insulin sintezi

DOCX 7 pages 860.3 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 860.3 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

mikroorganizm hujayralarining transformatsiyasi xalq xo’jaligi va tibbiyotda zarur bo’lgan o’simlik, hayvon mahsulotlarini gen muhandisligi asosida mikroorganizm hujayralarida ko’plab sintezlash mumkin. mazkur usul orqali sintezlangan muhim moddalardan biri insulindir. bu gormon dunyoda tarqalishi bo’yicha uchinchi o’rinda turadigan, diabet (qand) kasalligiga qarshi qo’llaniladigan vositadir. yuqorida aytilgandek, insulinni o’tgan asrning 80-yillarida muhandisligi usuli asosida, e.coli hujayrasida sintezlash yo’li orqali olish yo’lga qo’yilgan edi. insulin sintezlaydigan genni β-galaktozidaza oqsil-fermentni kodlaydigan genga bog’lab, plazmida asosidagi vektorga joylab, e.coli hujayrasida metionin orqali β-galaktozidazaga bog’langan a va b-zanjirli insulin gormoni sintezlana boshlagan. oqsilni spetsifik parchalaydigan bromsian, insulindagi metioninni parchalab, shu usul orqali individual insulinni ajratib olingan. ajratilgan insulin zanjirlari o’zaro bog’langandan so’ng, u faol gormonga aylanadi. biroq, bunday usul bilan insulin gormonini ajratish samaradorligi jihatidan juda past hisoblangan. shuning uchun ko’rsatilgan usullar takomillashtirilib, mikroorganizm asosida sintezlangan proinsulin in vitro sharoitida haqiqiy insulinga aylantirish usuli ishlab chiqilgan. hozirgi kunda rekombinant hujayrada sintezlanadigan proinsulin in vitro yo’li bilan faol …

2 / 7

ealardan biri bo’ldi desak mubolag’a bo’lmaydi. bunda avvalo somatotrop gormonining geni ajratiladi (ma’lumki, prosomatotropin bakteriya hujayrasida prosessing jarayoniga uchramaydi). gormonning 23 ta aminokislotasini kodlaydigan dnk fragmenti kimyoviy-fermentativ yo’li bilan sintezlanadi. somatotropning qolgan qismini kodlovchi oligonukleotidlarni i-rnk molekulasi asosida teskari transkriptaza fermenti ishtirokida kdnk sintezlanadi. ikkita fragment bitta plazmidaga birlashtirilib, e.coliga kiritiladi. hosil bo’lgan mahsulot gipofiz gormon faolligiga ega bo’lgan somatotropin hisoblanadi. ma’lumki, interferonlar-kichik molekulali oqsillar bo’lib, viruslarga qarshi vositalardir. bulardan tashqari interferonlar gepatit, skleroz va ayrim shish kasalliklariga qarshi dori sifatida ham keng ishlatiladi. odam va hayvon a’zolarida sintezlanish joyiga qarab interferonlar uch sinfga bo’linadi: leykositlardagi α-interferon, fibroblastlardan olinadigan β-interferon va timus tarkibidagi γ-interferon. α-interferon oddiy oqsil hisoblanadi, β- va γ- oqsillari glikolizlangan bo’ladi. interferonlar virusli infeksiyani davolashda eng yaxshi dori hisblanadi. mazkur oqsil tur spetsifikligiga ega bo’lib, faqat odam hujayrasidan olinadi. interferonni hujayradan ajratish qiyin va juda kam miqdorda ajraladi. shuning uchun ushbu moddani gen muhandisligi orqali olish samarali …

3 / 7

boshlanadi. keyinchalik interferon genini achitqi hujayralariga ham joylashtirish ham yaxshi samara beradi. interferonni kodlaydigan teskari transkriptaza fermenti ishtirokida i-rnk yordamida olingan. α-interferon hosil qiladigan dnkga achitqidagi alkogoldegidrogenazani kodlaydigan gen ulanib, plazmida tariqasida achitqi hujayrasiga kirgiziladi. inson genidagi interferon promotorni achitqidagi alkogoldegidrogenaza geniga joylashtirish interferon genni ekspressiyaga samarali ta’sir qilgan. bakteriya hujayra genomini achitqiga kirgizish texnikasi interferon olishni samarali usuli ekanini ko’rsatdi. interferonlar glikozilirlangan bo’lishi kerak, bakteriya hujayrasida bu amalga oshmay, achitqilarda esa bu jarayonni amalga oshiruvchi fermentlar mavjud. hozirgi kunda inson va hayvon tanalariga tushgan antigenlarga qarshi antitelalar hosil qilishini an’anaviy vaksina qilishdan tashqari, yana gen muhandislik usullari ham ishlab chiqilgan. an’anaviy vaksinatsiya har doim ijobiy natija beravermaydi. ayrim hollarda tirik vaksinalar zaharlanishni qo’zg’atib, immun tizimini keskin pastga tushirib yuborishi mumkin. viruslarning antigenlik xususiyati ulardagi oqsillarning tarkibiga bog’liq. shuning uchun, viruslardagi oqsillarni individual ajratib, vaksinalar tayyorlash yuqorida ko’rsatilgan kamchiliklardan holi qilishi mumkin. virus oqsillarini gen injenerlik usullari orqali bakteriya va …

4 / 7

n. masalan, o’simliklarda uchraydigan shish kasalliklarini ayrimlarining paydo bo’lishi agrobacterium tumefaciens bakteriyasidagi halqali dnk ti-plazmida shaklidagi omil sababchi bo’lishi aniqlangan. ti-plazmidada o’simlik hujayrasini genetik transformatsiyaga uchrashini ta’minlaydigan tdnk sayti borligi aniqlangan. tdnk xromosoma tarkibiga kirib, hujayra metabolizmini ko’p qirralarini o’zgartirishi mumkin. rakli hujayralar ozuqa muhitida kamchilik bo’lganda, fitogormonlar yetishmaganda boshqarib bo’lmaydigan holda ko’payadi. o’simlik tabiiy holda uchraydigan genetik transformatsiyaga ildizlarida bo’ladigan kasallikni ham keltirish mumkin. kasallikning sababi, agrobacterium rhizogenes deb nomlanadigan bakteriyadagi ri-plazmidaning hujayraga joylashishi bo’ladi. mazkur plazmida dnkning fragmentlari bo’lib, transpozonga o’xshab o’simlik hujayrasi xromosomasiga birikadi. shunday tabiatda uchraydigan usullar mikrob va o’simlik hujayralarida foydali mahsulotlar beradigan genomlarni yaratish samara bermadi. ushbu jarayonlarni tabiiy sharoitda amalga oshirish mumkin. ushbu tabiiy jarayonlardan ilmiy-tadqiqot izlanishlarda foydalanish istiqbolli ekanligini ko’rsatdi. mazkur maqsadni amalga oshirishda hayotchan protoplast olinib, uni transformirlangan hujayraga so’ng, o’simlik-regenerantiga aylantiriladi. buning uchun quyidagi shartlar bajarilishi lozim: · seleksiyalangan protoplastlar regeneratsiya xususiyatiga ega bo’lishi kerak, bunday o’simliklar kam bo’lsa ham, …

5 / 7

ujayraga vektor tariqasida kirgizilgan omilni endonukleaza ta’siridan saqlaydigan choralar ko’rish zarur. hozirgi kunda o’simlik hujayrasiga vektor tizimini kirgazish liposomalar yordamida amalga oshirib ijobiy natijalar bermoqda. odatda o’simlik protoplastiga joylashtiriladigan liposomalar fosfotidilserin va xolesterinlardan iborat. o’simlik hujayra transformatsiyasi ustidagi uslubiyotlar agrobacterium turidagi mikroorganizmlar ishtirokida jadal suratlar bilan olib borilmoqda. masalan, o’simlik hujayrasini ko’paytirish davomida begona genetik materialni kiritish hujayraga yoki to’liq o’simlikka dnkni inyeksiya qilish usuli orqali amalga oshirilishi aniqlangan. mazkur uslub asosida genom muayyan maqsad uchun foydalanish mumkin bo’lgan qishloq xo’jalik o’simliklari yaratilgan. bundan tashqari, bakteriya va achitqilardagi gerbitsidlarga chidamli bo’lgan genlarni ajratib, o’simlikka kiritiladi. bu gerbitsidlardan foydlanishda yangi usul bo’lib, qishloq-xo’jalik ekinlarini begona o’tlardan saqlash mumkin bo’ladi. yuqorida qayd etilgan usullar asosida genomi o’zgartirilgan o’simliklar transgen o’simliklar deb ataladi. hayvon hujayrasining genetik transformatsiyasi tabiiy sharoitda viruslar hayvon hujayrasiga kirib, uni genetik transformatsiyaga uchratishini har doim kuzatish mumkin. hayvon hujayralaridagi genomni o’zgartirish va bu o’zgarish nasldan-naslga uzatilish jarayoni o’tgan asrning …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "insulin sintezi"

mikroorganizm hujayralarining transformatsiyasi xalq xo’jaligi va tibbiyotda zarur bo’lgan o’simlik, hayvon mahsulotlarini gen muhandisligi asosida mikroorganizm hujayralarida ko’plab sintezlash mumkin. mazkur usul orqali sintezlangan muhim moddalardan biri insulindir. bu gormon dunyoda tarqalishi bo’yicha uchinchi o’rinda turadigan, diabet (qand) kasalligiga qarshi qo’llaniladigan vositadir. yuqorida aytilgandek, insulinni o’tgan asrning 80-yillarida muhandisligi usuli asosida, e.coli hujayrasida sintezlash yo’li orqali olish yo’lga qo’yilgan edi. insulin sintezlaydigan genni β-galaktozidaza oqsil-fermentni kodlaydigan genga bog’lab, plazmida asosidagi vektorga joylab, e.coli hujayrasida metionin orqali β-galaktozidazaga bog’langan a va b-zanjirli insulin gormoni sintezlana boshlagan. oqs...

This file contains 7 pages in DOCX format (860.3 KB). To download "insulin sintezi", click the Telegram button on the left.

Tags: insulin sintezi DOCX 7 pages Free download Telegram