f=mg(sinα+µcosα) · qiya tekislik bo’ylab jismni a tezlanish bilan ko’taruvchi f kuchni toppish: f=mgsinα+fishq+ma; f=mg(sinα+µcosα)+ma · qiya tekislikning foydali ish koeffitsiyenti (fik): ; ; ; ft-fp-fishq=ma ; fp-ft-fishq=ma ; fp=ft+fishq berilgan: topish kerak: formulasi: l=200sm=2m l-uzunlik; a=tezlanishni(m/s2); h=30sm=0.3m h-balandlik; fishq=0; g=10 m/s2; a=tezlanishni(m/s2); sinα=h/l; fishq=mg sinα-ma; mg sinα-ma=0; mg sinα=ma; g sinα=a; a= matematik modeli a= maple da ishlanishi > h:=0.3; > l:=2; > g:=10; > a:=(g*h)/l; > # a=1.5 m/s^2ga teng yuqoridagi masalani yuqori darajali dasturlash tili c++ tilida quyidagicha dasturini tuzamiz: dastur ishlashi natijasida quyidagi natijani olamiz: 2-masala: h balandlikdan gorizontal otilgan jism harakatini modellashtiring. bu jarayonda havoning qarshilik juchini va erkin tushish tezlanishining yerning geografik hududlariga bog’liqligini hisobga olmaslik mumki. · havoning qarshiligi hisobga olinmas darajada kichik bo’lganda, jism gorizantal yo’nalishda o’zgarmas v0 tezlik bilan tekis harakat qiladi. · gorizantal otilgan jism trayektoriyasi paraboladan iborat. gorizantal otilgan jism harakati egri chiziqli harakatdir. · gorizantal otilgan jism …

4 / 12

l=vx*t; l=v0 · vertikal yo’nalish bo’yicha ko’chishi yoki tushish balantligi: y=h= h= h= · trayektoriyasining xy o’qidagi tenglamasi: y= · uchish vaqti: t=; t=; t=. · v0 – boshlang’ich tezlik: v0 ; v0=l; vx=v0 vx – tezlik vektorining gorizantal tashkil etuvchisi; vy – tezlik vektorining vertikal tashkil etuvchisi: vy=gt; vy= · yerga urilishidagi tezligi: v= · tezlikning gorizantal bilan a burchak tashkil qilgan vaqtdagi qiymati: v= · ixtiyoriy t vaqtdan keyin jism tezligining gorizant bilan tashkil qilgan burchagi: ; a= · jismni yerga tushish vaqtidagi gorizant bilan tashkil qilgan burchagi: · tangensial (urinma) tezlanish: · normal (markazga intilma) tezlanish: · tezlanishlar yig’indisi: yoki · h balantlikda v tezlik bilan uchayotgan vertalyotdan tashlangan yukning borib tushish masofasi: berilgan: topish kerak: formulasi: v=30m/s tezlik g=10 m/s2 jismning erkin tushish tezlanishi doimiysi l- uchish uzoqligi: l= matematik modeli l= maple da ishlanishi > h:=125; > g:=10; > v:=30; > l:=30*(sqrt((2*h)/(g))); yuqoridagi masalani yuqori …

5 / 12

е.а. численные методы. – м.: наука, 1987. 2. калиткин н.н. численные методы. – м.: наука, 1978. 3. флетчер к. численные методы на основе метода галеркина. – м.: мир, 1988. 4. самарский а.а., гулин а.в. численные методы. – м.: наука, 1989. 5. турчак л. и., плотников п. в. основы численных методов: – м.: физматлит, 2003. – 304 с. 6. бахвалов н.с., жидков н.п., кобельков г.м. численные методы. – м.: наука, 1987. 7. xo’jayotrov b.x. qurilish masalalarini sonli yechish usullari. toshkent: “o’zbekiston” nashriyoti, 1995. – 272 б. 8. вержбицкий в.м. основы численных методов. – м.: высш. шк., 2002. – 840 с. 9. киреев в.и., пантелеев а.в. численные методы в примерах и задачах: – м.: высш. шк., 2008. – 480 с. 10. сборник задач по методам вычислений / под ред. п.и. монастырного. – мн.: университетское, 2000. – 311 с. 11. копченова н.в., марон и.а. вычислительная математика в примерах и задачах. – спб.: издательство …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "oddiy matematik modellarning sintezi"

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta-maxsus ta’lim vazirligi sharof rashidov nomidagi samarqand davlat universiteti raqamli texnologiyalar fakulteti amaliy matematika yo’nalishi 203 – guruh talabasi rayimov murodjonning malakayiy amaliyot hisoboti tekshirdi: urinboyev e. bajardi: rayimov m. samarqand – 2022 1-topshiriq. mavzu: oddiy matematik modellarning sinteziga doir misollar. matematik model va o’rganilayotgan obyekt orasidagi muvofiqligi. real hodisa va jarayonlarning matematik modellariga misollar. reja: 1) modellarni qurish. 2) masalalarni amaliy tadbiq qilish. 3) c++ da kodini tuzish. 1. modellarni qurish. modellarni qurishning eng ko’p qo’llaniladigan usuli tabiatning fundamental qonunlarini aniq holatlarda qo’llashdir. bu qonunlar bir qancha tajribalar asosida tasdiqlangan, umu...

This file contains 12 pages in DOCX format (212.8 KB). To download "oddiy matematik modellarning sintezi", click the Telegram button on the left.

Tags: oddiy matematik modellarning si… DOCX 12 pages Free download Telegram