viruslarning tarqalishi/yuqishi

PPTX 35 pages 5.4 MB Free download

35 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.4 MB

File type PPTX

Pages 35

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 35

o’zbekiston respublikasin oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi mirzo uleg’bek nomidagi o’zbekiston milliy universiteti mikrobiologiya va biotexnologiya kafedrasi mikrobiologiya va virusologiya fani mavzu:viruslarning tarqalishi o’zbekiston respublikasin oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi mirzo uleg’bek nomidagi o’zbekiston milliy universiteti mikrobiologiya va biotexnologiya kafedrasi mikrobiologiya va virusologiya fani mavzu:viruslarning tarqalishi fan o’qituvchisi: phd. eshboyev f.b. toshkent-2022 viruslarning tarqalishi/yuqishi bakteriya va boshqa mikroorganizlar viruslari bir hujayrani infetsirlagandan so’ng boshqa hujayraga o’tish uchun birinchi hujayradan atrof muhitga chiqadi. agar atrof muhitda ushb virusga sezgir bo’lgan hujayra uchrasa yana yuqadi agar uchramasa virusning faoliyati yakunlanadi. ko'p hujayrali hayvonlar va o'simliklarning viruslari hayot faoliyatini davom ettirish uchun bir hujayradan yonidagi boshqa hujayraga yoki organizmning boshqa qismidagi hujayralarga (qon orqali boradi) yuqishi kerak. ba’zi viruslar organizmga yuqganidan so’ng ho’jayin organizmining hulq atvoriga ta’sir qiladi/o’zgartiradi. masalan, quturish virusi bilan zararlangan itlar tajovuzkor bo’lib qoladi; bakuloviruslar bilan zararlangan hashorotlarning mobilligi ortadi. viruslar ho’jayindan ho’jayinga vertical (jnadan bolaga) va gorizantal …

2 / 35

azifasini bajaradigan organizmlar tanasining biror qismi bilan tashish orqali (bir necha daqiqa ichida) va virusni ozuqa bilan yeb ma’lum vaqtdan so’ng (bir necha soat yoki kundan) qayta chiqarib virusni yuqtirishi mumkin; o’simlik viruslarining tarqalishi o’simlik viruslarining 20 % vektorlar yordamida yuqadi; viruslarning yuqushida virusning oqsillarining ahamiyati katta; o’simlik viruslarining yuqushida hashorotlar, nematodalar va zamburug’lar vector vazifasini bajarishi mumkin; umurtqali hayvonlar viruslarining yuqishi umurtqali hayvonlar viruslarining vektorsiz uzatilishi: ko’pchilik umurtqalilar(odamlar)ning viruslari shilliq qavatlar orqali yuqadi (havo tomchilari orqali, jinsiy yo’llar orqli, ovqat hazm qilish yo’llari orqali, siydik yo’llari orqali); ba’zi viruslar kasal ho’jayin bilan sog’lom ho’jayinlarning to’g’ridan to’g’ri kontakt qilishi orqali yuqadi (gerpes virusi); ba’zi viruslar onadan bolaga vertical tarzda o’tishi mumkin (tug’ruq vaqtida va ona suti orqali) umurtqali hayvonlar viruslarining vector orqali uzatilishi: umurtqali hayvonlarning viruslarini uzatuvchi vektorlar, asosan, qon bilan oziqlanadigan artropodlar bo'lib, ular kasal hayvonlar qoni bilan oziqlanganda viruslarini oladi va sog’lom organizmlarga yuqturadi; viruslar qon va qon …

3 / 35

; umurtqasizlar viruslari vertical va vectorlar yordamida yuqadi; vertical yuqishda viruslar tuxumlar yuzasida yoki ichida joylashgan bo’ladi; vectorlar yordamida yuqganda zararlangan hashorotdan sog’lom hashorotga o’tishi tushuniladi (parazit arilar bunga misol bo’ladi); virusning hujayraga kirishiga ruxsat beruvchi hujayralar virusni taniydigan retseptorlari bo’lishi kerak; kam himoyalangan bo’lishi kerak (ba’zi bakteriyalar restriktazalar ishlab chiqarish orqali viruslarni parchalaydi); virus replikatsiyasi uchun kerakli fermentlarni saqlashi kerak; viruslarning hujayralarga birikishi va kirishi umuman olganda, virus ko'payish jarayonini yetti bosqichga bo'lish mumkin: 1. virionning hujayraga biriktirilishi; 2. hujayraga kirish; 3. virus genlarining mrnk molekulalariga (mrnk) transkripsiyasi; 4. virus mrnklarining translatsiyasi; 5. genom replikatsiyasi; 6. oqsillar va genomlarning virionlarga birikishi; 7. virionlarning hujayradan chiqishi; (bu bosqichlar virus turiga qarab o’zgarishi mumkin!). hujayra retseptorlari va co-retseptorlar virion o'zining bir yoki bir nechta sirt oqsillari orqali xo’jayin hujayrasi yuzasidagi ma'lum molekulalarga biriktiriladi. ushbu hujayra molekulalari retseptorlar deyiladi va virion retseptorga nisbatan yuqori darajadagi o'ziga xoslik namoyon qiladi. aniqlanishicha, ba'zi viruslar …

4 / 35

i virion atrofida egilishiga majbur qiladi; ba'zi viruslar, masalan, sv40, plazma membranasining kaveolin bilan qoplangan hududlarida endotsitozlnadi; tashqi qavat bilan o’ralmagan viruslarning hujayraga kirishi hayvon viruslarining hujayralarga kirishi tashqi qavat bilan o’ralgan viruslarning hujayraga kirishi viruslarning hujayra ichidagi transport hujayraga kirgandan so'ng virus yoki uning genomi yadro kabi ma'lum bir joyga etkazilishi kerak bo'lishi mumkin. ba'zi viruslar hujayraning transport tizimlaridan biri, masalan, mikronaychalar yordamida kerakli joyga yetkaziladi; ko’pchilik rnk saqlovchi viruslar replikatsiyani aynan sitoplazmada amalga oshiradi va ularga yadro ichi fermentlari kerak bo’lmaydi; ba'zi dnk viruslari, masalan, iridoviruslar va poksviruslar eukaryot hujayralar sitoplazmasida ko'payadi, lekin ko'pchilik dnk viruslari yadroda ko'payadi. ushbu viruslar (gripp viruslari) uchun virus genomini yadro ichiga o'tkazish kerak. ushbu viruslarning ba'zilarining strukturaviy oqsillari ularning mikronaychalarga biriktirilishiga imkon beruvchi ketma-ketlikka ega. mikronaychalar diametri 25 nm boʻlgan ichi boʻsh silindrlar boʻlib, a- va b-tubulin oqsillaridan tashkil topgan. dvigatel oqsillari deb nomlanuvchi oqsillar o'zlarini va har qanday yukni mikronaychalar bo'ylab …

5 / 35

id plazma membranasiga yaqin joylashgan mikronaychaning plyus uchidan yadroga yaqin joylashgan sentrosomaga o'tkaziladi. viruslarning hujayra ichidagi transporti yadro qobig'i va yadro g'ovaklarining tuzilishi. transkripsiya, taranslatsiya va transport markaziy dogmagadagi o'zgartirishlar viruslar transkripsiyasida ishtirok edadigan fermentlar transkripsiya, taranslatsiya va transport ba’zi viruslarda splaysing jarayoni kuzatiladi. masalan, oits virusida; ba’zi viruslar mrnk sining 5’ uchida mitillanish va 3’ uchida polia uchastkalarni hosil qiladi. masalan, sv40 virusida; ba’zi viruslarda psttranslatsion modifikatsiya (glikozillanish, atsillanish va fosforlanish) jarayonlari kuzatiladi. maslan, rabdovirus larda; transkripsiya, taranslatsiya va transport virus genomi replikatsiyasi virus genomi replikatsiyasi amalga oshadigan hujayra qismi virus genomi replikatsiyasi replikatsiyada ishtirok etadigan fermentlar virionlarning yig'ilishi va hujayradan chiqishi bir zanjirli spiral simmetriyali rnk saqlovchi viruslrning nukleokapsidining yig’ilishi virionlarning yig'ilishi va hujayradan chiqishi ikosaedral nukleokapsidning yig'ilishi viruslar membranasining hosil bo’lishi niqobning himoya qilish samaradorligi . yuqori darajadagi himoyaga ega dastlabki uchta model tibbiyot xodimlari va covid-19 bilan kasallangan bemorlar uchun ajratilishi kerak. himoya darajasi past bo'lgan …

Want to read more?

Download all 35 pages for free via Telegram.

Download full file

About "viruslarning tarqalishi/yuqishi"

o’zbekiston respublikasin oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi mirzo uleg’bek nomidagi o’zbekiston milliy universiteti mikrobiologiya va biotexnologiya kafedrasi mikrobiologiya va virusologiya fani mavzu:viruslarning tarqalishi o’zbekiston respublikasin oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi mirzo uleg’bek nomidagi o’zbekiston milliy universiteti mikrobiologiya va biotexnologiya kafedrasi mikrobiologiya va virusologiya fani mavzu:viruslarning tarqalishi fan o’qituvchisi: phd. eshboyev f.b. toshkent-2022 viruslarning tarqalishi/yuqishi bakteriya va boshqa mikroorganizlar viruslari bir hujayrani infetsirlagandan so’ng boshqa hujayraga o’tish uchun birinchi hujayradan atrof muhitga chiqadi. agar atrof muhitda ushb virusga sezgir bo’lgan hujayra uchrasa yana yuqadi agar uchramasa virusning fao...

This file contains 35 pages in PPTX format (5.4 MB). To download "viruslarning tarqalishi/yuqishi", click the Telegram button on the left.

Tags: viruslarning tarqalishi/yuqishi PPTX 35 pages Free download Telegram